In Italië gaat het getrouwtrek over enkele schepen met migranten in de haven van Catania voort. Het voorbije weekend mochten kwetsbare migranten van boord gaan, maar anderen niet. Met deze omstreden beslissing zet de pas aangetreden uiterst rechtse regering van premier Giorgia Meloni de hakken in het zand. "Het is ontzettend cynisch, maar dit is een geopolitieke discussie die Italië op die manier wil voeren", zegt correspondente Heleen D'Haens.
Getouwtrek over migrantenschepen duurt voort in Italië: "Cynisch, maar regering wil zo geopolitieke discussie voeren"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Wat is er aan de hand?
De kapiteins van twee reddingsschepen, de Humanity 1 en de door Artsen Zonder Grenzen geëxploiteerde Geo Barents, weigeren de haven van Catania op Sicilië te verlaten zolang niet alle migranten en vluchtelingen van boord zijn.
De twee schepen hebben de voorbije twee weken honderden migranten gered die met bootjes de Middellandse Zee wilden oversteken, maar kregen van de Italiaanse regering dagenlang niet de toelating om aan te meren.
Beide reddingsschepen varen onder een buitenlandse vlag. De Italiaanse regering is van mening dat de landen onder wier vlag ze varen zélf maar de migranten moeten opvangen die in internationale wateren worden opgepikt.
Het voorbije weekend liet Italië de twee reddingsschepen uiteindelijk wel aanmeren. Maar enkel de meest kwetsbare opvarenden - kinderen, vrouwen en niet-begeleide minderjarigen - mochten aan land gaan. Een 250-tal anderen, vooral mannen, mogen niet van boord. Naar verwachting zal Italië dezelfde procedure volgen voor twee andere reddingsschepen die momenteel nog ronddobberen met migranten aan boord.
De ngo's die de twee al aangemeerde schepen uitbaten, het Duitse SOS Humanity en Artsen zonder Grenzen, trekken naar de rechtbank om de beslissing van de Italiaanse regering aan te vechten. Die is in strijd met het internationale maritieme recht, zeggen ze. De rechtbank moet in snelrecht beslissen wat er nu moet gebeuren.
Wat wil de Italiaanse regering hiermee bereiken?
Met haar nieuwe beleidslijn, vastgelegd in een ministerieel besluit, maakt de nog maar net aangetreden Italiaanse regering van de uiterst rechtse premier Giorgia Meloni meteen duidelijk waar ze voor staat. "Geen enkele stemmer op rechts in Italië zal momenteel verrast zijn", zegt correspondente in Italië Heleen D'Haens in "De ochtend" op radio 1. "Dit is wat Meloni tijdens de verkiezingscampagne had beloofd en wat haar regering nu dus uitvoert."
Impasse rond schepen met migranten in Italië duurt voort: "Regering wil zo discussie rond migratie weer doen oplaaien"
Nieuw is de gang van zaken in elk geval niet. Wat we nu zien, is een herhaling van wat zich in 2018 en 2019 afspeelde, toen Matteo Salvini (Lega) minister van Binnenlandse Zaken was. Ook hij liet enkele reddingsschepen toen niet aanmeren in Italiaanse havens. In de huidige regering heeft Salvini een minder belangrijke post, als minister van Infrastructuur. Maar zijn kabinetschef en vertrouweling van destijds, Matteo Piantedosi, is vandaag de minister van Binnenlandse Zaken.
"Een slechte kopie van Salvini", noemt Simona Malpezzi, fractieleider van de Senaat voor de centrumlinkse Partito Democratico (PD), hem. Ook het linkse parlementslid Aboubakar Soumahoro, in Ivoorkust geboren, uitte kritiek. "De regering van Meloni handelt illegaal, en dat voor iemand die rechtsgeldigheid zo belangrijk vindt", reageerde hij:
"Wat zich onder onze ogen gaat afspelen, is een juridisch armworstelgevecht", zegt Heleen D'Haens. Wat de regering wil met deze chaos, die ze heel bewust creëert, is dat andere Europese landen wakker worden geschud en de noodzaak voelen om aan te geven dat ook zij vluchtelingen willen opvangen. De Italiaanse regering wil dat het op termijn komt tot een in haar ogen eerlijkere herverdeling van vluchtelingen over Europa. Op dit moment is dit de manier waarop ze de discussie over migratie weer wil losweken, cynisch genoeg over de rug van de vluchtelingen en migranten die nu op die schepen zitten.
Wat zich onder onze ogen gaat afspelen, is een juridisch armworstelgevecht
Heleen D'Haens in Italië
Heel belangrijk voor Italië in deze discussie is dat die schepen onder een andere vlag varen - de Humanity 1 onder Duitse vlag, het andere schip onder Noorse vlag. De Noorse ambassadeur in Italië heeft al gezegd dat Noorwegen technisch gezien helemaal niet verantwoordelijk is voor de mensen op het schip. Maar dat ligt heel gevoelig, want Noorwegen vangt naar verhouding in Europa heel weinig vluchtelingen op. De Italiaanse regering slaat met de vuist op tafel en zegt: ga dan maar in Noorwegen aanmeren met al die vluchtelingen. Het is ontzettend cynisch, maar het is een geopolitieke discussie die de Italiaanse regering op deze manier wil voeren."
Op het Europese toneel is deze kwestie een belangrijke evenwichtsoefening voor de regering-Meloni. "Ze vindt het heel belangrijk om serieus te worden genomen en ze heeft ook veel geld en steun van Europa nodig", zegt D'Haens. "Op dit moment wil ze niemand te sterk tegen de borst stoten, maar tegelijk wil ze heel duidelijk haar punt maken: dat is het slappe koord waarop Meloni en haar regering balanceren."
In Italië zal het uitkomen op dat juridische gevecht, zegt D'Haens. "Wat belangrijk is om te weten, is dat de magistratuur in Italië heel belangrijk is in dit soort gevechten. Tegen Salvini loopt op dit moment nog een rechtszaak in Sicilië voor - technisch gezien - ontvoering, omdat hij in 2018 en 2019 een aantal schepen heeft geweigerd."
"Hoe langer de reddingsschepen vandaag in de haven blijven, hoe groter de dreiging dat het opnieuw komt tot zo'n proces en juridische stappen tegen een regering die er nog maar net zit. Ook dat is een grote dreiging voor deze regering."
