Rector Luc Sels spreekt voor het eerst na ophef over verkrachtingszaak aan KU Leuven: "Drempel om te melden ligt na deze week weer hoger voor slachtoffers"

Sinds een voormalige professor pedagogie aan de KU Leuven vorige donderdag werd veroordeeld voor verkrachting en belaging van een studente, is de universiteit niet uit het nieuws geweest. Maar het spel zat pas echt op de wagen toen Vlaams minister van Justitie en Toerisme Zuhal Demir (N-VA) vorig weekend besloot om een subsidie voor de unief in te houden, omdat ze eerst wilde weten of de unief genoeg had gedaan om de zaak aan te pakken. "Je kan het als grootste universiteit van het land niet maken om op de eerste rij te staan voor Vlaamse subsidies, maar je wel te verstoppen voor het opnemen van je maatschappelijke verantwoordelijkheid", klonk het toen scherp.

Rector Luc Sels gaf datzelfde weekend nog meer duidelijkheid in een communiqué. Daaruit bleek dat het slachtoffer én het gerecht de universiteit gevraagd hadden om bijzonder voorzichtig en discreet te werk te gaan. Dat bevestigt Sels nu ook in een interview in "De ochtend" op Radio 1, waarin hij voor het eerst publiekelijk spreekt over de kwestie.

"We werken altijd in het volle respect voor en in bescherming van de slachtoffers", benadrukt hij. "Zeker als een slachtoffer discretie vraagt, is dat erg belangrijk. Een slachtoffer is deze week opnieuw slachtoffer geworden. Slachtofferverenigingen treden me daarin bij."

Hij betreurt dat ten zeerste. "Wij hebben sinds een vijftal jaar een vertrouwensnetwerk van een zestigtal mensen. Sindsdien is het aantal meldingen vervijfvoudigd. Niet omdat de KU Leuven plots een slechtere organisatie is, wel omdat we laagdrempeliger zijn geworden. Maar deze week is die drempel weer omhooggegaan. Dat is jammer, want het is net datgene waaraan we al zoveel jaren werken: dat men in vertrouwelijkheid en indien nodig anoniem melding kan maken van wat men heeft ervaren."

In deze bewuste zaak voelt Sels zich gesterkt door de bevestiging van de regeringscommissaris dat de universiteit correct heeft gehandeld. "In deze bijzonder pijnlijke casus was er een heel duidelijke vraag om de discretie te bewaren. Wij hebben bij herhaling aangedrongen bij de onderzoeksrechter en het parket om hem (de intussen veroordeelde prof, red.) van de campus te kunnen verwijderen en op non-actief te zetten."

Uiteindelijk kreeg de universiteit die toestemming midden september 2018. "Maar wij kunnen ons als universiteit onmogelijk boven een onderzoeksrechter stellen en al zeker niet als er een risico is op vernietiging van bewijsmateriaal."

Toch kreeg de prof in kwestie in die periode nog een prijs aan de universiteit. "Hij werd door de Onderwijsraad, een groep van 35 collega's, genomineerd, samen met 9 andere professoren voor een jaarlijkse prijs", schetst Sels die situatie. "Dat advies voor de winnaar van de prijs gaat dan vervolgens naar de Academische Raad, die dat moet goedkeuren. Wij zaten op dat moment nu net in de situatie waarbij een onderzoeksrechter en het parket vroegen om niemand, absoluut niemand, te alarmeren en te zorgen dat het onderzoek zijn gang kon gaan."

Volgens Sels is binnen het rectoraat "dagenlang" overlegd wat daarmee moest gebeuren, ook met de onderzoeksrechter. "Er is geconcludeerd dat we maar even moesten doorbijten en die prijs niet mochten ontnemen aan de negen andere. Maar vanaf dat moment hebben we wel de druk opgevoerd en bij het gerecht aangedrongen om snelheid te maken."

Minister Demir trok daarover vorige zondag en maandag fel van leer. "De rector heeft nog een prijs uitgereikt aan de verkrachter", zei ze toen. "Dat tart alle verbeelding. Ik weet niet of we met z'n allen beseffen wat dat met iemand doet, een verkrachting. Die prijs is een slag in het gezicht van alle slachtoffers."

"Ze heeft mij nooit gecontacteerd, alles is meteen op sociale media gegaan", reageert Sels fijntjes. "Ze heeft mijn nummer. Ik ben op dat vlak wat meer terughoudend. Ik wil het ook niet verwijtend laten klinken. Zij handelt volgens de lijn die zij wil volgen, maar ik vond het wel nodig om uitleg te geven, dus ik heb haar zelf gecontacteerd. We hebben een deftig gesprek gehad en ze heeft alle details gekregen. Zowel over die Onderwijsraad, maar ook en vooral over de moeilijke relatie tussen tuchtrecht en straffen."

Met dat laatste worstelt Sels, zegt hij, ook in deze zaak. "De rector moet niet alleen rector zijn, maar ook rechter en woordvoerder van de universiteit. Die drie zaken kan je eigenlijk niet samenbrengen." De KU Leuven is daarom het tuchtreglement aan het herbekijken. "Je moet zorgen dat er een ander 'openbaar ministerie' is aan de universiteit. Daar werken we al vele maanden heel hard aan."

Sels wil zijn universiteit ook verdedigen. "Ik heb deze week een beeld gehoord over de universiteit dat ik niet herken. De KU Leuven is een gemeenschap van 80.000 mensen, dat is de schaal van een centrumstad in Vlaanderen. Dus ja, daar zal heel regelmatig eens iets gebeuren, ook na dit interview. Ik betreur dat heel erg. Want je hebt aan de universiteit een heel krachtige afhankelijkheidsrelatie tussen mensen die heel veel aandacht vraagt, veel sociale controle ook."

"Maar ik wil mij wel voor de ruime gemeenschap van de KU Leuven zetten, zeker ook de professoren. Want de overgrote meerderheid gedraagt zich wel als verantwoordelijke burgers, met een enorme dienstbaarheid aan de maatschappij. Ook dat is de KU Leuven."