Schip dat in de 15e eeuw zonk voor de westkust van Zweden, was op weg naar Brugge

In 2003 werd voor de kust van Lysekil, een stad op de westkust van Zweden ten noorden van Gotenburg, een scheepswrak gevonden dat het Skaftö-wrak genoemd werd. Het schip dateert uit de late jaren 1430 en gedacht wordt dat het rond 1440 gezonken is in de Lysekil-archipel. 

Tussen 2005 en 2009 werd het wrak onderzocht door het Bohusläns museum onder leiding van maritiem archeoloog Staffan von Arbin van de Göteborgs universitet. Bij dat onderzoek werden er ook stalen genomen van de lading van het schip, die bestond uit koperstaven, eikenhout, ongebluste kalk, teer, bakstenen en dakpannen.

Nu zijn die stalen onderzocht met de modernste analysemethoden door een internationaal team onder leiding van Von Arbin en dat heeft nieuwe inzichten opgeleverd over de goederen die verhandeld werden in de middeleeuwen, en over de handelsroutes in die periode. 

"De analyses die we uitgevoerd hebben, geven ons een zeer gedetailleerd beeld van de laatste reis van het schip en leveren ook informatie over de geografische oorsprong van zijn lading. Veel daarvan is volledig nieuwe kennis voor ons", zei Von Arbin. Zo was het tot nu toe niet bekend dat calciumoxide, beter bekend als ongebluste of gebrande kalk, in de 15e eeuw uitgevoerd werd uit Gotland, een eiland in de Oostzee voor de oostkust van Zweden. 

Dankzij de analyses konden de onderzoekers vaststellen dat het koper gedolven werd in twee streken in wat nu Slovakije is. De analyses tonen ook aan dat de bakstenen, het hout en waarschijnlijk ook de teer afkomstig waren uit Polen, terwijl de kalk dus blijkbaar uit Gotland kwam. 

Volgens middeleeuwse bronnen werd koper langs rivieren uit de Slovaakse mijndistricten in het Karpaten-gebergte naar de kuststad Gdańsk in Polen gebracht. In de middeleeuwen was Gdańsk ook de belangrijkste haven voor de export van Pools eikenhout. 

"Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat het in Gdańsk was dat het schip zijn lading heeft ingeslagen, voor het verder vaarde op wat zijn laatste reis zou worden", zei Von Arbin. 

De samenstelling van de lading wijst erop dat het schip onderweg was naar een West-Europese haven toen het, door een onbekende oorzaak, verging in de Lysekil-archipel. Ook hier heeft het team conclusies getrokken op basis van historische bronnen. 

"We denken dat de eindbestemming van het schip Brugge in België was. In de 15e eeuw was deze stad een zeer belangrijk handelscentrum. We weten ook dat koper uit Centraal-Europa vanuit Brugge verscheept werd naar verschillende havens aan de Middellandse Zee, waaronder Venetië", zei Von Arbin.

De studie stelt de recente onderzoeken voor van de samenstelling van de lading  en die resultaten worden dan vergeleken met andere bronnen uit dezelfde periode, zowel archeologische als historische. De studie is gepubliceerd in het . Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de Götenborgs universitet.