Welke schatten herbergt de zeebodem tussen Sicilië en Tunesië? Unesco geeft eerste foto's van nieuwe expeditie vrij

De Skerki Banks bevinden zich in de Middellandse Zee, in de Straat van Sicilië, tussen het Italiaanse eiland Sicilië en Tunesië. Het gebied is ongeveer 200 zeemijlen (ongeveer 370 km, red) lang en ligt op een kruispunt van heel wat culturen. Daardoor heeft het doorheen de geschiedenis een belangrijke rol gespeeld in de militaire, commerciële, culturele en religieuze contacten in de Middellandse Zee.  

Het gebied ligt op een van de drukst bevaren handelsroutes in Europa. In de Oudheid vormde het een rechtstreekse verbinding tussen Carthago (Tunesië) en Rome (Italië). In de vroege middeleeuwen was het een belangrijke zone voor handel tussen Italië en het noorden van Afrika. En tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog was het het toneel van meerdere gevechten. Maar het is geen gebied zonder risico's. Het is relatief ondiep en de zeebodem is rotsachtig. In het verleden leidde dat tot honderden schipbreuken, van antieke handelsschepen tot oorlogsschepen.

Een team archeologen uit acht landen werkt al jaren samen met de Unesco, de erfgoedorganisatie van de Verenigde Naties, om de Skerki Banks te verkennen. Ze kunnen nu hun eerste bevindingen voorleggen.

De verkenning van de Skerki Banks staat al sinds 2018 in de steigers. Toen kwamen vertegenwoordigers en wetenschappers uit Algerije, Kroatië, Egypte, Frankrijk, Italië, Marokko en Spanje overeen om historische artefacten op de zeebodem in kaart te brengen en te beschermen. Ook de Unesco is betrokken. Onderwatererfgoed is kwetsbaar, onder meer door plundering, bevissing en klimaatverandering. Deze internationale missie is de grootste missie ooit onder de vlag van de Unesco om erfgoed onder water te beschermen.

Er zijn meerdere doelen bepaald. Enerzijds wil men een inventaris van alle scheepswrakken en andere objecten die in de jaren 80 en 90 aan Siciliaanse zijde werden ontdekt. Amerikaanse archeologen stootten er toen op de zeer goed bewaarde restanten van minstens acht scheepswrakken uit diverse periodes. Het gaat onder meer om een 19e-eeuws Brits militair schip en schepen die tijdens de Tweede Wereldoorlog voeren. De huidige missie wil nagaan of alle wrakken nog in goede staat zijn, of dat ze beschadigd of beroofd werden.  

Anderzijds is het ook de bedoeling om de veel minder onderzochte Tunesische zijde te bestuderen. Rusten ook daar scheepswrakken en andere historische objecten op de zeebodem en zo ja, in welke staat zijn ze?  

De voorbije weken trokken de wetenschappers op expeditie. Daarvoor maakten ze gebruik van het spiksplinternieuwe Franse onderzoeksschip Alfred Merlin. Het Franse departement voor archeologisch maritiem onderzoek stelde het schip in het voorjaar van 2021 voor. Het is volgens de Fransen een van 's werelds meest geavanceerde schepen voor archeologisch onderzoek op de zeebodem. Het beschikt over allerlei gespecialiseerde onderwaterrobots en detectie- en meetsystemen en kan ook een kleine duikboot herbergen.

De Alfred Merlin is 46 meter lang en voldoende uitgerust om 28 mensen 10 dagen lang op zee te laten verblijven. En dat is wat de voorbije twee weken gebeurd is. Het onderzoeksschip is nu teruggekeerd van zijn missie en aangemeerd in de haven van Bizerte, in Tunesië. Er zijn heel wat onderwaterbeelden gemaakt, en de eerste daarvan zijn nu vrijgegeven . Het gaat vooral om foto's die gemaakt zijn aan Siciliaanse zijde.

Van zodra de archeologen een exact beeld hebben van alle objecten in de Skerki Banks, kunnen ze ook de nodige stappen zetten om hen te beschermen.