Brits minister van Financiën vervangen na storm van kritiek, premier Truss komt terug op plannen met vennootschapsbelasting

De dagen van Kwasi Kwarteng als Brits minister van Financiën zijn geteld.  Rond twee uur vanmiddag heeft hij zijn ontslagbrief aangeboden. "U hebt me gevraagd om een stap opzij te zetten als uw minister. Ik heb dat geaccepteerd", zo klinkt het. Kwarteng kwam samen met de regering van premier Liz Truss in een storm van kritiek terecht na de aankondiging van de controversiële "mini-begroting".

Kwarteng is al jaren een trouwe bondgenoot van Liz Truss. In zijn ontslagbrief spreekt hij zijn steun voor haar opnieuw uit. "We zijn al vele jaren vrienden en collega's. In die tijd heb ik uw toewijding en vastberadenheid gezien", zo schrijft hij. "Ik geloof dat uw visie de juiste is. Het was een eer om u te dienen als minister."

Liz Truss heeft intussen haar antwoord op Kwartengs ontslag openbaar gemaakt. "Het spijt me heel erg dat we u moeten laten gaan uit de regering", zo klinkt het. "We delen dezelfde visie voor dit land en dezelfde sterke overtuiging om voor groei te gaan."

In haar brief bedankt Truss Kwarteng voor zijn werk en beleid. "U was minister in een buitengewoon uitdagende tijd, met wereldwijde tegenwind." Opvallend: Truss geeft in haar brief niet aan waarom Kwarteng gevraagd werd om ontslag te nemen. "Ze prijst zijn waarden en economisch beleid", schrijft politiek journalist Steven Swinword. "Als ze dezelfde visie en dezelfde waarden delen, waarom is hij dan weg?"

Downing Street laat er geen gras over groeien en duidt ook meteen Kwartengs opvolger aan. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken en kandidaat voor het leiderschap van de Conservatieven Jeremy Hunt is de nieuwe minister van Financiën. 

"Jeremy Hunt is een man met bakken ervaring, die al verschillende hoge ministerposten heeft gehad", weet VK-expert Lieven Buysse.  "Hij is minister van Volksgezondheid geweest, hij is minister van Buitenlandse Zaken geweest onder Theresa May. Het is iemand die goed ligt bij verschillende fracties binnen de conservatieve partij, maar hij heeft zelf ook meegedongen naar het partijleiderschap."

"Nadat hij was afgevallen, is hij Rishi Sunak gaan steunen, dé rivaal van Liz Truss. Hij werd tot het andere kamp gerekend, dus in die zin zou je het wel kunnen zien als een soort verzoeningspoging." 

Qua economisch beleid neemt Hunt volgens Buysse een tussenpositie in, tussen de uitersten van Truss en Sunak. "Sunak gaf aan dat we hier en daar zelfs de belastingen moeten verhogen om uit de malaise te geraken, terwijl Truss aangaf dat de belastingen naar omlaag moesten en dat het land tegelijk heel veel moest uitgeven", aldus Buysse. 

"Bij Hunt kwam het erop aan om belastingverlagingen, zeker bij de inkomensbelastingen, in belangrijke mate uit te stellen, vanuit het idee: het is nu niet het moment, laten we eerst groei creëren. Aan de andere kant, voor vennootschapsbelasting bijvoorbeeld, waar Sunak had voorgesteld dat hij die zou laten stijgen van 19 naar 25 procent, stelde Hunt het omgekeerde voor. Hij wilde van 19 naar 15 procent gaan en de vennootschapsbelasting dus laten zakken. Het is dus een beetje een gemengd beeld bij hem."

De 55-jarige Hunt staat ook al bekend om een aantal blunders. Tijdens een bezoek noemde hij Slovenië een voormalige vazalstaat van de Sovjet-Unie. In China wilde hij indruk maken met zijn vrouw, die van daar afkomstig is, maar zei per ongeluk dat ze uit Japan kwam.

Intussen heeft premier Liz Truss ook een - opvallend korte - persconferentie gegeven, waarin ze haar beleid nogmaals verdedigt. "Ik wil een economie met lage belastingen, hoge lonen en een sterke groei. Daarvoor ben ik door mijn partij gekozen, die missie blijft overeind", zo klinkt het. Volgens Truss moet de manier waarop de regering "die missie uitvoert" wel veranderen, om de financiële markten te overtuigen van de begrotingsdiscipline van de regering.

Toch schroeft Truss ook een aangekondigde fiscale maatregel terug. De Britse vennootschapsbelasting zou normaal gezien volgend jaar stijgen van 19 naar 25 procent, dat besliste de vorige Britse regering nog. In de "mini-begroting" van ex-minister van Financiën Kwarteng stond dat die stijging niet zou doorgaan, maar daar komt Truss nu dus op terug.

"We moeten nu handelen om de markten te overtuigen van onze begrotingsdiscipline", zegt ze. "Daarom heb ik besloten de door de vorige regering geplande verhoging van de vennootschapsbelasting te handhaven."

Het Britse pond zakte opnieuw na de toespraak van Truss. "Het pond wordt momenteel verhandeld voor 1,11 Amerikaanse dollar, dat is een daling van bijna 2 procent op één dag tijd", schrijft de BBC.

Begin oktober maakten Truss en Kwarteng ook al een U-bocht door een controversieel voorstel uit het plan - een belastingverlaging voor de allerrijksten - te schrappen. De nieuwbakken premier liep zo meteen stevige reputatieschade op. Tegelijk blijft de regering met een groot gat in de begroting zitten door de vele andere belastingen die ze wil schrappen.

Kersvers premier Liz Truss en haar minister van Financiën Kwasi Kwarteng moesten de afgelopen weken afrekenen met een onophoudelijke stroom van kritiek op de plannen voor hun zogenoemde "minibegroting".  Het duo wilde vele tientallen miljarden pond belastingen schrappen. Om dat gat te vullen, wilden ze geld lenen. Het plan leidde tot grote onrust op de financiële markten. 

De Bank of England moest al tussenbeide komen om die markten tot rust te brengen en ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gaf de Britse regering al een stevige uitbrander. Ook binnen de eigen Conservatieve Partij ligt het plan van de premier en haar minister van Financiën Kwasi Kwarteng onder vuur. 

"Zoals ik al vaak gezegd heb de afgelopen weken, was de status quo volgen gewoon geen optie", schrijft Kwarteng in zijn ontslagbrief over zijn beleid. "Dit land wordt al veel te lang achtervolgd door lage groeicijfers en hoge belastingen - dat moet nog altijd veranderen als dit land wil slagen."