Overlegcomité komt woensdag samen over energiecrisis: wat kan de politiek doen aan exploderende prijzen? 

Woensdag 31 augustus om 15 uur: dan komen de verschillende regeringen van ons land bijeen in het Overlegcomité om te bekijken welke maatregelen mogelijk zijn om de energiecrisis te bezweren. Dat bevestigt premier Alexander De Croo (Open VLD).

Onder anderen Vooruit-voorzitter Conner Rousseau pleitte gisteren bij de premier voor zo'n Overlegcomité. Het is alle hens aan dek, zei hij. "De winter komt eraan, we moeten met alle regeringen en over alle partijgrenzen heen samenwerken om de facturen voor de mensen opnieuw betaalbaar te maken."

De Croo ging gisteren meteen in op het voorstel van Rousseau en zei dat hij het Overlegcomité "op korte termijn" zou bijeenroepen "al was het maar om te kijken wat de verschillende initiatieven van de regeringen zijn en hoe we samen het maximum kunnen doen om mensen zo goed mogelijk te beschermen". Nu is dus ook een concrete datum bekend. 

De premier kijkt ook naar de consument. "We weten dat we naar een crisis gaan die lang zou kunnen duren, dus we moeten bekijken welke maatregelen we kunnen nemen om ervoor te zorgen dat mensen zo weinig mogelijk energie gebruiken. Dat blijft het goedkoopste", stelde hij. 

Wat kan de regering nog doen? Verschillende partijen kwamen de jongste dagen met (extra) voorstellen. 

De federale regering kijkt alvast naar Europa om een plafond te zetten op de energieprijzen. Premier De Croo en minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) zijn daar al lang vragende partij voor. In maart hadden alle Europese staatshoofden en regeringsleiders een akkoord om dat te onderzoeken, maar veel verder kwam het nog niet. “Er beweegt momenteel wel het een en ander”, zegt minister Van der Straeten, al is dat nog geen garantie dat het deze keer wel lukt.  

“Europa moet nu echt de prijzen bevriezen, zodat ze niet meer omhoog kunnen en liefst zelfs omlaag”, zegt Rousseau. “De gesprekken lopen opnieuw, we hopen dat het Europees kan worden geregeld”, vervolledigt Groen-co-voorzitter Jeremie Vaneeckhout.

Maar wat als het niét geregeld raakt? “Dan moeten we kijken hoe wij het zelf als land kunnen doen”, zegt Groen. Bij Vooruit is er minder enthousiasme. “We zouden niet liever willen, maar elke jurist zegt mij dat het in België niet haalbaar is. We mogen de mensen ook niets wijsmaken.”

Ook CD&V-minister van Financiën Vincent Van Peteghem hoopt op een Europese oplossing. "We zijn natuurlijk geen eiland. Zowel voor gas als elektriciteit zal zo'n prijsplafond impact hebben en moeten we vermijden dat we zonder gas komen te zitten op een ogenblik dat we enkel in ons land zo'n voorstel op tafel zouden leggen en implementeren."

De Croo zet vandaag de deur op een kier voor een blokkering van de energieprijzen op Belgisch niveau, áls het op Europees niveau echt niet lukt. Hij blijft wel de voorkeur geven aan een Europese regeling én hij stelt dat een Belgische regeling minder effect zal hebben.

Grote winnaars van deze hele crisis? De energiebedrijven, die momenteel grote winsten maken. “Mensen betalen torenhoge facturen, terwijl bedrijven op hun kap torenhoge winsten maken. Dat is voor ons onaanvaardbaar”, zegt Vaneeckhout. 

Alleen: dat plan lág al eens op tafel van de federale regering, zonder resultaat. Het was minister van Financiën Van Peteghem die op de rem stond. Het hele plan was volgens hem simpelweg niet mogelijk. “Over het principe is iedereen het wel eens, we moeten vooral kijken hoé we dit kunnen doen. We leggen dit dossier volgende week weer op de regeringstafel", zegt vicepremier Petra De Sutter (Groen).  

En ook Vooruit is voorstander. “We hebben al een plan daarover op tafel gelegd”, zegt Rousseau. “Maar ook hier hebben we Europa nodig. Daar moeten richtlijnen worden uitgevaardigd zodat we een juridische grond hebben waarop we die woekerwinsten kunnen aanpakken.”

