Royals op zondag: wat brengt 2023 buiten een kroning, jubilea, huwelijken en baby's? Vooral brokken lijmen

2023 wordt het jaar van de ronde getallen voor de Van Saksen-Coburgers. Koningin Mathilde wordt op 20 januari vijftig jaar, koning Filip zit in juli tien jaar op de troon, prins Gabriel wordt in augustus twintig en prins Laurent in oktober zestig. Over feestjes of festiviteiten is voorlopig nog niets bekendgemaakt. Waar de Nederlandse koningin Máxima in 2021 een tv-interview gaf voor haar vijftigste, besloot Mathilde vorig jaar te verbinden door in de verschillende provincies en het Brusselse Gewest te wandelen en te fietsen met mensen en organisaties die haar nauw aan het hart liggen.

Kroonprinses Elisabeth start haar tweede jaar aan Lincoln College (Oxford, Engeland) waar ze in alle anonimiteit Geschiedenis en Politiek studeert. Verwacht wordt dat ze - zoals vorig jaar - in de vakanties naar België afzakt en aanwezig is op officiële evenementen zoals 21 juli, maar ook dat ze opnieuw solo-activiteiten (zonder haar ouders) zal ondernemen. Elisabeth doopte vorige zomer onder meer het onderzoeksschip Belgica in Gent (en ondervond dat op naaldhakken een nat, glad scheepsdek betreden geen evidentie is).

Waar vorig jaar het Noorse paleis weigerde te bevestigen of kroonprinses Ingrid Alexandra een vier jaar oudere vriend heeft - hij zou aanwezig geweest zijn op het galadiner voor haar 18e verjaardag - lijkt het liefdesleven van Elisabeth alvast een goed bewaard geheim. Zelfs in een paparazziland als het Verenigd Koninkrijk waar Elisabeth studeert. Twee jaar geleden doken er wel onschuldige foto's op van de prinses, kort gerokt in schooluniform, pratend met enkele medestudenten. Volgens het Franse blad Paris Match werden er nadien "stappen ondernomen", met andere woorden: afspraken gemaakt om niet-geposeerde beelden in de toekomst te vermijden om haar privéleven (nog) beter af te schermen. Vraag is hoe lang dit kan standhouden? Elisabeth prijkt sinds vorig jaar op de lijst van "meest begeerlijke vrijgezellen in Europa" (van het Britse magazine Tatler ) en wordt in de internationale pers geroemd voor haar vlekkeloos parcours en oogverblindende kledingstijl. En er is het aspect van sociale media die moeilijk controleerbaar zijn. Iets waar koning Filip toen hij Mathilde in de jaren 90 leerde kennen geen last van had.

Vorig jaar kwam koningin Paola twee keer ten val. In maart brak ze haar rechterbovenarm, in oktober werd haar op doktersadvies rust opgelegd. Paola is ook 85 jaar en ondervindt al eventjes mobiliteitsproblemen. Ze beweegt zich voort met een wandelstok of zoekt steun bij manlief Albert. 

Eind december nam ze de opgelegde rust nog meer ter harte door het erevoorzitterschap van Missing Children Europe over te dragen aan schoondochter Mathilde. Ook haar andere schoondochter valt regelmatig in. Prinses Claire deelde in naam van Paola onlangs de Focus Aarde-wetenschapsprijzen uit. Echtgenoot Laurent vergezelde haar.

Ook koning Willem-Alexander zit op 30 april tien jaar op de troon. Maar waar koning Filip zijn draai heeft gevonden, zit Willem-Alexander eerder in woelig water. Zijn populariteit heeft de afgelopen jaren een knauw gekregen, zo blijkt uit peilingen. Niet dat de koning van peilingen wakker ligt, liet hij verstaan. Hij maakte meerdere inschattingsfouten tijdens de coronacrisis. De "volkse koning" volgde zelf het advies niet dat het volk kreeg. Willem-Alexander bleef niet "in zijn kot" en reisde met zijn gezin naar Griekenland - om dan halsoverkop terug te keren - en werd op foto betrapt toen hij geen 1,5 meter afstand hield met een restaurantuitbater. Op het verjaardagsfeestje van dochter Amalia werden dan weer de coronaregels overtreden. Er waren 17 gasten te veel. Telkens drukte het koningshuis zijn spijt uit. Ook met zijn aanwezigheid op het WK voetbal in Qatar wrong de koning zich in ongemakkelijke bochten en liet hij het over aan "zijn persoonlijke gevoelens" of hij op de tribune zou zitten om het Nederlands elftal aan te moedigen.

