Moet België milieuschade in het Zuiden vergoeden? "Armere landen dragen de zwaarste gevolgen van de klimaatverandering"

Overstromingen, extreme droogtes, orkanen en hittegolven. Extreme weersomstandigheden komen steeds regelmatiger voor en de gevolgen van de klimaatverandering zijn zichtbaarder dan ooit. Maar niet elk land krijgt het even zwaar te verduren. "De landen in het Zuiden, en vooral de Afrikaanse landen, worden veel zwaarder getroffen dan de landen in het Noorden. De twintig rijkste landen zijn verantwoordelijk voor 80 procent van de door de mens geproduceerde broeikasgassen", legt Afrika-expert Stijn Vercruysse uit. "De Afrikaanse landen amper voor 4 procent van de totale CO-2 uitstoot."

Zondag ging de COP27 van start in Sharm-el-Sheikh in Egypte, de jaarlijkse internationale klimaatconferentie. Daar komen meer dan 200 landen samen om te zoeken naar oplossingen voor de klimaatcrisis. "Tot nu werd daar vooral ingespeeld op mitigatie en adaptatie", weet Vercruysse. Mitigatie is het verder proberen inperken van de toekomstige uitstoot, adaptatie gaat over het aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering. 

"Maar nu komt voor het eerst ook "loss and damage" op de agenda", vertelt Vercruysse. De Zuiderse landen worden het hardst getroffen door, maar zijn het minst verantwoordelijk voor de klimaatverandering. Zij vragen dat de rijkere landen de onherstelbare schade door de klimaatverandering vergoeden.

Zo besliste de federale regering zopas dat er 25 miljoen euro wordt uitgetrokken voor ontwikkelingshulp aan het land Mozambique. Daarvan moet er 2,5 miljoen euro gaan naar loss and damage. 

Rechtvaardig en cruciaal, aldus Els Hertogen van 11.11.11. in "Terzake". "De rijke industrielanden moeten over de brug komen, want de armere landen dragen de grootste gevolgen. We moeten vertrekken vanuit het menselijke leed", vindt Hertogen. Europarlementslid Assita Kanko (N-VA) is het daar niet mee eens. "Natuurlijk moeten wij ons zorgen maken over het klimaat. Maar ik ben absoluut tegen het idee van herstelbetalingen. Je zet de deur op een kier om allerlei problemen door het Westen te laten betalen. China kan haar kat blijven sturen naar belangrijke vergaderingen en ondertussen pesten wij in eigen land de bedrijven weg", redeneert Kanko. "Als we zo beginnen kunnen we allerlei kosten gaan dekken. Dan moeten we ook voor de slavernij of voor Zwarte Piet betalen."

Kanko is over het algemeen geen voorstander van ontwikkelingssamenwerking. "Ik ben niet zo een fan, geld is namelijk nooit gratis. De landen die die centen ontvangen worden vleugellam gemaakt, wat meer corruptie in de hand werkt", verklaart Kanko. Voor Hertogen is ontwikkelingssamenwerking wél van belang. "Wij geloven heel erg in internationale solidariteit. Willen we samenwerken? Dan moeten we écht wel onze nek uitsteken. Paternalisme zal ons niet brengen tot een duurzame impact. Maar samenwerking vanuit een evenwaardig partnerschap en naar de behoeften op het terrein, daar moeten we absoluut voor blijven gaan."

"Ik weet hoeveel centen er naar de regio gaan, maar ik zie de resultaten niet", zegt Kanko. "Ik geloof in investeringen, maar niet in hulp. Ik geloof in partnerschappen, maar niet in pamperbeleid", argumenteert Kanko. Kanko ziet meer heil in het investeren in bedrijven en innovatie in die landen. 

"Nochtans zijn er heel wat voorbeelden waaruit blijkt dat ontwikkelingssamenwerking wél tot goede resultaten leidt", zegt Els Hertogen. "Wij werken samen met activistische bewegingen die knokken voor het behouden van het Amazonegebied, samen zijn we erin geslaagd grote stukken van het Amazonewoud te behouden. Er zijn uitdagingen, maar dat hoort bij beleid voeren."