Toestand in kraakpand met asielzoekers blijft schrijnend: "Als het zo verder gaat, duurt het nog maanden"

De wanhoop heerst in het kraakpand in de Paleizenstraat. "Drie maanden geleden vroeg ik asiel aan, en ik ben hier nog altijd. Zonder opvang", zegt een Afghaanse asielzoeker. De man toont een zogenoemde "bijlage 26", het bewijs dat hij asiel heeft aangevraagd bij de Dienst Vreemdelingenzaken. Hij heeft met andere woorden recht op een plaats in het opvangnetwerk van Fedasil.

"De asielzoekers die recht hebben op opvang worden sinds midden december gradueel opgevangen bij Fedasil", zegt staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole De Moor (CD&V). Maar dat gaat traag. "We hebben nu een 100-tal mensen kunnen identificeren, van wie er al 84 een opvangplaats hebben toegewezen gekregen."

"Als het zo verder gaat, zal het nog maanden duren voor het kraakpand volledig leeg is", reageert Magali Clerbaux van het Rode Kruis Brussel. "Natuurlijk gaat het te traag, want de situatie is onrustwekkend. De situatie is schrijnend op het vlak van gezondheid, zowel fysiek als mentaal. Ook de sanitaire toestand is schrijnend. De mensen zouden daar eigenlijk niet meer mogen blijven."

"We zetten de werkzaamheden nu verder", zegt staatssecretaris De Moor nog. "We nodigen de mensen gradueel uit om bij Fedasil opgevangen te worden, maar het is inmiddels ook wel duidelijk geworden dat er ook heel wat personen in het gebouw lijken te verblijven die geen asielzoeker zijn en dus niet terecht zullen kunnen bij Fedasil."

Het Rode Kruis plaatst vraagtekens. "Momenteel zijn er geen officiële lijsten van mensen die in het kraakpand wonen", zegt Magali Clerbaux. "Een echt aantal van beide categorieën (asielzoeker of niet, red.) kunnen we momenteel niet geven."

Het Rode Kruis heeft sinds een drietal weken een container aan de ingang van het kraakpand staan waar bewoners terecht kunnen voor medische hulp. Volgens Clerbaux hebben ze daar intussen 450 à 500 mensen gezien. "Wat wij wel zien van onze medische consultaties die wij ter plaatse organiseren, is dat ongeveer driekwart van de mensen een asielaanvraag heeft ingediend."

De officieuze coördinator in het kraakpand toont een lijst met 475 mensen die zich bij de Dienst Vreemdelingenzaken hebben laten registreren. "Het is niet omdat je een papier kan voorleggen dat je op dat moment nog in een asielprocedure zit", zegt De Moor. "Fedasil werkt samen met advocaten en met mensen die op het terrein aanwezig zijn om ervoor te zorgen dat we zo snel mogelijk kunnen identificeren wie recht heeft op opvang."

"Nee, ik heb hier niemand van Fedasil gezien om te kijken hoeveel mensen hier slapen", vertelt de Burundese coördinator van het kraakpand. "Wij hebben een bijlage 26, en dat betekent dat we asiel hebben gevraagd. Ik heb hier niemand gezien."

"Het is een kraakpand", duidt Magali Clerbaux. "Niemand neemt de verantwoordelijkheid op zich voor wat er in het gebouw gebeurt. Het is een politieke beslissing om naar binnen te gaan en de registratie te voltooien van wie er allemaal in het gebouw zit."

Eigenlijk weten we zelfs niet hoeveel mensen er in het kraakpand verblijven. "De laatste telling was rond de 700 mensen, maar wij schatten intussen dat er rond de 900 à 1.000 mensen in het kraakpand wonen", zegt Magali Clerbaux.

"De spanningen lopen op. Mensen kunnen het niet meer aan. De fysieke gezondheid gaat achteruit: we hebben epidemieën van schurft en van difterie. Ook op het vlak van mentale gezondheid gaat het week na week achteruit."

"Ik heb hier een vriend uit Afghanistan", vertelt een Afghaanse asielzoeker. "'s Nachts lacht hij met zichzelf. Hij praat tegen zichzelf en soms weent hij. Als we dan vragen wat er mis is, zegt hij 'niets'." 

De bezorgdheid groeit. "De spanningen tussen de verschillende gemeenschappen lopen ook op", zegt Magali Clerbaux. "Wat in het begin goed georganiseerd was, loopt nu een beetje uit de hand. Er is ook meer en meer geweld binnen in het gebouw."

Hoe raak je uit een situatie die voor zo veel betrokken partijen uitzichtloos is? "De beste oplossing zou zijn om een tijdelijk opvangcentrum te openen, waar mensen tijdelijk binnen kunnen in afwachting van hun doorstroming naar het Fedasil-netwerk. Dat is een politieke beslissing."