Volgens Rick Evers, Nederlands royaltykenner, verveelt Willem-Alexander zich. "Hij vliegt niet voor niets bijna elke week als copiloot voor KLM (de Nederlandse luchtvaartmaatschappij, red.)", zegt hij. "Dat is zijn eigenlijke droomjob."

En dan zijn er nog de kopzorgen rond troonopvolgster Amalia. Zij zit niet langer in Amsterdam op kot, maar woont noodgedwongen terug thuis in paleis Huis ten Bosch dat nu letterlijk een gouden kooi kan genoemd worden. Tegen de 19-jarige Amalia zijn ernstige bedreigingen geuit en ze staat onder strikte beveiliging. Ze komt amper buiten. "Het is geen studentenleven zoals anderen dat hebben. Het is heftig. Ik ben trots op haar hoe zij dit allemaal volhoudt", gaf moeder Máxima mee in een emotioneel interview.  In het boek "Amalia", dat auteur Claudia de Breij schreef met de prinses, verklapte Amalia dat na Amsterdam het buitenland lonkt voor een masteropleiding. "Ik wil graag twee jaar buiten Nederland zijn", vertelde de prinses. Het kan een optie zijn om vroeger naar het buitenland te trekken, om daar van een zorgeloze studententijd te genieten. Helaas zijn ook daar lijfwachten niet weg te denken. Ze is nu eenmaal troonopvolgster en een potentieel doelwit.

Het Groothertogdom Luxemburg maakt zich op voor een huwelijk en een baby. Een niet zo onbelangrijke baby: een spare of reservekind in de lijn der opvolging. Stéphanie van Luxemburg (38) verwacht een tweede spruit in april, een zus of broer voor Charles die ooit zijn vader, erfgroothertog Guillaume, zal opvolgen. De Luxemburgers hebben eerst acht jaar moeten wachten op een nieuwe troonopvolger, nu volgt er dus uitbreiding. De kleine prins Charles stal vorig jaar de show op het galafeest van zijn jarige Noorse "collega" Ingrid Alexandra. Hij poseerde toen met enkele toekomstige Europese koninginnen. Een foto die door heel wat royaltykenners werd verkozen tot koninklijk hoogtepunt van 2022. 

In het voorjaar zal de Luxemburgse prinses Alexandra trouwen met Nicolas Bagory. Alexandra (31) is de enige dochter van groothertog Henri en groothertogin Maria Teresa. De verloving kwam als een verrassing, want het grote publiek wist niet dat de prinses een relatie had. En soms kan het verkeren: vorig jaar verbrak haar broer, prins Louis, nog zijn verloving met de Franse advocate Scarlett-Lauren Sirgue.

In Denemarken staan voorlopig geen grootse activiteiten of festiviteiten op de agenda van 2023. Dat kan nog komen, want prins Christian - tweede in lijn voor de troonopvolging - wordt in oktober 18. Maar eerst zijn er andere katjes te geselen. Werkpuntje worden de familiale banden. Die werden opgeblazen toen koningin Margrethe vroegtijdig besloot de prinselijke titels te schrappen van vier kleinkinderen. Nikolai (23), Felix 20), Athena (10) en Henrik (13) kunnen sinds 1 januari enkel nog een beroep doen op de titel van graaf/gravin van Monpezat. Tot hun eigen ongenoegen en dat van hun vader prins Joachim. Het gezin stak dat niet weg in interviews. Het werd ruzie voor het oog van de camera.  In haar nieuwjaarsboodschap kwam Margrethe terug op de kwestie waarbij ze de helende kracht van tijd benadrukte. "We hebben een tijd van meer rust en bezinning gehad en ik weet zeker dat de familie samen met vertrouwen, begrip en nieuwe moed het nieuwe jaar in kan gaan", aldus Margrethe. BEKIJK - De nieuwjaarsboodschap van koningin Margrethe: 

Over kleinzoon en model Nikolai loopt er momenteel een tv-reeks, toepasselijk getiteld "Mijn eigen koers". Hij laat daarin over zijn titels weten dat "het een vreemd gevoel is en hij het liever niet had meegemaakt". "Koningin Margrethe is bovenal mijn oma", besluit hij diplomatisch.

