Wat betekent de overwinning van Lula da Silva voor het Amazonewoud? "Goed nieuws voor het klimaat, maar er volgt nog een strijd" 

De aftredende president Jair Bolsonaro zag het Amazonewoud vooral als een plek voor economische exploitatie: mijnexploitanten, veeboeren, landbouwers, de houtindustrie of beheerders van grote plantages moesten niet kijken op wat woud meer of minder en mochten hun ding doen om te groeien. Lula da Silva zei tijdens zijn campagne al dat dat anders zal zijn: hij wil het regenwoud opnieuw beter beschermen, "en laten zien dat we ook welvaart kunnen genereren zonder het milieu te vernietigen", zei hij. 

Het Amazonewoud is het grootste regenwoud op aarde (dat zich overigens tot ver buiten Brazilië uitstrekt en ook daar onder druk komt, red.). Het is belangrijk voor de biodiversiteit, voor de ecologische evenwichten en voor het klimaat, omdat het een natuurlijke opslagplaats is van het broeikasgas CO₂. "Ik denk dat heel wat mensen die bezig zijn met het Amazonewoud bij het horen van de verkiezingsuitslag toch wel een zucht van verlichting hebben geslaakt, zowel onderzoekers als ngo's die met de bescherming ervan bezig zijn, en al zeker de inheemse bevolking die in het woud woont", zegt Hans Verbeeck in "De wereld vandaag".

"Wat het klimaat betreft: omdat het regenwoud het hele jaar groeit, neemt het veel CO₂ op uit de lucht. De koolstof wordt ook voor lange tijd opgeslagen in een grote biomassa." 

De ontbossing en het afbranden van bos was enorm toegenomen onder Bolsonaro. "Het ging van kwaad naar erger", zegt Verbeeck. 

"Als Bolsonaro had gewonnen, dan had die trend zich doorgezet. Maar Lula heeft tijdens zijn vorige presidentschappen (van 2003 tot 2010) bewezen dat het helemaal anders kan," schetst Verbeeck met enkele cijfers: "Toen Lula aan de macht kwam, verdween er jaarlijks 28.000 vierkante kilometer regenwoud (bijna de oppervlakte van heel België, red.). Hij heeft dat teruggebracht naar 5.000."

Beluister hier het volledige gesprek in "De wereld vandaag": 

Maar de kaarten liggen nu anders dan toen: de economische situatie is moeilijker, en Lula da Silva heeft maar een nipte meerderheid in het parlement. Dat maakt het moeilijker om zijn beleid door te voeren. 

Er zal een strijd gevoerd moeten worden om het tij te keren, maar misschien is het nog behapbaar, denkt Verbeeck: "Het gaat vooral om een handvol grote industriële landbouwbedrijven die voor de ontbossing verantwoordelijk zijn. Als je die aan banden kan leggen, dan kan het wel. Hij heeft al bewezen dat hij het kan, en is er internationaal vraag om het regenwoud te beschermen." Zo heeft Noorwegen al laten weten dat het opnieuw subsidies zal geven aan Brazilië om het woud beter te helpen beschermen.

"Het Amazonewoud kan een geweldige troefkaart zijn voor Lula", zegt Kees Koonings, professor Braziliaanse Studies aan de universiteit van Amsterdam, in "Terzake". "Hij kan het gebruiken om de positie van Brazilië in de wereld te herstellen. Dat was een punt dat lula duidelijk heeft gemaakt tijdens de campagne: Bolsonaro heeft van Brazilië een paria gemaakt op internationaal vlak, en zal nu zijn rechtvaardige plaats opnieuw opnemen." 

Net voor de klimaatconferentie is de verkiezing van Lula goed nieuws. "Hij heeft al beloofd om de klimaatdoelen voor Brazilië aan te scherpen. Hij wil ook een coalitie aangaan met twee andere wereldspelers qua regenwoud, met name Congo en Indonesië. Zij zouden dan met internationale steun stappen kunnen zetten."