Colombiaanse president wil "totale vrede": nieuwe vredesgesprekken met guerrilla, paramilitairen en drugsbendes op komst

Het Zuid-Amerikaanse land is al zestig jaar in een intern gewapend conflict verwikkeld, met uiterst linkse guerrillabewegingen, de overheid, al dan niet door de overheid gesteunde paramilitaire organisaties en sinds de jaren 80 en 90 gewapende drugsbendes als hoofdrolspelers. Minstens 450.000 mensen kwamen daarbij om het leven. Miljoenen mensen sloegen op de vlucht.

In 2016 sloot de grootste rebellenbeweging FARC een vredesakkoord met de Colombiaanse regering. Nu wil Gustavo Petro, de eerste linkse Colombiaanse president, de "totale vrede" in zijn land nastreven, een belofte die hij bij zijn aanstelling in augustus al eens deed. Met andere woorden: met zoveel mogelijk gewapende groeperingen gesprekken opstarten. Het Colombiaanse parlement heeft woensdag een wet goedgekeurd die de president daarvoor de bevoegdheid geeft.

Het gaat dan om vredesonderhandelingen, maar een belangrijke component daarin zal de "onderwerping aan justitie" moeten zijn. Een deel van de mogelijke akkoorden zal dus inhouden dat (sommige) leden van die gewapende groeperingen berecht zullen worden. Bij de onderhandelingen zou de bevolking centraal geplaatst worden, aangezien zij het meest met al het geweld geconfronteerd wordt.

De nieuwe wet laat Petro onder meer toe om opnieuw onderhandelingen op te starten met het ELN, na de FARC de grootste rebellenbeweging van het land. Die zouden al in november heropgestart worden, al is er nog geen officiële startdatum. Maar ook met dissidenten van de FARC die na het vredesakkoord in 2016 opnieuw de wapens hebben opgenomen uit onvrede met de gebrekkige uitvoering van het akkoord, paramilitaire organisaties en gewapende drugsbendes zouden gesprekken moeten plaatsvinden. Volgens de Colombiaanse overheid zouden al minstens 10 gewapende groeperingen akkoord zijn gegaan met onderhandelingen en een staakt-het-vuren.

Alle gewapende rebellen- en criminele groeperingen in het land zouden samen naar schatting meer dan 6.000 leden tellen.

De uitdaging die Petro wil aangaan, wordt in eigen land en daarbuiten zowel positief als negatief onthaald. Volgens de conservatieve oppositiepartij Democratisch Centrum is de "wet van de totale vrede" niets meer dan een toegift aan de criminaliteit en straffeloosheid en een "aanfluiting van het wettelijk kader". "Onze soevereiniteit wordt overgedragen aan de veroorzakers van geweld", klinkt het.

De kritiek van de conservatieve oppositiepartij is niet verrassend, de partij vond ook het akkoord met de FARC te vergaand en de vorige president talmde met de uitvoering ervan. Maar ook uit een minder voor de hand liggende hoek komt kritiek. Zo stelt Humberto de la Calle, de voormalige hoofdonderhandelaar van de regering tijdens de onderhandelingen met de FARC, dat opnieuw onderhandelen met dissidenten van de FARC erop neerkomt dat degenen die het akkoord van toen niet hebben uitgevoerd, nu beloond zouden worden. Een slecht signaal voor toekomstige onderhandelingen, redeneert hij.

Maar sommige organisaties, zoals Human Rights Watch, verwelkomen het voorstel van Petro. "Als het goed uitgetekend en uitgevoerd wordt, kan het voorstel bijdragen aan de vooruitgang op het vlak van mensenrechten in Colombia", schreef de organisatie in een brief aan de president, waarin ze enkele aanbevelingen doet om het plan succesvol uit te voeren.