Intussen spreken Margrethes zoon Joachim en schoondochter Marie, die in Parijs wonen en werken, over nieuwe plannen. Die plannen willen ze niet uit de doeken doen. Joachim vertelde vroeger al dat hij zijn rol als reserveprins - broer Frederik is kroonprins - zelf heeft moeten uitvinden en invullen. De geruchten gaan nu dat Joachim een nieuwe job te pakken heeft in Washington (VS). Zijn contract bij de Deense ambassade in Parijs loopt deze zomer af. 

Joachim zakte maandag nog naar Kopenhagen af om het traditionele nieuwjaarsbanket bij te wonen dat zijn moeder organiseert voor hofmedewerkers, afgevaardigden van de regering en parlementsleden. Toeval of niet: Marie bleef thuis. Hun jongste zoon zou ziek geweest zijn.

In september zit in Zweden koning Carl Gustaf vijftig jaar op de troon. Om dat gouden jubileum te vieren zullen hij en koningin Silvia alle Zweedse provincies bezoeken. Dat zijn er 21. Zelf noemt hij het een "bijzonder jaar". En dat jaar heeft hij alvast bijzonder ingezet, bijzonder eerlijk doch pijnlijk: de koning kwam terug op een wetswijziging die het in 1980 mogelijk maakte om vrouwen op de troon toe te laten. Daardoor moest zijn oudste zoon Carl Philip de titel van kroonprins inleveren en werd oudste kind dochter Victoria de troonopvolger.

"Het is best lastig om wetten te hebben die met terugwerkende kracht in werking treden. Dat is niet aangewezen, en dat vind ik nog steeds”, vertelde Carl Gustaf in de nieuwe documentaire "De laatste koningen van Zweden" op de openbare omroep SVT. De koning had liever gezien dat de wet pas voor de volgende generatie zou gelden. "Nu werd alles van mijn zoon afgenomen. Dat is nogal vreemd en ja, pijnlijk." Carl Gustaf herpakte zich vervolgens en zei dat zijn zoon de wetswijziging goed opnam, dat broer en zus prima met elkaar opschieten en Victoria heel verantwoordelijk is. Toch volgde er kritiek. Het paleis stuurde daarom deze week een nieuw persbericht uit. "Ik heb commentaar gekregen dat ik mijn dochter niet zou steunen. Ik wil duidelijk maken dat mijn antwoorden niet moeten geïnterpreteerd worden als kritiek op het recht van vrouwen op de troon. De kroonprinses is mijn opvolger. Ik ben trots op haar en op het werk dat ze onvermoeibaar verzet voor Zweden."

In Thailand is het wachten op medisch nieuws over prinses Bha (44) die midden december in elkaar stortte op een hondentraining. Ze zou een hartaandoening hebben en volgens de laatste officiële berichten is haar toestand "tot op zekere hoogte stabiel". "Haar hartslag wordt onder controle gehouden met medicatie, haar hart trekt nog steeds zwak samen. Haar hart-, long- en nierfuncties worden machinaal ondersteund", klinkt het.

Andere bronnen stellen dat de prinses hersendood is en dat het nieuws achtergehouden wordt om het land niet meteen in een diepe crisis te laten wegzakken. Zeker niet rond Nieuwjaar, met de Thaise bevolking die door corona al twee jaar van economische dieptepunten kende. Ook is de monarchie niet langer populair onder koning Rama. Waar zijn vader koning Bhumibol verafgood werd, kan het contrast met de excentrieke en steenrijke Rama niet groter zijn. Vooral jonge Thai uiten hun ongenoegen op sociale media. Rama heeft op zijn zachtst gezegd een opmerkelijke levenswandel met tal van affaires, mislukte huwelijken, een gokverslaving en zijn vlucht naar Duitsland waar de koning in "coronaquarantaine" ging met twintig gezelschapdames op hotel. Correspondent Andrew MacGregor Marshall in Thailand vermoedt dat de monarchie nu enige sympathie/medelijden probeert te wekken met de tragedie die de koninklijke familie treft. De Thai worden al weken opgeroepen om te bidden.

