Royals op zondag - Koningin Margrethe neemt 4 kleinkinderen titel van prins(es) af terwijl koning Charles lijkt te aarzelen bij Archie en Lilibet

Het Deense paleis stuurde (onverwachts) een bericht uit dat vanaf 1 januari 2023 de nakomelingen van prins Joachim enkel hun titel van graaf/gravin van Monpezat kunnen gebruiken en hun prinselijke titel wordt stopgezet. Joachim heeft vier kinderen: zonen Nikolai (23) en Felix (20) met zijn ex-vrouw gravin Alexandra, en zoon Henrik (13) en dochter Athena (10) met zijn huidige vrouw prinses Marie. De plannen moeten gezien worden in de context van een afgeslankt koningshuis, stelt koningin Margrethe. Joachim is niet de kroonprins, dat is Margarethes oudste zoon Frederik die zelf met vier kinderen al zorgde voor opvolging en een goed gevulde reservebank.

Heel wat monarchieën moderniseren om te overleven en maakten de afgelopen jaren komaf met een wildgroei aan titels en vooral aan dotaties. De kritiek op toelages (gesponsord door belastinggeld) voor niet-regerende zussen en/of broers en nichten/neven weerklonk steeds luider. Vergeet niet dat koninklijke families prat gaan op grote gezinnen. Drie tot vijf kinderen zijn vaker de regel dan de uitzondering. Maar evengoed is er bij die afslankingsoperaties de zogenoemde vrijheidsdrang gemoeid.

In Denemarken werd in 2008 al bekend dat voortaan enkel eerstgeborenen van troonopvolgers prins of prinses worden. Christian, het oudste kind van kroonprins Frederik en kroonprinses Mary, mag zich zo prins noemen, net als zijn eerste telg ooit. De prinselijke titel van zijn broer Vincent en zussen Isabella en Josephine is (voorlopig) nog niet geschrapt. Achterliggende idee zou kunnen zijn dat het nooit 100 procent zeker is dat Christian (16) kinderen zal hebben en dan hoort de volgende in lijn - prinses Isabella (15) - in te springen, dus is het makkelijker om die titel te behouden. In 2016 kwam er ook het besluit dat enkel Christian, als enige kleinkind van koningin Margrethe, een dotatie zal ontvangen. Haar andere kleinkinderen horen financieel onafhankelijk te worden. Zij moeten een job zien te vinden.

Verschuivingen zaten er dus aan te komen in Denemarken, maar toch blijkt prins Joachim gepakt in snelheid. De communicatie tussen moeder en zoon blijkt op zijn minst getroebleerd te zijn. Joachim, die woont en werkt in Frankrijk, werd door de pers op straat onderschept (zie tweet hieronder). Hij reageerde vrij emotioneel op de beslissing. "In mei kreeg ik het plan toegelicht dat wanneer de kinderen de leeftijd van 25 jaar zouden bereiken, ze hun titel zouden verliezen. Athena wordt 11 in januari", wikt en weegt de prins zijn woorden.

Joachim zou van de nieuwe wending in de regeling slechts vijf dagen op voorhand zijn ingelicht. Volgens zijn ex-vrouw Alexandra informeerde het hoofd van de koninklijke huishouding hem (en niet zijn eigen moeder) en hebben hun zonen Nikolai en Felix hun grootmoeder niet gesproken. In de Deense krant B.T. laten Joachim en echtgenote Marie weten dat er ook met hen nog geen telefonisch contact is geweest. "Het is ingewikkeld", verzuchten ze. Joachim zegt dat zijn kinderen "in de war, bedroefd en in shock zijn". "Het is niet leuk om je kinderen zo behandeld te zien worden. Ze begrijpen niet waarom hun identiteit van hen is afgenomen." Oudste kleinzoon Nikolai zegt in het Deense blad Ekstra Bladet dat de manier waarop hem geschokt heeft. 

Het paleis reageert intussen dat er begrip is voor de emoties. "We hopen dat de wens van de koningin om het koningshuis toekomstbestendig te maken, zal worden gerespecteerd", klinkt het. Wat erop wijst dat Margrethe niet zal afwijken van haar standpunt. Er zullen alvast brokken te lijmen zijn op familiaal vlak. Op 11 september woonde Joachims gezin het gouden jubileum bij van zijn moeder (Margrethe zit 50 jaar op de troon) met onder meer een lunch op het luxejacht Dannebrog (foto onder). Toen leek er geen vuiltje aan de lucht. Drie weken later hangt er een donderwolk en wordt er blijkbaar enkel via de media gecommuniceerd.

