Politieman in tranen bij getuigenis op terreurproces: "Ze opende haar ogen en vroeg me haar te helpen"

Op vrijdag is er normaal geen zitting van het assisenproces. Maar om de opgelopen vertraging in te halen, besloot assisenvoorzitter Laurence Massart om vandaag toch getuigen te horen. Zo kon de eigenlijke agenda van het assisenproces hervatten. Ook gisteren in de late namiddag waren er al getuigen aan bod gekomen. De getuigenissen moeten het beeld van de terreuraanslagen helpen schetsen, zodat de volksjury op het einde van het proces een oordeel kan vellen.

Voor het eerst in lange tijd kwamen alle beschuldigden naar de glazen box. De discussie over de naaktfouilles zat vandaag eerder in de marge, maar was toch niet helemaal weg. Toen beschuldigde Salah Abdeslam bij aanvang van de zitting het woord vroeg om iets te zeggen over de transferomstandigheden, stelde de assisenvoorzitter voor om eerst de getuigen te horen. Abdeslam moest dus wachten, waarop hij de glazen box terug verliet en naar zijn cel ging. Ook Osama Krayem verliet de zaal.

Daarna kon effectief tot de orde van de dag worden overgegaan, met de getuigenissen van de hulpdiensten. Een politieman die opgeroepen werd naar het metrostation Maalbeek vertelde: "Ik zag amper iets, het station hing vol rook. Ik hoorde vanop de mezzanine hulpgeroep. Ik heb verschillende mensen die ik daar aantrof, naar buiten gebracht, en ben dan afgedaald naar het perron."

Toen moest hij zijn getuigenis onderbreken, overmand door emoties. "Het eerste wat ik zag was een vrouw met een zware schedelfractuur, die door de explosie tegen het plafond van het station was geslingerd geweest", hernam hij. "Ze was nog bij bewustzijn en probeerde weg te kruipen."

Wat de politieman aantrof in het metrostel waar de explosie gebeurde, tart elke verbeelding: "Overal lagen lichamen en brokstukken. Er zat een gat in de vloer van het metrostel, en daarrond lagen een onbeschrijflijke hoop lichamen en hoofden. Ik wist niet meer wat doen, ik trilde over mijn hele lichaam. Ik heb diep ingeademd en me geconcentreerd op mijn missie, de situatie beveiligen. Via de noodtelefoon in het station kreeg ik de bevestiging dat de stroom op de sporen uitgeschakeld was, en ik ging rond het metrostel. Daar zag ik een man omringd door honderden kleine vlammetjes, de chauffeur van het metrostel die alleen maar kon herhalen dat het een slachtpartij was."

In het metrostel zag de politieman een jonge vrouw, die hem een baby probeerde te overhandigen. Het was net op dat moment dat ook de eerste brandweerploegen aankwamen en slachtoffers begonnen te helpen.

"Terwijl die met dat kind bezig waren, zag ik op de grond het verkoolde lichaam van een vrouw, helemaal doorboord door een stuk metaal", vervolgde de politieman wenend zijn verhaal. "Ze opende haar ogen en vroeg me haar te helpen. Ik zei haar dat de brandweer bezig was met kinderen te helpen maar dat ze meteen nadien haar zouden helpen. Ze zei: "Dank u daarvoor, en sorry voor het storen"."

De politieman is intussen overgestapt naar de verkeersdienst. "Ik krijg begeleiding maar geen enkele vorm of hoeveelheid van begeleiding kan die beelden en die geur doen verdwijnen."

Majoor Nicolas Jalet van de Brusselse brandweer verklaarde dat de hulpdiensten zich al sinds 2005 - na de aanslagen in Madrid en Londen - aan het voorbereiden waren op een eventuele aanslag. "De voorbereidingen hebben ons vooral geholpen om ons efficiënter te organiseren op het terrein", aldus de majoor. "Maar een aanslag blijft wel een golf waarbij je met je voeten de grond niet meer voelt."

Bij zijn uiteenzetting, begeleid door een powerpointpresentatie, werd gewaarschuwd voor mogelijk gevoelige afbeeldingen. Op een van die beelden was te zien hoe de hulpdiensten in de luchthaven gewonde mensen met bagagewagentjes moesten evacueren. Majoor Jalet had het ook over de emotionele impact op de hulpverleners. "Het eerste beeld dat de officier zag die als eerste ter plaatse was, was het levenloze lichaam van een vrouw met daarnaast twee huilende peuters. Op dat moment moet hij dan een keuze maken tussen leiding geven aan zijn manschappen of meteen die slachtoffers hulp bieden."

De hulpdiensten moesten te werk gaan met de vrees dat er mogelijk nog een bom zou kunnen ontploffen terwijl ze slachtoffers hielpen, vertelde de brandweermajoor. En ze hielden er ook rekening mee dat er elders in Brussel nog aanslagen zouden kunnen gebeuren. Al waren er ook "meevallers" die 22e maart 2016. Het was mooi weer. Mensen die gewond uit het metrostation Maalbeek waren gelopen, konden zo de eerste verzorging op straat krijgen. En de aanslagen gebeurden overdag, waardoor er meteen voldoende personeel beschikbaar was.

Bij de aanslag in Brussels Airport vielen 141 gewonden en 16 doden, in Maalbeek vielen 154 gewonden en 16 doden. De ernst van de verwondingen maakte het voor jongere, minder ervaren hulpverleners erg zwaar, aldus majoor Jalet. De meer ervaren ambulanciers waren dan weer vooral onder de indruk van de omvang van het aantal slachtoffers.

Dokter Olivier Vermylen, verantwoordelijk voor de medische hulpverlening in het Brugmann-ziekenhuis, ging verder in op de verwondingen. "We zagen zware schedeltrauma's door de explosie, ernstige verwondingen ter hoogte van de borstkas en buik, mensen bij wie de ingewanden uit hun buikholte hingen, en zware verwondingen ter hoogte van de ledematen. Veel mensen hadden ook brandwonden of hadden gehoorschade opgelopen. De psychologische gevolgen waren ook heel zwaar, ook bij de hulpverleners. We hebben veel mensen gehad die na deze aanslag er onderdoor zijn gegaan."

Uit de getuigenissen van de hulpdiensten blijkt ook de chaos. De communicatie verliep bijvoorbeeld stroef, omdat de netwerken verzadigd waren. De hulpdiensten waren blijkbaar ook niet op de hoogte over het aantal vrije plaatsen in de ziekenhuizen omdat het niet meteen duidelijk was waar de slachtoffers van Zaventem werden opgenomen. Daarom besloten de hulpdiensten om zelf contact op te nemen met de hulpcentrale 112 om op die manier te achterhalen waar de zwaargewonde slachtoffers van Maalbeek konden naartoe worden gebracht.

Net voor de middagpauze van de zitting kwamen de beschuldigden nog eens terug op de naaktfouilles. Ali El Haddad Asufi gaf aan dat hij geweigerd had om door de knieën te gaan en dat hij ook niet verplicht werd om dat te doen. Voor de andere beschuldigden verliep de fouille zoals gewoonlijk. Voorzitter Laurence Massart liet de verklaringen van de verschillende beschuldigingen optekenen over het feit dat ze niet akkoord gaan met de naaktfouilles maar ze wel hebben ondergaan om aanwezig te zijn op de rechtbank vanmorgen.