Volgens Rusland is een begin gemaakt met de terugtrekking van de troepen uit de bezette stad Cherson in het zuiden van Oekraïne. De Russen moeten zich dus terugtrekken van de westelijke oever van de brede rivier Dnjepr en dat is een zeer complexe en risicovolle operatie, zegt Kris Quanten, professor Militaire Geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School.
"Russische terugtrekking uit Cherson is een zeer complexe operatie en vol risico's"
Jos De Greef
Gepubliceerd:
Gisteren kondigde de Russische minister van Defensie Sergej Sjojgoe aan dat hij zijn troepen zou terugtrekken van de westelijke oever van de grote rivier Dnjepr en dus uit de bezette stad Cherson en omgeving. Dat is een zware klap voor het prestige van Rusland. Cherson was de enige provinciehoofdstad die ze sinds de invasie veroverd hebben en de provincie Cherson was een van de vier bezette regio's die onlangs na een "referendum" zijn geannexeerd door Rusland.
Volgens Kris Quanten, professor Militaire Geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School, in "De wereld vandaag" op Radio 1 is de terugtrekking een logische beslissing en vroeg het leger al langer om te mogen terugtrekken uit het enige bruggenhoofd van de Russen op de westelijke oever van de Dnjepr. Het was echter president Vladimir Poetin die uit overwegingen van prestige die terugtrekking weigerde, maar nu toch overstag is gegaan.
Rusland trekt zich terug uit Cherson: "Oekraïners vrezen dat dit een valstrik is"
Dat bruggenhoofd op de westelijke oever is omsingeld door het Oekraïense leger dat nu steeds verder oprukt en met HIMARS-raketten de bruggen over de Dnjepr kan vernietigen of beschadigen. Daardoor is de bevoorrading van de 40.000 Russische militairen die in en rond Cherson zitten een probleem geworden.
De positie van de Russen in Cherson was onhoudbaar geworden en de laatste dagen leden die daar grote verliezen. Dat leidt dan weer tot onrust in de publieke opinie in Rusland. De Russische minister Sjojgoe gaf dat gisteren indirect toe: hij had het over "een beslissing om de levens van de soldaten te sparen".
Hoe verloopt zo'n terugtrekking over een rivier?
De terugtrekking over de Dnjepr is echter zelf een complexe en gevaarlijke operatie, merkt professor Quanten op. In een eerste fase moeten de Russische troepen een defensieve buitenperimeter uitbouwen. Dat is een verdedigingslinie rond Cherson die de Oekraïense troepen zo lang mogelijk op afstand moet houden en dus vooral bedoeld is om tijd te winnen. Daarom worden er nu op grote schaal mijnen gelegd.
Pas dan kan de eigenlijke evacuatie starten. Duizenden militairen moeten dus met hun zwaar materiaal (of desnoods zonder, nvdr.) over de rivier worden gezet via pontonbruggen of overzetboten. Aan de overkant moeten die soldaten dan zo snel mogelijk verder in de diepte in veiligheid worden gebracht. Tegelijk moet het Russische leger dan defensieve stellingen uitbouwen op die oostelijke oever omdat de Oekraïners na de herovering van Cherson mogelijk zouden pogen om hun opmars ten oosten van de Dnjepr voort te zetten. Uit satellietbeelden blijkt dat de Russen al een tijdje bezig zijn met de uitbouw van hun verdedigingslinies op de oostelijke oever.
"Op basis van wat we gezien hebben, kunnen we vragen stellen of de Russen wel in staat zijn om een dergelijke complexe operatie uit te voeren", zegt Quanten. "In het verleden hebben ze in dat soort operaties tal van steken laten vallen".
"De Russen zullen soldaten moeten achterlaten"
Het Russische leger zal overigens niet alle troepen kunnen evacueren, merkt Quanten nog op. De soldaten die de "buitenperimeter" beveiligen om de anderen te laten vertrekken, zullen wellicht achterblijven en zich moeten overgeven aan de Oekraïners. Daarom offert Moskou wellicht slecht getrainde rekruten op om op die manier de beste troepen te kunnen evacueren.
Professor Quanten ziet een precedent in de succesvolle Britse evacuatie van Duinkerke in juni 1940. Toen werden 340.000 omsingelde geallieerde soldaten met bootjes in veiligheid gebracht over het Kanaal, maar er bleven er wel 40.000 over -vooral Fransen- die in Duits gevangenschap belandden.
Bloedige stadsoorlog of tactisch kernwapen?
Oekraïne wantrouwt de Russische terugtrekking en vreest dat het gaat om een list om Oekraïense militairen in de val te lokken in de stad Cherson. De Oekraïense president Volodimir Zelenski zegt dat de Russen van Cherson "een stad van de dood" willen maken.
Professor Quanten sluit niet uit dat de Russen daar een bloedige stadsoorlog met veel doden zouden uitlokken, maar twijfelt er wel aan dat ze de capaciteit en de wil hebben om een dergelijke oorlog met nog meer verliezen te voeren.
Ook het gevaar dat Moskou een tactisch kernwapen zou inzetten rond Cherson acht hij niet zo groot, ook al beschouwt Poetin die stad als Russisch en geeft hij vanuit zijn standpunt nu dus "Russisch gebied" uit handen.
Volgens Quanten is de terugtrekking echter vooral "een rationele beslissing" die bedoeld is om realistische verdedigingslinies uit te bouwen en vooral om minder verliezen te incasseren.
