Ondanks de regen van de afgelopen weken blijft het grondwaterpeil erg laag. Dat blijkt uit cijfers van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Bij 6 op de 10 meetpunten staat het peil laag tot erg laag voor de tijd van het jaar. Moeten we ons stilaan zorgen maken? "We hopen dat het de komende weken en maanden nog veel regent", klinkt het bij hydrologen.
Grondwaterpeil laag tot erg laag voor tijd van het jaar, ondanks regen van voorbije weken
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Het grondwaterpeil staat op veel plaatsen nog steeds laag tot zeer laag voor de tijd van het jaar. "Dat komt door een zeer droge zomer met extreem lage grondwaterstanden", legt hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) uit aan onze redactie. "Dit najaar was het ook zeer warm en is veel water verdampt. Het heeft wel wat geregend, maar niet meer dan normaal."
"Het herstel van grondwater na een periode van droogte gaat erg traag", legt collega-hydroloog Marijke Huysmans (VUB) uit. "Het moet meer regenen dan normaal om het grondwater terug aan te vullen en het duurt een hele tijd voor een regendruppel die op het land valt, ook het grondwater heeft bereikt. We spreken over weken tot zelfs maanden."
IN KAART – In 58 procent van de meetpunten staat het grondwater laag tot zeer laag:
Is de situatie dan nu zorgwekkend? Eigenlijk is er al een beetje herstel merkbaar, stelt Willems gerust. "Sinds midden december zien we een stijging. Toen zagen we nog een lage of zeer lage waterstand bij 85 procent van de meetpunten. Nu is dat gedaald tot bijna 60 procent. Dat is een aanzienlijke verbetering. En we verwachten nog een verbetering de komende weken. Al staat het nog erg laag voor de tijd van het jaar."
Huysmans ziet de situatie nog minder rooskleurig in. "Mensen hebben vaak een kort geheugen als het over regen gaat", zegt ze. "Het lijkt nu alsof het veel geregend heeft, maar de voorbije drie maand heeft het veel minder dan normaal geregend. Vooral doordat oktober heel warm en droog was. Als we dan de erg droge zomer en lente erbij nemen, heeft het de afgelopen 9 maanden eigenlijk veel te weinig geregend."
Water opvangen
Niemand heeft een kristallen bol en weet dus wat het voorjaar en de zomer brengen. Krijgen we bijvoorbeeld een herhaling van lange droge periodes zoals vorig jaar? Beide hydrologen zijn het erover eens: het zou voor de zekerheid goed zijn mocht het de komende weken en maanden genoeg regenen om de reserves aan te vullen.
"Vorige zomer en lente waren zeer droog, maar toen hadden we het geluk dat we met hoge grondwaterstanden zijn begonnen", zegt Huysmans. Die hogere waterstanden waren toen het gevolg van een zeer nat 2021. Denk bijvoorbeeld aan de grote (en dodelijke) overstromingen in de zomer van 2021.
"Zelfs nadat het in 2022 al weken niet meer geregend had, bleef de impact hierdoor beperkt en kleurde alles nog groen", zegt Huysmans. "Het zou een ander verhaal geweest zijn met lagere grondwaterstanden, met waterstanden als degene waarop we nu een risico lopen."
Op termijn moet we daarom beter voor ons water zorgen. Zeker met de klimaatverandering in het achterhoofd, want die kan leiden tot langere periodes van droogte. "Onze strategie kan niet blijven dat we gewoon hopen dat er voldoende regen valt", zegt Huysmans. "Het is belangrijk om zoveel mogelijk regen op te vangen en te laten infiltreren", vult Willems aan.
De Vlaamse regering heeft daarom bijna drie jaar geleden de zogenoemde Blue Deal goedgekeurd. Die Blue Deal is een plan om het waterprobleem op grote schaal aan te pakken. Alleen is dat werk van lange adem. "Het gaat zeker tijd vragen", zegt Willems daarover. "We zullen allemaal ons steentje moeten bijdragen."
Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over het opslaan van regenwater. "Bedrijven kunnen dat doen, landbouwers natuurlijk ook, maar wijzelf ook in ons eigen tuin", gaat Willems voort. "Door bijvoorbeeld de overloop van de regenwaterput in de tuin te laten uitkomen en zo laten insijpelen."