"Ik denk dat er vandaag al iets als een overwinstbelasting bestaat, namelijk de repartitiebijdrage die Engie betaalt", benadrukte Van Peteghem gisteren. "Ze betalen volgend jaar bijna 1 miljard euro. Ik denk dat we moeten bekijken of we die bijdragen extra gaan verhogen en eventueel ook naar andere energiesectoren gaan uitbreiden. Dat is uiteraard het werk van de minister van Energie."

Elke partij benadrukt ook nog dat er al maatregelen zíjn genomen. De btw-verlaging voor gas- en elektriciteit naar 6 procent en de uitbreiding van het sociaal tarief, bijvoorbeeld. En die moeten blijven, vinden Groen, Vooruit en CD&V. 

"We hebben in ieder geval al afgesproken dat het btw-tarief tot het einde van het jaar op 6 procent zal blijven. Ook het sociaal tarief wordt verlengd", stelt Van Peteghem. "Maar wat in mijn ogen een structurele oplossing is - een oplossing die zowel de koopkracht van de mensen kan versterken als de competitiviteit van onze bedrijven kan aanpakken - is een fiscale hervorming zodat mensen op het einde van de maand netto meer overhouden."

Open VLD stelt voor om de federale steunmaatregelen gerichter toe te passen, voor gezinnen en kmo's die het moeilijk hebben. "Er zit een probleem bij mensen die geen hoog loon hebben en buiten het systeem van sociaal tarief vallen. Dat systeem hervormen is een optie, je kan ook iets in belastingen uitwerken." 

Vooruit kijkt ook nog naar de Vlaamse regering. Die moet nog meer heffingen uit de facturen halen en meer inzetten op energiezuinigheid, zo klinkt het. “Op lange termijn moeten we minder verbruiken en daar lopen we echt wel achter. Niet iedereen kan zonnepanelen kopen of isoleren. Vlaanderen moet ervoor zorgen dat iedereen energiezuiniger kan leven.”

Ook Open VLD, die in de Vlaamse regering zit, vindt dat er op gewestelijk niveau nog wat kan gebeuren. "Heel veel tools om mensen duurzaam te beschermen tegen hoge prijzen, zitten gewestelijk. Dat gaat over renoveren en beter isoleren", stelt voorzitter Egbert Lachaert.

De Vlaamse liberalen stellen ook voor om de bankensector te betrekken. "De banken hebben in het verleden ook steun gekregen van de overheid. We zouden aan hen moeten vragen om systemen van financiering vrij te maken zodanig dat mensen met een klein budget een renovatie kunnen betalen", klinkt het.

De kernreactoren Doel 3 en Tihange 2 - de zogenoemde "scheurtjescentrales" - gaan respectievelijk binnen een maand en in februari volgend jaar dicht. Het personeel van de centrale van Doel vroeg vanochtend al om de reactoren langer open te houden. Onmogelijk, zegt uitbater Engie. 

En toch. Open VLD wil alvast dat de regering aan Engie vraagt dat ze geen handelingen stelt die de ontmanteling van deze reactoren onomkeerbaar maken. "De regering(en) moet(en) de kans krijgen om in samenspraak met het FANC en de exploitant na te gaan of deze reactoren nog een rol kunnen spelen in de toekomst", zegt voorzitter Egbert Lachaert. "De evolutie van de elektriciteitsprijs in Europa moet meegenomen worden in die beoordeling."

De drie andere kernreactoren, de oudste van het land, langer open houden is niet meteen een optie voor Open VLD. “Dat zou heel veel investeringen kosten. We mogen ook niet in een situatie komen waarbij hernieuwbare energie afgeremd wordt. We geloven wel in nieuwe reactoren die in de toekomst zouden kunnen gebouwd worden. Frankrijk en Nederland plannen daar onderzoeksprojecten rond, we stellen voor dat België zich daarbij aansluit.” 

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau zegt dat zijn partij alle opties wil openhouden, ook dus de verlenging van kernreactoren Doel 3 en Tihange 2. CD&V zit op dezelfde lijn. "We moeten alle opties onderzoeken om te zorgen dat het licht blijft branden. Dat niet doen, zou compleet onverantwoord zijn in deze tijden."