Als we massaal gaan bouwen met hout in plaats van met het conventionele staal en beton, kan tot het einde van deze eeuw meer dan 100 miljard ton CO2-uitstoot vermeden worden. Dat is zowat 10 procent van het resterende koolstofbudget voor deze eeuw, zo stelt een nieuwe studie. Voor die huizen zullen nieuwe houtplantages nodig zijn en die zijn - mits een zorgvuldige planning - mogelijk zonder dat er een invloed is op de voedselproductie of dat er verlies aan biodiversiteit optreedt.
Houten steden zouden veel uitstoot van CO2 kunnen vermijden, zonder landbouwgrond in te nemen voor de houtproductie
Luc De Roy
Gepubliceerd:
De studie van het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung (PIK) is de eerste die de gevolgen analyseert van een grootschalige overschakeling naar houten steden op het landgebruik, op de uitstoot als gevolg van een veranderd landgebruik en die kijkt naar de opslag van CO2 op lange termijn in 'geoogste' houtproducten.
"Meer dan de helft van de wereldbevolking woont momenteel in steden en tegen 2100 zal dit aandeel nog aanzienlijk toenemen. Dat betekent dat er meer huizen zullen worden gebouwd met staal en beton en die materialen hebben een grote ecologische voetafdruk", zei Abhijeet Mishra, wetenschapper van het PIK en de hoofdauteur van de studie.
"Maar we hebben een alternatief: we kunnen de nieuwe stedelijke bevolking huisvesten in middelhoge gebouwen - vier tot twaalf verdiepingen - gemaakt van hout."
Hout is een hernieuwbare hulpbron die de laagste klimaatimpact heeft van alle bouwmaterialen, omdat de bomen CO2 uit de atmosfeer opnemen om te groeien. Die CO2 wordt opgeslagen in het gebruikte hout, waardoor houten steden in feite 'carbon sinks' - opslagplaatsen voor CO2 - op lange termijn worden.
"Tegen 2100 zou zo meer dan 100 gigaton aan extra CO2-uitstoot kunnen bespaard worden, gelijk aan 10 procent van het resterende koolstofbudget voor de doelstelling van 2 graden Celsius”, zei Mishra. De doelstelling om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden is afgesproken eind 2015 op de Klimaatconferentie van Parijs.
Geen invloed op voedselproductie
Voor de studie bekeken de wetenschappers verschillende scenario’s in verband met landgebruik: één met conventionele bouwmaterialen zoals cement en staal, en drie met extra vraag naar hout bovenop de huidige afname. Ze analyseerden ook hoe aan die extra vraag zou kunnen voldaan worden en wat de gevolgen kunnen zijn voor de directe en indirecte CO2-uitstoot door het landgebruik.
"Onze simulatie laat zien dat er voldoende hout voor nieuwe middelgrote stedelijke gebouwen kan worden geproduceerd zonder grote gevolgen voor de voedselproductie", zei PIK-wetenschapper en mede-auteur Florian Humpenöder.
"Hout wordt gehaald uit houtplantages en natuurlijke bossen. De meeste extra houtplantages die nodig zijn - we hebben het over ongeveer 140 miljoen hectare - worden gevestigd op geoogste bosgebieden en gaan dus niet ten koste van landbouwgrond. "
Impact op biodiversiteit
De onderzoekers keken ook naar de impact op de biodiversiteit die zich voordoet als natuurlijke ecosystemen vervangen worden door houtplantages.
"De vraag hoe het hout voor de bouw van houten steden geoogst wordt en waar het vandaan komt, is cruciaal", zei Alexander Popp, het hoofd van de groep landgebruikmanagment bij het PIK en co-auteur van de studie. "Niets mag worden gekapt in ongerepte bossen en beschermde natuurgebieden."
"Het expliciet vrijwaren van deze beschermde gebieden is cruciaal, maar desondanks zou het aanplanten van houtplantages ten koste van andere niet beschermde natuurlijke gebieden in de toekomst een verdere toename van het verlies aan biodiversiteit kunnen veroorzaken", zei Popp.
Andere studies wijzen erop dat een overgang naar een gezond dieet met minder vleesconsumptie zou kunnen helpen om land vrij te maken voor de productie van hout en voedsel terwijl de biodiversiteit behouden blijft.
"Onze studie onderstreept dat steden van hout een cruciale rol zouden kunnen spelen in de strijd tegen de klimaatverandering, dankzij hun potentieel voor de opslag van CO2 op lange termijn. Maar een doordacht beleid en stadsplanning zijn dan wel cruciaal, om negatieve effecten voor de biodiversiteit en voedselvoorziening te beperken en een duurzame overgang naar houten steden te verzekeren", zei Mishra.
"Bossen moeten opnieuw groeien nadat ze geoogst zijn en minstens even veel CO2 opslaan als ze voor de oogst deden. De levensduur van houten gebouwen moet minstens even lang zijn als de tijd die nodig is om de 'koolstofschuld' af te betalen in geoogste bossen", zei PIK-onderzoeker en mede-auteur Galina Churkina.
"De belangrijkste uitdaging voor wereldwijde duurzaamheid is de diepgaande, samenhangende transformatie van landgebruik en constructies. Als ze zorgvuldig geïntegreerd worden, kunnen deze twee sectoren cruciale hoeveelheden CO2 weghalen uit de atmosfeer en opslaan zonder de voedselveiligheid of de biodiversiteit in gevaar te brengen", zei de emeritus directeur van het PIK en co-auteur Hans Schellnhuber. "Dit zou de klimaatoplossing kunnen worden waar we wanhopig naar op zoek zijn."
De studie van de PIK-onderzoekers is gepubliceerd in . Dit artikel is gebaseerd op een telex van het persbureau IPS en een persbericht van het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung.
