Besparingen, prijsplafond en overwinsten aanpakken: straks weten we hoe Europa de energiecrisis aanpakt

Aan gelekte documenten over wat de Commissie voorstelt, was er de voorbije dagen geen gebrek. De ene keer moet het totale elektriciteitsverbruik van alle consumenten in de Europese Unie met 5 procent naar beneden, in een ander document met 10 procent. Het precieze aandeel zullen we pas kennen als Von der Leyen het uitspreekt tijdens haar toespraak. Wat wel zeker is, is dat de Commissie die besparing wil opleggen aan de landen, verplichten dus.

Hoe landen de besparingsdoelstellingen willen halen, mogen ze wel zelf bepalen. Ze kunnen bijvoorbeeld zelf kiezen op welke momenten ze het verbruik naar beneden willen halen, maar dat zal niet alleen tijdens de daluren zijn. Ook tijdens de momenten dat de vraag naar elektriciteit het hoogste is, moet er verplicht bespaard worden, volgens de Commissie. Ze stelt 5 procent voor. 

Het voorstel moet wel nog goedgekeurd worden door de 27 lidstaten, vraag is of zij zullen instemmen met een verplichting. Energie is een nationale bevoegdheid en heel wat landen zijn niet bereid om die af te staan. In juli spraken ze af om het gasverbruik komende winter met 15 procent te doen dalen, maar wel vrijwillig. In het oorspronkelijke voorstel vroeg de Commissie ook om die doelstelling afdwingbaar te maken. 

Een prijsplafond voor energiebedrijven die goedkoop energie opwekken uit zon, wind en kernenergie staat ook in het wetsvoorstel van Von der Leyen. Dat had ze eerder ook aangekondigd. Op dit moment wordt de elektriciteitsprijs bepaald door de laatste centrale die nodig is om voldoende stroom te voorzien. Dat zijn de intussen peperdure gascentrales. Daardoor krijgen ook de hernieuwbare energie- en kerncentrales een hogere prijs terwijl hun kosten dezelfde blijven. 

Dat geld moet naar de huishoudens en bedrijven gaan, zei Von der Leyen eerder al. Ze zou het prijsplafond op 180 euro per MWH leggen, ongeveer de helft van de huidige prijs. Opnieuw is het afwachten wat ze straks zal zeggen om zeker te zijn van dat cijfer.

Wat niet in het voorstel staat is een prijsplafond voor gas. De Commissie had er een voorgesteld voor Russisch gas, maar dat werd vorige vrijdag van tafel geveegd door de Europese energieministers. Het voorstel van onder meer ons land om een plafond in te voeren voor alle gas dat ingevoerd wordt in de EU is nog niet klaar. Experts uit ons land, Italië en Duitsland overleggen nog samen voor ze met de Commissie aan een concreet voorstel werken. Dat moet ten laatste klaar zijn tegen 30 september, wanneer de Europese energieministers opnieuw vergaderen over de crisis. 

De Europese Commissie had al gezegd dat ze de hoge winsten die olie-, steenkool- en gasbedrijven maken tijdens de crisis wil laten terugvloeien naar de consumenten en bedrijven die kreunen onder de hoge prijzen. Ze komt nu met een voorstel om voor alle winsten die hoger zijn dan 20 procent van de gemiddelde winsten van de voorbije drie jaar een solidariteitsbijdrage van 33 procent te vragen. Geld dat de lidstaten dan kunnen gebruiken om de torenhoge energierekeningen van zowel gezinnen als bedrijven te verlichten. 

Er wordt erg uitgekeken naar wat Von der Leyen zal zeggen over energie, maar uiteraard zal ze het ook hebben over Oekraïne. De EU maakte al 18 miljard euro steun vrij voor het land maar von der Leyen zal ongetwijfeld nog eens benadrukken dat de EU solidair blijft met Oekraïne. Von der Leyen liet gisteravond op Twitter weten dat de Oekraïense First Lady Olena Zelenska haar eregast is in Straatsburg.