Koning Rama heeft zeven kinderen, maar het is alleen zijn oudste dochter Bha die in aanmerking lijkt te komen als opvolger. Achter de schermen zou ze al jaren worden klaargestoomd om de taak op zich te nemen. Kenners zeggen dat er geen plan B is. Prinses Bha's halfbroer is vermoedelijk autistisch en haar half-zus woont in de VS bij haar moeder en broers die verbannen werden. De alleenstaande Bha heeft bovendien zelf geen kinderen. Vader Rama wordt in juli 71. Hij heeft in theorie nog tijd om een oplossing te zoeken. In Thailand duidt de koning een opvolger aan, maar Rama zal alleszins zéér creatief uit de hoek moeten komen.

Jordanië maakt zich op voor twee huwelijken: kroonprins Hussein en zijn jongere zus prinses Iman geven hun jawoord. Hussein prikte met verloofde Rajwa onlangs een datum: het feest vindt plaats op 1 juni. Een locatie is nog niet bekendgemaakt.

Prinses Charlène van Monaco staat er opnieuw na een lange periode van ziekte en herstel. Het is uitkijken hoe ze een balans zal vinden tussen werk en privé. Echtgenoot prins Albert sprak in een Amerikaans interview alvast over enkele "grote projecten" in 2023. Alberts zus prinses Stéphanie kijkt dan weer uit naar haar eerste kleinkind. Haar zoon Louis Ducruet en schoondochter Marie verwachten een meisje.

Over zijn jongste zoon Harry die in onmin leeft in de VS is de voorbije dagen al liters inkt gevloeid. Het oceaanwater is na de onthullingen in Harry's memoires "Spare" alleen maar dieper geworden. Toch is dat voor koning Charles III niet de enige uitdaging. Hij zal op zijn 74e het Verenigd Koninkrijk moeten verenigd houden, met de niet-aflatende drang van Schotland om onafhankelijk te worden. Dan is er ook nog het Gemenebest. Enkele landen kozen er al voor om republiek te worden en Jamaica en Belize hebben bijvoorbeeld plannen.

"Elk lid beslist zelf over zijn constitutionele regeling als republiek of monarchie”, reageerde Charles vorig jaar. “Een van de voordelen van een lang leven is dat de ervaring leert dat regelingen als deze kunnen veranderen, op een rustige manier en zonder rancune.”

Ook racisme staat hoog op de kaart van Buckingham Palace na beschuldigingen die schoondochter Meghan Markle publiekelijk uitte. Charles profileert zich nochtans al jaren als voorstander van een diverse samenleving. Maar het instituut kent vele vertegenwoordigers en het is soms aan damage controle doen. Vorig jaar werd met ongeziene snelheid een hofdame aan de kant geschoven na een incident met een zwarte gaste op een evenement. Dit jaar zou werk gemaakt worden van meer representativiteit bij het personeel: 8,5% van de paleismedewerkers heeft momenteel een migratieachtergrond, beoogd percentage in 2023 is 10%.

Rond Charles' broer Andrew is het voorlopig windstil. Prins Andrew, die beschuldigd werd van seksueel misbruik en een minnelijke schikking trof, staat op non-actief. En dat blijft zo. Meer nog: Charles zou al verdere stappen ondernomen hebben. Britse media schrijven dat de permanente bewaking van Andrew niet langer gefinancierd wordt via belastinggeld. Hij moet er voortaan zelf voor opdraaien. En Andrew mag Buckingham Palace niet langer gebruiken als zijn correspondentieadres. Hij is dus zijn kantoor kwijt. Toch blijft de prins welkom op familie-samenkomsten. Zo woonde hij met de rest van de koninklijke familie de traditionele kerstviering bij, in de St Mary Magdalena-kerk op Sandringham. 

Op 6 mei is er met de kroning van Charles in Westminster Abbey een reden om te feesten. Codenaam voor het hele gebeuren is Operation Golden Orb.  Naar alle waarschijnlijkheid wordt het kleinschaliger dan de kroning van Elizabeth II in 1953, maar met de nodige pracht en praal. Het is een moment om als land te schitteren, maar in inflatietijden moeten de kosten gedrukt worden en mag de gewone Brit, die de eindjes aan elkaar knoopt, niet geschoffeerd worden. De rekening van de kroning wordt trouwens betaald door de regering. Bij Elizabeth waren er 8.251 gasten, deze keer zullen het er volgens omroep BBC een 2.200 zijn.