Twee doden bij protest tegen machtswisseling in Peru, nieuwe president wil verkiezingen twee jaar vervroegen

In Peru is het al dagen onrustig na de plotse machtswisseling vorige week woensdag. Afgelopen weekend kwamen opnieuw duizenden mensen op straat, zowel in de hoofdstad Lima, maar ook in de meer landelijke regio's, waar de afgezette president Pedro Castillo veel aanhangers heeft.

Bij dat protest vielen gisteren al zeker twee doden. Twee jonge demonstranten van 15 en 18 jaar kwamen om het leven tijdens protest aan de luchthaven van Andahuaylas, in het zuiden van het land. Het is niet meteen duidelijk hoe ze zijn gestorven. Volgens sommige bronnen zouden ze bezweken zijn aan schotwonden. Er vielen ook een dertigtal gewonden. Als reactie op de twee doden staken demonstranten een lokaal politiebureau in brand.

De luchthaven was al twee dagen het toneel van hevig protest. Demonstranten zouden met stenen gegooid hebben en met katapulten naar de politie hebben geschoten. De politie zou daarop traangas hebben afgevuurd. In de luchthaven brak dit weekend ook brand uit. Op sociale media doken beelden op van een grote zwarte rookpluim boven de luchthaven en van politiehelikopters die heen en weer over het terrein rond de luchthaven vlogen. De luchthaven is nu tijdelijk gesloten. 

Ook in Lima gebruikte de oproerpolitie traangas om demonstranten terug te drijven. In de regio's Apurímac, waar de luchthaven van Andahuaylas ligt, Ica en Arequipa riep de nieuwe president Dina Boluarte de noodtoestand uit. 

Boluarte, tot vorige week vicepresidente onder Pedro Castillo, kwam woensdag aan de macht nadat Castillo was afgezet en gearresteerd. Castillo wordt ervan beschuldigd dat hij een staatsgreep wilde plegen. Woensdag had hij aangekondigd dat hij het parlement zou ontbinden en een noodregering zou installeren. Castillo deed dat enkele uren voor het parlement zou stemmen over zijn afzetting. De derde afzettingsprocedure al tegen hem, in nog geen anderhalf jaar tijd.

Castillo's poging om een derde stemming te voorkomen, draaide verkeerd uit. Hij werd alsnog afgezet. Castillo probeerde naar verluidt nog naar de Mexicaanse ambassade te vluchten, maar werd gearresteerd.

De demonstranten eisen nu dat de nieuwe president aftreedt, dat Castillo wordt vrijgelaten en dat er nieuwe parlements- en presidentsverkiezingen worden gehouden. Zij vinden dat net de rechtse oppositie in het parlement een staatsgreep heeft gepleegd tegen Castillo. 

Op die laatste eis belooft de nieuwe president alvast - gedeeltelijk - in te gaan. Ze kondigde in een televisietoespraak aan dat ze de presidentsverkiezingen twee jaar wil vervroegen. Boluarte heeft daarover naar eigen zeggen een voorstel naar het parlement gestuurd. Dat is een kleine toegeving, want eerder had ze gezegd dat ze het recht zou moeten krijgen om haar termijn (of beter: die van Castillo) uit te doen. Dat zou tot 2026 zijn. Boluarte stelt nu voor om in april 2024 verkiezingen te organiseren.

Of de demonstranten daarmee genoegen zullen nemen, valt af te wachten. Het is ook maar de vraag of Boluarte het lang zal uithouden als president. Peru is al jarenlang politiek instabiel, met elf presidenten sinds 2000. Vier van hen werden afgezet of gedwongen om ontslag te nemen. In november 2020 had Peru zelfs drie presidenten in een dikke week tijd.

Boluarte kan er maar beter uit leren. In november 2020 volgde Manuel Merino de afgezette president Martín Vizcarra op. Ook toen brak er breed protest uit. Merino hield het na minder dan een week al bekeken, nadat bij dat protest twee doden waren gevallen.