Na meer dan 24 uur onderhandelen, heeft de top van de federale regering een akkoord bereikt over de begroting van 2023 en 2024. Premier Alexander De Croo (Open VLD) heeft het toegelicht in de Kamer, maar de oppositie is niet overtuigd. N-VA-voorzitter Bart De Wever noemt het akkoord een "non-begroting", VB-Kamerfractieleider Barbara Pas heeft het over "gerommel in de marge". Ook voor de PVDA is het "te weinig". Bij de meerderheid blijft MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez zijn rol van dwarsligger volhouden.
Premier De Croo licht begrotingsakkoord toe in parlement: "Eerste taak van de overheid is mensen beschermen", oppositie reageert scherp
"Akkoord over meerjarenbegroting 2023-2024, met onder meer energiesteun voor onze gezinnen, zelfstandigen en bedrijven. We laten niemand los", zo tweet premier De Croo na een onderhandelingsmarathon van ruim 24 uur over de begroting.
Het kernkabinet was al sinds vrijdagavond in begrotingsconclaaf. De regering wilde een begroting opstellen voor volgend jaar en meteen ook voor 2024, omdat het in een verkiezingsjaar niet evident is om nog grote akkoorden te sluiten. Uiteindelijk zal de regering 3,6 miljard euro besparen. Dat brengt het structurele tekort voor de federale begroting tegen 2024 op 3,2 procent van het bruto binnenlands product. Een overzicht van wat er allemaal is beslist, vind je hier.
Bescherming
In het parlement gaf De Croo meer duiding bij de plannen van de regering. Hij legde de nadruk op het feit dat de overheid burgers en bedrijven moet bijstaan en beschermen. "Een overheid die niet in de weg loopt, maar onze vrijheid vrijwaart, niet alleen fysiek, ook economisch en financieel." Toch geeft De Croo toe dat dat, in tijden van oorlog in Europa, een "zware factuur" betekent.
De premier verwees onder meer naar de inspanningen die de regering doet om de energiecrisis voor burgers en bedrijven te verlichten, ook op Europees niveau, maar ook naar de coronacrisis van de voorbije jaren. "Het is altijd een optie om de ogen te sluiten en niets te doen. Maar dan zou de kost voor onze economie en voor onze samenleving vele malen groter zijn."
Het is altijd een optie om de ogen te sluiten en niets te doen. Maar dan zou de kost voor onze economie en voor onze samenleving vele malen groter zijn
Premier Alexander De Croo (Open VLD)
De Croo hamerde daarnaast ook op de Defensie-inspanningen van de regering, op cyberveiligheid, maar ook op binnenlandse veiligheid. Hij verwees daarbij naar de verijdelde ontvoering door "narcoterroristen" van minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD). "Ons antwoord is duidelijk: we laten ons niet intimideren. Integendeel, de strijd tegen de georganiseerde misdaad is meer dan ooit een prioriteit, met meer mensen en meer middelen. Nooit zullen we onze straten overlaten aan de narcoterroristen."
De toespraak van De Croo begon en eindigde overigens met een uithaal naar Russisch president Vladimir Poetin, die hij "een onversneden fascist" noemt. "De oorlog in Oekraïne toont het failliet van geslotenheid, van het gesloten nationalisme, gebouwd op zuiverheid en uitsluiting dat verdeelt in plaats van verbindt, dat mensen wegzet en vermoordt, louter om wie ze zijn en welke taal ze spreken. Het toont het failliet van de absolute natiestaat die, als alfa en omega, alle heil moet brengen. Eén volk, één rijk, één leider: waar hebben we dat nog gehoord?"
De premier zette daartegenover de "openheid" van ons land: de open economie en de bereidheid om met andere landen samen te werken. "Maar 'open zijn' is nooit neutraal", zei hij. "De waanzin van Poetin dwingt álle vrije democraten tot een duidelijke keuze. De keuze tussen barbarij of beschaving, tussen het eigen gelijk of samenwerken, tussen mekaar laten vallen of beschermen, tussen ons afsluiten of openstaan. Deze regering maakt de keuze: ons land omarmt openheid."
