De paus heeft in de bergstad L'Aquila deelgenomen aan de jaarlijkse ceremonie voor een volle aflaat van schulden. Hij bracht ook een bezoek aan het lichaam van zijn voorganger uit de 13e eeuw, Celestinus V, die in meer dan een opzicht een inspiratiebron voor de huidige paus is. Tegelijk groeien de geruchten over een mogelijk aftreden van Franciscus.
Paus Franciscus brengt hulde aan zijn voorganger Celestinus V: teken aan de wand dat hij aan aftreden denkt?
Jos De Greef
Gepubliceerd:
L'Aquila in de bergen van de Abruzzen in Italië ken je wellicht als het stadje dat in 2009 grotendeels verwoest werd door een zware aardbeving. Daarbij zijn toen 295 mensen omgekomen en raakten meer dan duizend gewond. Bijna 40.000 mensen in en om het stadje werden dakloos.
Ook de basiliek van Santa Maria di Collemaggio in L'Aquila raakte toen zwaar beschadigd. Vreemd genoeg bleef het lichaam van paus Celestinus V dat daar in een kristallen kist te bezichtigen is, onbeschadigd.
Het is die basiliek waar paus Franciscus vandaag naartoe is gegaan om er de "heilige deur" te openen. Pelgrims die vandaag of morgen door die deur stappen, krijgen dan een volledige vergeving van de zonden, zoals bepaald in een bul van paus Celestinus V uit 1294.
Het gaat om een jaarlijks terugkerende ceremonie, maar nieuw is dat paus Franciscus nu persoonlijk die deur is komen openen en hij is de eerste paus sinds Celestinus V die dat doet. Eerder had Franciscus ook al het interieur van de basiliek bezocht en de glazen kist waar het lichaam van Celestinus V is opgebaard. De paus moest er wel een helm opzetten, want de renovatie van het gebouw na de aardbeving is nog altijd aan de gang.
Soberheid, hervormingen of aftreden?
"Vatican watchers" zullen in het eerbetoon aan Celestinus tal van inspiraties voor Franciscus menen te herkennen. Wat daar van aan is, weet alleen de huidige paus zelf.
Er zijn nogal wat redenen waarom Franciscus opkijkt naar Celestinus. Zo was die laatste in de 13e eeuw bekend als een kluizenaar die lange tijd in een grot doorbracht en vele gelovigen inspireerde wegens zijn erg sobere levensstijl. Die paste in de tijdsgeest, want in diezelfde periode en geest leefde toen ook Franciscus van Assisi, de stichter van de franciscanenorde en een ander voorbeeld voor de huidige paus.
Tegelijk poogde Celestinus als paus de kerk te hervormen. Op de regels voor de verkiezing van een paus na, werd dat een grote mislukking. Ook Franciscus botst in het Vaticaan met zijn hervormingsdrang vaak op conservatief verzet.
Een andere hervorming was dat Celestinus V het aftreden van een paus wettelijk mogelijk maakte. Hij maakte daarvan zelf gebruik. Of de huidige paus met dit bezoek een hint geeft over zijn aftreden, is niet duidelijk. Franciscus is 85 en sukkelt met zijn gezondheid. Zijn voorganger Benedictus XVI heeft twee keer L'Aquila bezocht vooraleer hij in 2013 aankondigde af te treden.
De man die geen paus wou worden
Pietro del Morrone (1215-1296) leek niet in de wieg gelegd om paus te worden. Hij trad toe tot de orde van de benedictijnen, maar leeft jarenlang in eenzaamheid als kluizenaar. Toch trok hij door zijn sobere levensstijl veel volgelingen aan en daaruit groeide de beweging van de celestijnen.
Als bijna tachtigjarige werd hij in juli 1294 tot paus Celestinus V verkozen als compromisfiguur nadat machtige clans in Rome en Napels het niet eens hadden kunnen worden. De toen aan invloed winnende orde van de franciscanen zagen in hem een figuur die de kerk opnieuw naar eenvoud zou kunnen brengen. In de praktijk viel het pausdom Celestinus flink tegen, te meer toen hij besefte hoe weinig invloed hij had. In december van datzelfde jaar trad hij af.
Daarna werd Celestinus V door zijn opvolger Bonifacius VIII zelfs opgesloten omdat die in hem een rivaal zag. Kort daarop overleed de oude paus in de gevangenis. In 1313 werd hij heilig verklaard.
