Op een economisch forum in de Russische stad Vladivostok heeft de president van Rusland Vladimir Poetin zich zwaar uitgelaten over de energie- en graanafspraken die het land maakte met het Westen. De Russische president benadrukt dat Rusland geen gas en olie meer wil leveren aan Europa als er een prijsplafond komt. Volgens Poetin "bedriegt" het Westen ook ontwikkelingslanden met het graanakkoord. Waarom zegt Poetin dat? En klopt dat wel?
Rusland wil geen olie en gas meer leveren als er een prijsplafond komt en Poetin noemt graanakkoord "bedrog"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In een toespraak op het economisch forum in Vladivostok benadrukt Poetin dat Rusland geen gas of olie wil leveren als de Europese Unie een prijsplafond zou invoeren. De Europese Unie wil sterk ingrijpen op de energiemarkt en zo de hoge prijzen doen dalen. Binnen de Europese Unie was er sprake van een limiet op de gasprijzen en van een heffing op de overwinsten van energiebedrijven. Dat schreef het blad Politico nadat het vertrouwelijke documenten kon inkijken. Dat de Russische president Vladimir Poetin nu de gas- en oliecontracten wil opzeggen als er zo'n prijsplafond komt, is mogelijk een streep door de rekening van de Europese Unie.
Vorige week besliste Rusland om de gaspijpleiding Nord Stream I voorlopig niet opnieuw op te starten na het onderhoud. Volgens Gazprom, de Russische gasleverancier, gaat het om technische redenen, maar volgens waarnemers is dit een manier om Europa onder druk te zetten. Op diezelfde dag stelde Ursula von der Leyen voor om een maximumprijs voor Russisch gas op te leggen. Als dat zou gebeuren, zet Rusland de gas- en oliecontracten die het met de EU heeft stop, zegt Poetin nu. België voert al maanden geen aardgas meer in vanuit Duitsland (en dus vanuit de Nord Stream-pijpleiding). Dat zou dus (voorlopig) geen directe impact hebben op de bevoorrading van ons land.
"Onmogelijk" om Rusland te isoleren
Volgens Poetin zijn de sancties tegen Rusland, die bovendien "een bedreiging voor de hele wereld vormen", een verwoede poging van het Westen om Rusland te isoleren. Dat is volgens hem "onmogelijk". "Hoe graag sommigen Rusland ook zouden willen isoleren, het is onmogelijk", zei de president op het economisch forum. Ondanks de golf aan sancties heeft Rusland "niets verloren en zullen we ook niets verliezen", verzekerde Poetin.
Op het economisch forum in Rusland ontmoet Poetin ook heel wat Aziatische leiders, onder wie Min Aung Hlaing, het hoofd van de controversiële junta in Myanmar. "De overgrote meerderheid van landen in de Pacifische regio accepteert de destructieve logica van de sancties niet", ging Poetin verder. "Een creatieve samenwerking zal enorm veel kansen bieden voor onze mensen."
Wat met de graanleveringen?
De Russische president Vladimir Poetin is ook niet opgezet met de manier waarop het graan dat de Oekraïense havens verlaat, verdeeld wordt. Volgens Poetin houdt de deal in dat het graan uit Oekraïne eerst naar de armste landen in de wereld zou gaan. Dat gebeurt nu niet, vindt de Russische president. Hij wil nu de voorwaarden van het graanakkoord herzien.
Klopt dat?
Dankzij het graanakkoord kon de export van graan vanuit Oekraïne naar Europa en de rest van de wereld, na een controlestop in Turkije, weer worden hervat. De hoop was dat hiermee de naderende voedselcrisis vermeden kon worden. Volgens Poetin voeren slechts 2 van de 87 schepen die tot nog toe de Oekraïense havens verlieten naar die arme landen. In totaal zou het gaan om 60.000 ton graan. Hij beschuldigt het Westen ervan te handelen als koloniale staten. "Bijna al het graan dat uit Oekraïne wordt geëxporteerd, gaat niet naar de armste ontwikkelingslanden, maar naar landen van de Europese Unie", zei hij.
Bijna al het graan dat uit Oekraïne wordt geëxporteerd, gaat niet naar de armste ontwikkelingslanden, maar naar landen van de Europese Unie
Russisch president Vladimir Poetin
Poetin heeft niet helemaal ongelijk. De eerste schepen die uit de Oekraïense havens vertrokken, voeren inderdaad hoofdzakelijk naar Europese havens. De Verenigde Naties hebben benadrukt dat het graanakkoord een commerciële operatie is die gedreven wordt door de markt, niet door humanitaire doeleinden. Daarom varen de schepen met andere woorden naar de hoogste bieder, iets waar landen in hongersnood vaak niet aan kunnen tippen. Vaak vervoeren de schepen uit Oekraïne ook dierenvoeding in plaats van het - letterlijk broodnodige - graan.
Ondanks de vele beloftes, voeren veel van de eerste schepen dus naar West-Europese en Turkse havens. Dat gebeurde volgens analisten echter vooral om ruimte aan de dokken vrij te maken. De eerste schepen werden al ingeladen voor de oorlog, voordat er sprake was van een stop op de export. De schepen eerst legen om erna opnieuw te vullen, zou veel meer werk vragen dan de gevulde schepen gewoon te laten uitvaren. Maar is er sindsdien extra aandacht besteed aan ontwikkelingslanden?
Humanitair programma komt op gang
Ja en nee. Vladimir Poetin heeft gelijk dat slechts twee schepen op weg zijn naar ontwikkelingslanden die kreunen onder grote voedselcrisissen. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) heeft ondertussen twee schepen gecharterd die graan naar die gebieden moet vervoeren. Het eerste schip, de Brave Commander, meerde vorige week aan in Djibouti in Oost-Afrika. De lading wordt nu over de weg vervoerd naar Ethiopië. De gevechten in de Tigray-regio in Ethiopië bemoeilijken dat transport echter.
Een tweede schip, dat momenteel ter controle in de Turkse haven Samsun ligt, zet binnenkort koers naar Jemen. De directeur van het Wereldvoedselprogramma in Oost-Afrika erkent dat er "dringend nood is aan meerdere ladingen graan voor Afrika". De hoop van het Wereldvoedselprogramma is nu dat door de hernieuwde graanexport de wereldwijde graanprijs zal dalen.
Bekijk hier waar de graanschepen uit Oekraïne heen voeren:
Poetin wil nu de bestemmingen van de graanschepen beperken. Zo wil hij dat ook de landen die voedseltekorten hebben de graanladingen kunnen ontvangen. Zo kan een humanitaire catastrofe vermeden worden, aldus Poetin.