Onderhandelingen niet altijd evident
De gesprekken liepen vannacht niet altijd van een leien dakje. Zo was er hevige discussie over een liberaal voorstel om te snoeien in de perequatie van de ambtenarenpensioenen - waardoor die pensioenen niet alleen mee stijgen met de index, maar ook met de ambtenarenlonen. Bij de PS, maar ook bij de groenen en CD&V, lag dat bijzonder moeilijk. De Croo liet het voorstel vallen, maar daarbij verdween ook de verhoging van de effectentaks. Het zorgde ervoor dat er veel minder geld overbleef voor nieuw beleid.
Dat betekent dat in de "meervragen" voor extra budget voor de spoorwegen en voor de sociale akkoorden voor ambtenaren en politie is gesnoeid.
De onderhandelingen zaten in de laatste uren ook lang vast op de besparing op het krantenbedelingscontract van Bpost. In 2024 gaat daar 50 miljoen euro af, waar oorspronkelijk 100 miljoen euro besparing voorzien was.
CD&V wilde vanochtend, in de laatste uren van de onderhandelingen ook nog een deel van een grote fiscale hervorming bekijken. Er is naar verluidt gezocht naar manieren om CD&V een soort garantie te bieden dat er later werk wordt gemaakt van die belastinghervorming.
Afwijzende reacties van oppositie, ook MR niet tevreden
Inmiddels lopen de eerste reacties vanuit de oppositie binnen. N-VA-voorzitter Bart De Wever spreekt over een "non-begroting" die geen structurele problemen aanpakt. "Volstrekt onverantwoord", vindt hij. "België kent de hoogste overheidsuitgaven, de hoogste belastingdruk en het grootste structurele tekort van de EU. De federale regering zorgt er met deze non-begroting voor dat we die drie bedenkelijke prijzen met nog iets meer glans halen."
Kamerfractieleider Peter De Roover (N-VA) klaagt aan dat de regering de factuur doorschuift en vindt dat ze getuigt van "een gebrek aan ambitie". Hij vindt de begroting "een laffe begroting" omdat de regering leent om maatregelen te financieren en dus "beleid voert met het geld van de volgende regering".
Vlaams Belang heeft het over "gerommel in de marge". "Met symbooldossiertjes rond de ministerlonen en besparen in de bedrijfsrestaurants van de overheid gaan we er niet komen", zegt fractieleider Barbara Pas. "Waar blijven de vijf minuten politieke moed om van het momentum gebruik te maken om de nutteloze Senaat eindelijk af te schaffen, om een einde te maken aan de al even nutteloze provincies, om de rijkelijke partijfinanciering te herbekijken, enzoverder?".
"Het is weer niet genoeg", reageert PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw in "Villa Politica". Hij had een prijsblokkering voor energie verwacht. "Dat is nodig vandaag!". Volgens Hedebouw durft de federale regering niet aan om tegen de markt in te gaan. En dat Europa over een prijsblokkering moet gaan: daar heeft Hedebouw geen boodschap aan. "Als België het niet kan oplossen, is het Europa. En Europa gaat weer zeggen dat België het moet oplossen." Hij heeft het over een pingpongspel dat al 9 maanden aan de gang is.
Dat er een overwinstbelasting komt, vindt Raoul Hedebouw wel een goede zaak.
Aan meerderheidszijde doen de verschillende partijvoorzitters en vicepremiers hun best om in de verf te zetten hoe zij hun punten hebben binnengehaald. Over wat ze niet hebben binnengehaald, zwijgen ze op de sociale media in alle talen.
MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez ziet zelfs nog altijd mogelijkheden om meer kerncentrales open te houden.
Bouchez lijkt een van de weinigen bij de meerderheidspartijen die toegeeft dat niet alles aan dit begrotingsakkoord rozengeur en maneschijn is. Hij vindt de hervormingen van de arbeidsmarkt onvoldoende en vindt de extra taksen en belastingen maar niks. Of hoe de MR-voorzitter zijn rol van luis in de regeringspels blijft spelen.
