Mobiliteitsschepenen van Gent en Wervik getuigen over bedreigingen na circulatieplan: "'Je zou beter in de Leie rijden, idioot!', kreeg ik te horen"

Het nieuwe mobiliteitsplan in Schaarbeek leidt tot heftig protest, tot vandalisme en geweldplegingen. Als we een blik op de recente geschiedenis werpen, valt het op dat stedelijke mobiliteit wel vaker heftige polemiek veroorzaakt.

Zo roepen de nieuwsberichten over Schaarbeek herinneringen op bij Filip Watteeuw, Gents schepen voor Mobiliteit (Groen). Op 3 april 2017 werd in Gent een circulatieplan ingevoerd dat een groot deel van de stad autoluw maakte. De schepen kreeg te maken met een storm aan verwijten, en kreeg zelfs doodsbedreigingen toegestuurd. 

“Ik kreeg destijds meerdere mails met dreigementen van inwoners uit Gent en de randgemeenten. Ze kenden de routes waar ik vaak met de fiets reed en zouden me wel eens durven aanrijden. Een andere mailer liet weten dat hij mijn adres kende en bedreigde me met de dood” getuigt Watteeuw. 

Ook het gezin van de schepen werd meegesleurd in de problematiek. “Eerst legde ik de dreigmails nog naast me neer. Klavierbordhelden die frustraties op een foute manier uiten, dacht ik. Maar in twee mails werden mijn kinderen bij naam genoemd en bedreigd. De veiligheid van mijn gezin was de druppel om aan de alarmbel te trekken.” 

De politie besloot om Watteeuw onder surveillance te plaatsen. Uiteindelijk duurde dit zes weken. “Tijdens evenementen was er politiebewaking aanwezig. Agenten hielden steeds een oogje in het zeil. Het had een enorme impact op mijn leefwereld: ik werd voorzichtiger en betrapte mezelf erop dat ik regelmatig de zaal scande op mogelijke bedreigingen. Terugkijkend op die periode besef ik pas hoeveel energie dat heeft gekost.” 

Ook Bart Pynket, voormalig schepen van mobiliteit in Wervik (Stadslijst), kan meespreken over de uitdagingen die lokaal verkeersbeleid met zich meebrengt. “Gisteren kreeg ik een bericht van mijn dochter. Die had in het nieuws gelezen over de rellen in Schaarbeek en zei, ‘kijk, het kan altijd erger papa!’”. 

In april 2021 richtte Pynket verscheidene fietsstraten in Wervik in, en paste hij de circulatie van het verkeer aan op advies van verkeersexperten. Doel was om de verkeersveiligheid te verbeteren, maar de maatregelen oogstten een storm aan kritiek. “Het heeft me veel slapeloze nachten bezorgd”, aldus Pynket. 

Sociale media blijken een katalysator in deze problematiek. “De situatie is gelukkig niet geëscaleerd zoals in Schaarbeek, maar ook in Wervik waren de reacties dramatisch. Ik kreeg persoonlijke verwensingen naar mijn hoofd geslingerd als ‘Je zou beter in de Leie rijden, idioot’. Ook mijn gezin werd regelmatig vermeld. Sociale media zijn een dankbaar platform voor een dergelijke verwijtenstroom.”

Watteeuw heeft begrip voor de impact van het circulatieplan op de inwoners van ‘zijn’ Gent. “Ingrijpen op vlak van mobiliteit is ingrijpen in dagelijkse gewoontes. Vaak bestaat er een grote emotionele binding met een vervoermiddel, en jammer genoeg hebben sommige mensen die emotionele reacties niet onder controle.” 

Toch was hij verbaasd door de intensiteit van de weerstand. “Het debat heeft geduurd tot drie jaar na de voorstelling van het plan in 2014. Iedereen sprak erover, het stond dagelijks in elke krant. We zijn intensief blijven inzetten op informeren en in gesprek gaan met buurtbewoners, en intussen is de rust teruggekeerd.”

Pynket herkent dat mechanisme: "Mijn gewoonte, mijn gemak", zo zegt hij. “Door de auto minder prioritair te maken in het stadsbeeld dring je binnen in de persoonlijke leefsfeer van de automobilist. En wat dat betreft zijn mensen erg egoïstisch. Ik en de rest kan stikken.” 

Pynket uit kritiek op de rol die de oppositie inneemt in het mobiliteitsdebat. “In Wervik riep de oppositie mee met de wolven voor eigen gewin. Hetzelfde scenario zien we nu in Schaarbeek, waar politici zelfs het geweld aanwakkeren op straat.” Onacceptabel, vindt Pynket. “Als politicus moet je altijd het algemeen belang vooropstellen.” 

Ook Watteeuw kan geen begrip opbrengen. “Wat ik niet begrijp, is hoe politici van andere partijen mensen ophitsen. Ze ondergraven de democratische beslissing met geweld. Ook in Gent heeft de oppositie het in 2017 hard gespeeld, aangevoerd door Sigfried Bracke (N-VA). Maar dat mag. Ze hebben nooit aangezet tot agressie.” 

“De luidste roepers worden het meest gehoord", vervolgt Watteeuw. “Op dag 1 van de invoering van het Gentse circulatieplan reed ik met de fiets door de nieuwe autovrije zones. Tot mijn grote verbazing werd ik bedankt door de ene enthousiaste Gentenaar na de andere. Dat terwijl ik me zo geïsoleerd en bekritiseerd heb gevoeld tijdens de voorbereidingsfase. Positieve reacties worden weggeduwd door negatieve. Voorstanders zouden ook wat vaker hun stem moeten laten klinken.” 

Als schepen van Mobiliteit heb je een directe impact op je stad zodra je een maatregel invoert. Dat is tegelijk de kracht én de grootste uitdaging van de job, klinkt het. “Je hebt maar beter een olifantenvel. Verkeersveiligheid staat in ieders top drie van belangen, tot het een impact heeft op de eigen leefwereld” zegt Pynket, ondertussen schepen-af na een coalitiewisseling. 

“We zullen een zelfhulpgroep moeten oprichten voor schepenen van Mobiliteit (lacht). Het is het domein met de meest directe impact op de inwoners van een stad, én met de meeste weerstand. Mensen gaan niet graag om met verandering. Gelukkig raakt de meerderheid van de inwoners na verloop van tijd overtuigd door het belang en de voordelen van verkeersveiligheid.”