Nochtans heeft Joachim in het verleden gehamerd op een normale toekomst voor zijn kinderen. Aanleiding was Nikolai die een opleiding in het leger begon, een traditie in heel wat koninklijke families, maar ermee stopte en voor een job als model (post hieronder) bij Dior en Burberry koos. "Een volwassen beslissing. Durven omgaan met verwachtingen - die van de Denen en niet in het minst die van zijn familie - is zeer dapper", vertelde Joachim in een interview in 2019. Ook Felix gaf de brui aan een militaire carrière en trad in de voetsporen van zijn oudste broer als gezicht van een juwelencollectie van het Deense merk Georg Jensen.

Door de titel van prins te schrappen, wil het hof net een anoniemer leven gunnen aan de kleinkinderen. Daar is gravin Alexandra het niet mee eens. "Ze zullen nooit een gewoon leven leiden. Als ze iets stoms uithalen, zal dat altijd afstralen op de familie."

Drie jaar geleden snoeide ook de Zweedse koning Carl Gustaf in zijn Koninklijk Huis, genaamd Bernadotte, waarbij enkel de kinderen van kroonprinses Victoria officieel lid blijven. De zes kinderen van prinses Madeleine en prins Carl Philip worden niet meer aangesproken als Koninklijke Hoogheid en verloren hun recht op dotatie. Ze behielden wel de titels van prins(es) en hertog, maar hoeven - als ze volwassen zijn - geen officiële taken meer uit te voeren. Op Instagram juichten Madeleine en Carl Philip toen het initiatief toe en verbonden zich ertoe betrokken te blijven. Niet te verwaarlozen detail hier: het besluit werd na onderling overleg genomen.

In het Verenigd Koninkrijk is het een publiek geheim dat koning Charles III (en kroonprins William) een kleiner Koninklijk Huis genegen is. En ook daar gaat dat gepaard met de nodige stress rond titels. Momenteel rolt de titel van kleine Archie en Lili(bet) over de tongen, de kinderen van prins Harry en de hertogin van Sussex, Meghan. Archie en Lili waren tot voor kort master en miss. Met de dood van koningin Elizabeth II mogen zij zich volgens de regels van koning George V uit 1917 voortaan prins en prinses noemen. Die regels bepalen dat kleinkinderen van de Britse monarch in de mannelijke lijn de prinsentitel mogen voeren.

Dat gebeurt automatisch, ware het niet dat op de officiële site van de Britse monarchie er nog geen aanpassing is gebeurd voor de adellijke titels van Archie en Lili. Bij prins Williams kinderen is dat wel al gebeurd, zij zijn nu officieel prinses Charlotte en prinsen George en Louis van Wales. Toen koning Charles een eerste keer het Britse volk toesprak, verwees hij meteen naar de titelverandering voor William en zijn vrouw Catherine "Kate" Middleton. Ook Harry en Meghan werden betrokken, maar moesten het stellen met een zuinige zin: "Ik wil ook mijn liefde voor Harry en Meghan kenbaar maken, die hun leven aan het opbouwen zijn aan de andere kant van de oceaan."

De titelkwestie is de Britse pers niet ontgaan en Buckingham Palace lichtte toe dat "de website een update krijgt als er informatie is" en "de koning zich momenteel volledig richt op de rouwperiode". Die rouwperiode voor de Queen liep dinsdag ten einde. Is Charles misschien al bezig met het schikken en schuiven van de koninklijke pionnen? Meghan liet in haar veelbesproken Amerikaanse interview met Oprah Winfrey vallen dat een prinselijke titel voor haar van belang kan zijn. "Als dat betekent dat hij (Archie, red.) veilig is, absoluut." Meghan doelde op de permanente beveiliging die gekoppeld zou zijn aan de titel. Maar die (dure) bewaking de klok rond blijkt geen automatisch recht, de Britse prinsessen Eugenie en Beatrice krijgen dat ook niet (Harry's nichtjes steunen de koninklijke familie op evenementen, maar zijn geen senior royals of voltijds werkende leden van het koningshuis). Een prinsentitel zou eigenlijk ook vloeken met de vrijheid die Harry en Meghan wensen: controle over hun leven en dat van de kinderen (een van de redenen waarom ze naar de VS verhuisden). Een master en miss scheppen minder verwachtingen.

Voor Eugenie en Beatrice wordt trouwens in de wandelgangen al jaren het scenario geschreven om louter de "van York"-titel te behouden. "Van York" naar de adellijke titel van hun vader. Andrew is prins en eveneens de hertog van York. Daarmee zou Charles een precedent kunnen scheppen voor kinderen van jongere zonen van een Britse monarch. Of hij zich hiermee populair zal maken bij zijn familie, is een ander paar mouwen. Dat mag zijn Deense collega Margrethe nu openlijk ondervinden. Of hoe je als koning(in) gewrongen zit tussen onvoorspelbare toekomst, toegewijde plicht en persoonlijk geluk.