De Britse premier Liz Truss heeft nauwelijks nog politieke vrienden. Na het debacle rond de mislukte belastingverlaging en een ontslagen minister, vinden Conservatieve parlementsleden dat het hoog tijd is dat ze plaats ruimt voor een nieuwe premier. Maar wie dan? En hoe snel kan het gaan?
Zwanenzang van Britse premier Liz Truss is ingezet, maar die kan nog een hele tijd duren
Ivan Ollevier
Gepubliceerd:
Wat is dat toch met die bewoners van Downing Street nummer 10? Iedereen wist dat voor Boris Johnson het einde nabij was, en toch bleef hij maandenlang zitten. Zijn voorgangster Theresa May zag het einde van haar premierschap al van ver naderen, en zoals een Conservatief parlementslid het toen formuleerde: "Ze heeft de deur van nummer 10 gebarricadeerd met de sofa en de rest van het meubilair". Het lijkt wel alsof iedereen die er zijn intrek neemt, bereid is om elke belager met hagel en andere lichte munitie weg te jagen.
Houdbaarheidsdatum al overschreden
Misschien is het omdat ze nog maar pas enkele weken aan de macht is, dat Truss weigert in te zien dat haar houdbaarheidsdatum nu al overschreden is. Ze heeft er in ieder geval veel voor over om te blijven zitten waar ze zit. Ze was zelfs bereid om haar goede en jarenlange vriend en buurman (ze wonen in dezelfde straat in Greenwich, in zuidoost-Londen) en ideologische medestander Kwasi Kwarteng voor de bus te gooien, zoals ze dat zo mooi zeggen in het Engels.
De minibegroting die haar minister van Financiën had gepresenteerd, met belastingverlagingen voor de grootverdieners en de bedrijven, zette kwaad bloed bij veel burgers. Vorige vrijdag kreeg Kwarteng daarvoor de schuld en wees Truss hem de deur, om hem te vervangen door Jeremy Hunt. Nochtans kwam de minibegroting niet alleen uit de koker van Kwarteng, het aandeel van Liz Truss was minstens even groot als dat van Kwarteng. Toch was het Kwarteng die vrijdag moest opstappen.
Stelletje klaplopers
Dat was ongetwijfeld een poging van Truss om haar eigen hachje te redden. Maar zoals iemand zei: wanneer je een bliksemafleider afbreekt, trek je zelf de bliksem aan. Truss en Kwarteng waren een duo, al sinds 2012, toen ze samen een boek schreven waarin ze hun economische principes uiteenzetten en waarin ze de Britten omschreven als een stelletje klaplopers die alleen maar geïnteresseerd zijn in voetbal en bier. Met hen aan de macht zou het anders worden.
En nu kregen ze de kans om dat ook te bewijzen. Alleen wilden de financiële markten niet mee. En dat was hun eigen schuld, suggereerde Truss tijdens haar acht minuten korte persconferentie vrijdag. Haar plan ging verder en sneller dan de markten hadden verwacht, zei ze. En tegelijk gaf ze Kwarteng de ezelsstamp en maakte ze een bocht waar iedereen duizelig van werd. Weg belastingverlaging voor de grootverdieners en de bedrijven. "Sorry but not sorry."
Een heel donkere bui
Nu zitten Conservatieve partijleden en parlementariërs met een behoorlijk existentiële vraag: als we haar verkozen hebben om haar economische principes (en de Daily Telegraph heeft het geteld: tijdens haar verkiezingscampagne heeft ze twintig keer gezegd dat belastingverhogingen de foutieve aanpak waren), en als ze die nu weer inslikt, tja, waarvoor hebben we haar dan eigenlijk verkozen? Waarom dan niet haar rivaal Rishi Sunak, die altijd al voor die aanpak gewaarschuwd heeft?
Dat is een existentiële vraag, omdat de Conservatieven al een donkere, heel donkere bui zien hangen: ook al zijn ze er nog jaren van verwijderd, de volgende parlementsverkiezingen kunnen ze alleen nog maar verliezen. Hoe groot die nederlaag zal zijn, gewoon groot of heel groot, dat is nog niet duidelijk.
Wat moeten ze nu doen? De rit uitzitten met Truss. Ha nee. Want niemand vertrouwt haar nog, ze kan de situatie alleen maar erger maken en de Britten houden niet van haar. Parlementsverkiezingen? Ha nee, want die gaan ze verliezen. Truss vervangen? Ja, misschien. Maar gaan ze dan heel die maandenlange leiderschapsverkiezingen overdoen? Of vinden ze een achterpoortje om toch nog Rishi Sunak binnen te loodsen? Dat is niet uitgesloten. Truss heeft nog wel enkele dagen de tijd om de sofa en het meubilair voor de deur te schuiven, maar de tijd dringt. De financiële situatie van het land is desastreus. Iemand moet heel snel het land weer op het juiste spoor zetten. Het zal niet Truss zijn. Haar zwanenzang is ingezet, al kan die nog een hele tijd aanslepen.
