Nooit eerder zoveel methaan in de atmosfeer als nu, en nooit eerder ging de stijging zo snel

Nooit eerder nam de hoeveelheid van het broeikasgas methaan in de atmosfeer zo snel toe als het voorbije jaar. Daarvoor waarschuwt de Amerikaanse overheidsdienst NOAA (Nationale Oceanische en Atmosferische Dienst), die de wereldwijde concentraties van vier broeikasgassen meet. Ze doet dat jaarlijks aan de hand van zo’n 15.000 stalen.

In 2021 mat het NOAA gemiddeld 1.895,7 deeltjes per miljard (ppb). Dat zijn er 17 meer dan in 2020. Een recordstijging, want in 2020, het vorige recordjaar, werden een stijging van 15 deeltjes opgetekend. Het methaangehalte in de atmosfeer was nooit hoger sinds het begin van de metingen in 1983. Het ligt nu meer dan 2,5 keer hoger dan voor de industriële revolutie.

En dat is een probleem, want methaan is een erg krachtig broeikasgas. Het vervliegt sneller dan CO2, maar is in zijn eerste twintig jaar na het uitstoten tachtig keer krachtiger dan het “belangrijkste” broeikasgas CO2. Daardoor heeft het op de korte termijn, zeg maar enkele decennia, in verhouding een grotere impact op de klimaatopwarming. Ongeveer een kwart van de huidige opwarming van 1,1°C wordt toegeschreven aan methaan. 

Methaan komt onder andere vrij bij olie- en gaswinning en -transport. Aardgas bestaat zo goed als helemaal uit methaan. Onlangs nog filmde een actiegroep in ons land methaanlekken aan zeven van de negen bezochte locaties. Maar hoe groot het probleem op wereldwijde schaal is, is moeilijk in te schatten. Rusland, na de VS de grootste gasproducent ter wereld, deelt geen gegevens met de rest van de wereld over hoeveel methaan er weglekt.

Ook de veeteelt is een bron van methaan, door de spijsverteringsgassen die koeien opboeren. En ook natuurlijke processen waar de mens niet (of enkel indirect) invloed op heeft, doen hun duit in het zakje. 

Rick Spinrad van het NOAA schat dat zo’n dertig procent van de wereldwijde methaanuitstoot door fossiele brandstoffen veroorzaakt wordt. Het NOAA wijt de huidige recordgroei, die in 2006 werd ingezet, vooral aan veeteelt en moerasgrond.

Het agentschap vreest dat de stijgende methaanuitstoot een gevolg is van een zogenaamde feedback loop: een proces dat in gang gezet is door de opwarming van de aarde, en op zijn beurt bijdraagt aan verdere opwarming. Zo zou toegenomen regenval boven tropische moerassen op zijn beurt meer methaan doen vrijkomen, doordat de microben die er leven actiever worden en meer methaan produceren.

“Onze data tonen aan dat de wereldwijde uitstoot (van methaan en CO2, red.) snel de verkeerde kant uitgaat”, zegt Spinrad. “De bewijzen zijn consistent, alarmerend en onweerlegbaar. We kunnen het ons niet meer veroorloven om dringende en effectieve ingrepen nog langer uit te stellen. We moeten de bron van het probleem, vervuiling door broeikasgassen, aanpakken.”

Het methaanprobleem kwam de voorbije maanden prominenter op de internationale radar te staan. Zo werd op de klimaattop in Glasgow in november vorig jaar de methane pledge boven de doopvont gehouden. 111 landen, samen goed voor ruwweg de helft van de wereldwijde methaanuitstoot, beloven hun uitstoot terug te dringen.  

Ook de wetenschappers die het meest recente VN-klimaatrapport opstelden, zien methaanreducties als snelle winst voor de strijd tegen de klimaatverandering. “Broeikasgassen terugdringen tegen 2030 en 2040, en dan in het bijzonder de uitstoot van methaan, verlaagt de kans dat de limieten voor de opwarming van de aarde overschreden worden”, klinkt het daar.

De wereldwijde methaanuitstoot terugdringen, kan immers helpen om de tijd te overbruggen tot het effect van toekomstige CO2-reducties voelbaar wordt. Want doordat CO2 langer in de atmosfeer blijft hangen, zal het effect van CO2-reducties ook pas later voelbaar zijn.