Oplichters maakten e-mailadres van Ellen na en bestoken haar klanten nu met valse betalingsmails: wat is "spoofing" en wat doe je eraan? 

“Ik merk dat er sinds een aantal weken mails in mijn naam en met mijn e-mailadres worden verstuurd", zo begint het verhaal van Ellen in de podcast "Het Uur van de Waarheid". "Ik heb een expert mijn mailbox laten nakijken, en ondertussen heb ik een uniek wachtwoord en tweestapsverificatie staat aan. Toch blijven mijn contacten zogezegd mails van mij krijgen. Daarin staat dat de ontvanger mij nog geld moet, en dat ze de betaling via een bepaalde link in orde kunnen brengen. Die link gaat dan naar een website waar je bitcons kan overschrijven."

Ellen is een schuilnaam, maar ze geeft nog mee dat ze werkt als zelfstandige. Ook haar klanten krijgen die mails. "Ik heb hen al laten weten dat die mails niet van mij komen, maar het probleem is: hoe kunnen mijn klanten nu nog weten wanneer ik wel zélf een mail stuur? Kan ik iets doen aan het misbruik van mijn e-mailadres?"

"Het gaat hier waarschijnlijk om spoofing", weet Jeroen Baert, computerwetenschapper en wetenschapscommunicator. "Dat betekent dat internetcriminelen jouw e-mailadres maar bijvoorbeeld ook jouw gsm-nummer hebben nagemaakt en daar gebruik van maken om andere mensen op te lichten. Ze gebruiken jouw "identiteit" om vertrouwen op te wekken. Ze hebben daarvoor geen toegang tot je mailbox nodig."

"Wanneer je een mail ontvangt, is er geen systeem dat automatisch controleert of die afzender wel is wie hij zegt te zijn", benadrukt Baert. "Doorheen de jaren zijn er wel beveiligingen hiervoor ontwikkeld, maar die worden nog niet door iedereen gebruikt."

In je e-mailserver kan je bijvoorbeeld instellen dat mails met jouw e-mailadres enkel vanop bepaalde IP-adressen verstuurd kunnen worden. "Daardoor kan je vermijden dat er andere mensen met jouw e-mailadres, of een kopie ervan, aan de haal gaan. Die mails zullen als vals aanzien worden en zullen niet worden verzonden. Soms vinden mensen met kwade bedoelingen nog altijd manieren om te "spoofen", maar dit is al een goede oplossing."

Dat spoofen soms heel makkelijk kan zijn, bewees Baert enkele jaren geleden zelf. Hij ontdekte dat hij e-mailadressen kon aanmaken met "fgov.be" op het einde. Dat is het webadres van de federale overheid. Zo kon hij een e-mailadres namaken van huidig Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA). "Maar al snel na mijn ontdekking was dit niet meer mogelijk", grijnst hij.

"In het geval van luisteraar Ellen zou er ook nog iets anders aan de hand kunnen zijn", merkt hij op. "Het kan dat een van haar toestellen geïnfecteerd is met een virus. Dat verstuurt dan automatisch mails vanuit haar inbox. Het verwijdert die mails ook meteen in het "Verzonden"-mapje. Op die manier merkt Ellen er niets van. " 

Ook bedrijven zoals Amazon, Bol.com en Colruyt hebben soms last van oplichters die hun e-mailadresssen namaken. Afgelopen weekend waarschuwde SafeOnWeb nog voor valse mails in naam van Amazon . "Dat is ook een vorm van spoofing. Een andere techniek die ze gebruiken is het e-mailadres lichtjes aanpassen. Wie niet goed kijkt, denkt dus een mail van het echte bedrijf te ontvangen. In werkelijkheid is dan de de letter "o" in Colruyt bijvoorbeeld vervangen door een "ø"."

Oppassen is dus de boodschap, maar Baert heeft nog een laatste tip: "Heel weinig bedrijven zullen je een e-mail sturen in verband met private gegevens. Mocht je twijfelen of de afzender echt is, zeker als het een mail van je bank is, bel hen gewoon en dan zal het snel zijn uitgeklaard."