De spilindex zal dit jaar nog twee keer overschreden worden, in oktober en in december. Dat zegt het Planbureau, dat daarnaast voorspelt dat de inflatie dit jaar uitkomt op 9,4 procent.
Planbureau: "Spilindex dit jaar nog twee keer overschreden"
De spilindex zal dit jaar nog twee keer overschreden worden, in oktober en december. Dat maakt voor dit jaar in totaal vijf overschrijdingen. Dat voorspelt het Planbureau. "Als die prognose uitkomt, is dat een soort van record", kadert arbeidseconoom Stijn Baert in "De wereld vandaag". "In de jaren tachtig was er een inflatie van 10 procent, maar toen waren de overschrijdingen gespreid over twee jaar en zaten we op een bepaald moment aan vier overschrijdingen in één jaar tijd. Nu zitten we aan vijf overschrijdingen, een record dus."
Wanneer wordt een spilindex overschreden?
"Met de indexcommissie volgen we elke maand op hoeveel het leven voor een gemiddeld gezin duurder wordt in vergelijking met diezelfde maand een jaar geleden", legt Baert uit. "De prijzen van duizenden producten worden gescand, en zo kunnen we een vergelijking maken. Dat geeft de inflatie weer, dit keer 9,9 procent."
"Voor de spilindex kijken we naar de zogenaamde gezondheidsindex: we laten een aantal ongezonde dingen weg, zoals tabak, rookmiddelen en benzine. Daarmee komen we nu op 9,7 procent uit, bijna 10 procent."
Wordt de spilindex daadwerkelijk in oktober overschreden, dan stijgen in november de sociale uitkeringen en pensioenen met 2 procent, in december volgen de lonen van het overheidspersoneel. Dito voor een vijfde en laatste overschrijding in december, met dus een stijging in januari en februari.
Privésector
Niet alleen de ambtenarenlonen en uitkeringen gaan omhoog. Een hoge inflatie betekent ook dat de lonen in de privésector stijgen. In elke sector gebeurt dat aan een ander tempo: voor sommige sectoren maandelijks, voor anderen dan weer een keer per jaar. Ook bijvoorbeeld vakantiegeld, eindejaars- en andere premies, en een hele resem aanvullende pensioenplannen, stijgen mee.
"Onze arbeidsmarkt is heel sectoraal georganiseerd", verklaart Baert. "Zaken als het aantal vakantiedagen en pensioenregelingen hangen - naar mijn mening jammer genoeg - vast aan de sector. Dat zou niet moeten aangehouden worden: iedereen zou op hetzelfde moment een aanpassing in zijn of haar loon moeten zien, of ze nu werken voor de privésector of de overheid."
Torenhoge inflatie
In 2023 zouden nog twee overschrijdingen volgen: in februari en in juli.
Dat de spilindex zo vaak overschreden wordt, heeft te maken met de torenhoge inflatie - de mate waarin de consumptieprijzen stijgen. Die kwam in juli uit op 9,94 procent, het hoogste niveau in 46 jaar.
Het Planbureau verwacht dat de inflatie dit jaar in september boven de 10 procent zal stijgen, en ook in oktober en december zou die kaap gerond worden. Voor het hele jaar zou de inflatie uitkomen op 9,4 procent. In 2023 zou de inflatie afkoelen tot 6,5 procent, al blijft dat wel een pak boven het niveau van zowat 2 procent dat de Europese Centrale Bank (ECB) nastreeft.
"Het Planbureau is wel een stuk pessimistischer dan de Europese Centrale Bank", nuanceert Baert. "Zij maken eveneens berekeningen over de inflatie, en zeggen dat het moet beginnen afnemen. Nu, ze zeggen dat al maanden, en ze zitten er ook al maanden naast. Het is heel moeilijk om te voorspellen. Vredesonderhandelingen in Oekraïne, de kerncentrales in Frankrijk die weer werken, een prijsplafond: dat zijn zaken die vermoedelijk kunnen helpen, maar de mate waarin is onzeker. De voorspelling van het Planbureau voor volgend jaar kan evengoed een aantal maanden eerder of later plaatsvinden."
