Volgens federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) zou "de helft van de nucleaire centrales in Frankrijk uitliggen", zo zei ze in "De afspraak". Hoewel de minister achteraf aangaf dat ze reactoren bedoelde in plaats van centrales, klopt dat cijfer niet. Want 40 van de 56 kernreactoren waren maandag opnieuw in gebruik. De minister baseerde zich op gedateerde cijfers.
CHECK- Neen, de helft van de Franse kerncentrales ligt niet stil, maar Frankrijk kampt wel met een energieprobleem
"We zijn in Europa kwetsbaar, vooral omwille van Frankrijk. Frankrijk dat geconfronteerd wordt met de helft van hun nucleaire centrales die uitliggen en die ook niet snel opnieuw ingeschakeld gaan worden. En dat creëert bijkomende druk op het systeem, maar wij zijn klaar om waar nodig ook Frankrijk te kunnen helpen", zei federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) maandagavond in ons actuaprogramma "De afspraak".
Van der Straeten kwam er praten over de energiebevoorrading deze winter en de vraag of we rondkomen nu ook Frankrijk onze stroom moet invoeren. Volgens de minister kampen we deze winter niet meteen met problemen en kunnen onze stroomproducenten de hoge vraag naar energie nog wel aan. Van der Straeten zei wel dat hogere prijzen de gevolgen kunnen zijn van problemen in buurlanden. Toch deed haar uitspraak over de Franse kerncentrales op sociale media wenkbrauwen fronsen . Verschillende mensen wezen erop dat de minister niet de waarheid sprak.
40 van de 56 reactoren werken
Hebben zij gelijk en was er sprake van een onjuiste bewering? Uit ons onderzoek blijkt dat de bewering van Van der Straeten inderdaad niet klopt. Op het moment van haar uitspraak lagen 16 van de 56 Franse kernreactoren stil. De overige 40 draaiden wel.
Maar het afgelopen jaar lagen er effectief op sommige momenten wel (meer dan) de helft van de Franse kernreactoren stil. Dat was onder andere het geval in mei , in augustus en het meest recent in oktober nog toen 28 van de 56 reactoren uit gebruik waren.
Regelmatig moeten reactoren namelijk tijdelijk dicht voor een gepland onderhoud. Maar door uitstel wegens de coronacrisis zijn veel onderhoudsbeurten nu op relatief korte tijd samengekomen. Bovendien kwamen er plots ook een hele reeks ongeplande herstelbeurten bij, door corrosieproblemen in een noodkoelcircuit van meerdere kernreactoren. De herstelling vraagt de inzet van hooggespecialiseerde lassers, waarvan er sowieso al te weinig op de arbeidsmarkt beschikbaar zijn. Door de radioactieve straling in de reactoren kunnen de lassers ook maar voor beperkte tijd werken aan het koelcircuit. Daardoor duren de herstellingen erg lang, langer dan voorspeld. Het aantal bruikbare reactoren schommelt dan ook sterk, zegt Perrine Mas, woordvoerder van de Franse netwerkbeheerder RTE ons.
De Franse overheid en uitbater Edf wilden tegen de winter wel zoveel mogelijk kernreactoren terughalen, onder meer door de geplande onderhoudsbeurten te versnellen. Zo zijn er sinds eind augstus al zestien reactoren opnieuw aan het stroomnet gekoppeld. Op het moment dat "De afspraak" werd uitgezonden (12/12/2022) waren er 40 van de 56 reactoren in gebruik . Daardoor klopte de uitspraak van Van der Straeten feitelijk niet. Momenteel gaat het zelfs om 41 werkende reactoren . Morgen of op het moment dat u dit leest, zou het alweer een ander cijfer kunnen zijn.
De Franse hoogspanningsnetbeheerder RTE voorspelde dat de komende maanden nog meer reactoren in gebruik worden genomen , maar het stelde zijn verwachtingen onlangs wel bij. In januari zouden 44 reactoren moeten werken, terwijl RTE september jongsleden nog hoopte aan bijna 50 actieve reactoren te raken.
Capaciteit in plaats van reactoren
Gevraagd naar een reactie antwoordt het kabinet van Van der Straeten dat het om "een semantische discussie" gaat. Volgens een woordvoerder bedoelde de minister dat meer dan de helft van de reactoren werkt, maar dat die tezamen maar goed zijn voor de helft van de Franse nucleaire capaciteit. Niet elke reactor produceert namelijk evenveel stroom. België moet daardoor bijspringen.
Maar ook dat cijfer klopt niet. Het Twitteraccount Energiebot werd twee maanden geleden in het leven geroepen door FranceInfo . Het verwerkt automatisch data van netwerkbeheerder RTE . Maandagochtend stelde het account dat het nucleaire Franse park op 61 procent van zijn maximale capaciteit draaide.
Het kabinet van Van der Straeten slaat wel een kleine mea culpa. De minister zou in haar voorbereiding vooral naar de cijfers van eind november, begin december hebben gekeken. In die periode schommelde de capaciteit inderdaad rond de helft aan zoals je ziet op 28 november , 29 november , 30 november of 1 december .
Frans energieprobleem
Bij Van der Straeten klinkt ook dat het format en de debatsnelheid van een programma als "De afspraak" niet veel ruimte voor correctie en nuance laten en dat haar uitspraak niet mag afleiden van de essentie van haar boodschap: "Frankrijk zit met een energieprobleem waardoor het België niet kan bijstaan in moeilijke momenten. In tegendeel: ons land moet tegenwoordig stroom aan Frankrijk verkopen".
Hoe penibel de situatie is, tonen de berichten uit de Franse pers. Onze zuiderburen vrezen deze winter voor stroomonderbrekingen , voor het eerst sinds 1978 . De regering praat dan ook over afschakelplannen . Voor het eerst in jaren ligt de import van energie in Frankrijk ook hoger dan de export. De financieel-economische krant De Tijd titelde veelzeggend: "De stroommotor van Europa ligt in panne ". Te veel stilliggende kerncentrales door corrosie en onderhoud, adviezen om minder stroom te verbruiken, angst voor pannes en mogelijk ook stroomonderbrekingen: dat Frankrijk wel degelijk met een energieprobleem zit, staat als een paal boven water.
Conclusie
Federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) vertelde in "De afspraak" dat "de helft van de nucleaire centrales in Frankrijk stilliggen".
Op het moment van haar uitspraak werkten evenwel 40 van de 56 reactoren in Frankrijk. Dat aantal zit momenteel zelfs in stijgende lijn. Het voorbije jaar waren er wel enkele momenten waarop daadwerkelijk de helft van de reactoren inactief was.
Volgens het kabinet van Van der Straeten had ze het over de verminderde capaciteit van de reactoren. Die zou maar de helft bedragen van de maximumcapaciteit. Maar ook dat klopt niet: het Franse nucleaire park draait sinds vorige week op ruim 60 procent van zijn maximale vermogen.
De cijfers die Van der Straeten (daarvoor) aanhaalde, waren verouderd. Eind november, begin december leunde de capaciteitsgraad inderdaad aan tegen de 50 procent. De laatste week gaat het dus al om meer dan 60 procent. Het kabinet van de minister geeft dit in een reactie ook toe.
We beoordelen de uitspraak dat de helft van de Franse "nucleaire centrales" uit ligt als niet waar. Dat de centrales op de helft van de maximumcapaciteit zouden draaien, beoordelen we ook als niet waar. Dat Frankrijk met een energieprobleem kampt, daar heeft de minister wel gelijk in en is dus waar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel. Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers .
