Regeringspartijen PS en Ecolo-Groen herhalen dat de accijnshervorming die gekoppeld wordt aan de permanente verlaging van de btw op gas en elektriciteit niet dient om de budgettaire neutraliteit te garanderen van de steunmaatregel. Premier Alexander De Croo (Open VLD) maakte zich daar vorige week nog hard voor, maar lijkt intussen minder stellig te klinken. “Als de prijzen zeer hoog blijven, gaan we niet plots de tarieven nog eens bijkomend doen verhogen op basis van fiscaliteit”.
Socialisten en groenen betwisten budgetneutraliteit van btw-verlaging op energie, premier De Croo klinkt minder stellig
Premier Alexander De Croo zei vorige week nog resoluut dat de permanente btw-verlaging op gas en elektriciteit van 21 naar 6 procent de komende jaren geen extra gat in het budget zou slaan.
“Er is zeer duidelijk gezegd dat als die verlaging permanent zou worden, dat die gecompenseerd wordt door een hervorming van accijnzen. En er staat zeer duidelijk in de begrotingsdocumenten dat dit een hervorming is die budgettair neutraal moet zijn”, zei de eerste minister nadrukkelijk in het halfrond.
De premier deed die uitspraak in een terechtwijzing van zijn partijgenote en - toen nog - staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker. Volgens De Croo had De Bleeker een "materiële fout" gemaakt in de begroting.
Omdat de exacte timing van de accijnsverhoging nog niet gekend is, had het kabinet van De Bleeker de kosten van de btw-verlaging al in de begroting ingecalculeerd, maar nog niet de eventuele opbrengsten van de accijnzen.
De Bleeker moest de cijfers aanpassen en nam later ontslag wegens fouten in de begroting.
Minder stellig
Na een kritische beoordeling van de Belgische begroting door de Europese Commissie, lijkt de premier wat minder stellig te klinken. Hij herhaalt evenwel dat de accijnshervorming al in de wet staat en dus ingevoerd moet worden.
“Daar gaan we heel duidelijk in zijn: die zal ingevoerd worden om als compensatie te dienen voor het feit dat de btw op 6 procent blijft. Die hervorming hebben we berekend op die basis om ze budgetneutraal te maken.”
Maar, zo gaat hij verder, “we gaan ze natuurlijk stap voor stap invoeren". "En als de prijzen zeer hoog blijven, gaan we niet plots de tarieven nog eens bijkomend doen verhogen op basis van fiscaliteit.”
De hervorming is overigens nog niet uitgewerkt. Daarvoor moet minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) tegen december met een voorstel komen. Deze nieuwe energiebelasting zou vanaf april van start moeten gaan, want dan wordt de tijdelijke btw-verlaging permanent.
Regeringspartners op andere lijn
In tegenstelling tot de premier vinden de linkse regeringspartijen PS en Ecolo-Groen overigens dat de accijnshervorming niet dient om de budgettaire neutraliteit van de permanente btw-verlaging te garanderen.
"De eerste minister heeft een mening geformuleerd. Het debat moet voortgaan in de regering en in het parlement", zegt PS-fractieleider Ahmed Laaouej tegen persagentschap Belga. "Er kan voor ons geen sprake van zijn met een hand af te pakken wat we met de andere hand hebben gegeven. Vandaag is het belangrijk de koopkracht van de gezinnen te steunen."
"Wij zijn verbaasd", reageert ook fractieleider Gilles Vanden Burre van Ecolo-Groen bij Belga. "Dit is geen budgettaire operatie. Er is de steun aan de gezinnen en bedrijven en een accijnshervorming die het ons moet toelaten over een soepeler systeem te beschikken. Maar wat vandaag van belang is, is de gezinnen en bedrijven helpen in de crisis."
Zijn groene collega Wouter De Vriendt had vorige week al benadrukt dat de permanente btw-verlaging er komt zoals beslist. "Zolang de energieprijzen hoger liggen dan in 2021, komt er geen 1-op-1-compensatie door accijnsverhoging", schrijft De Vriendt op Twitter.
Vrees bij CD&V
CD&V-Kamerlid Wouter Beke omschrijft de btw-verlaging als "een structurele hervorming die een stabiel en rechtszeker beleidskader biedt dat nog vele jaren zal toegepast kunnen worden". Maar de btw-verlaging van 21 naar 6 procent zal deels gecompenseerd worden door de verhoging van het vast accijnsbedrag.
Omdat de accijnscompensatie gebaseerd is op de energieprijzen van 2021 vreest Beke "dat het bijgevolg zeer waarschijnlijk is dat deze hervorming niet budgetneutraal zal zijn in 2023 en 2024".
Kritiek bij N-VA
Bij oppositiepartij N-VA vreest Kamerlid Sander Loones dat de kosten van de btw-verlaging het begrotingstekort nog groter zullen maken. "Eva De Bleeker had gelijk", schrijft hij op Twitter.
N-VA-fractieleider Peter De Roover vindt dat premier De Croo zichzelf tegenspreekt: "Budgetneutraal betekent dat de uitgaven gecompenseerd worden door de inkomsten. En dat zal eind maart niet het geval zijn", zegt De Roover in De ochtend op Radio 1. "Door de feiten te verzwijgen, ook in de documenten aan Europa, wordt de begroting echt gezien als een communicatiedocument. En niet meer als een document waar je de getallen voor het jaar 2023 neerlegt."
