Crisisoverleg in Brussel voorlopig zonder succes: Servië en Kosovo zoeken verder naar oplossing voor nieuwe spanningen

Josep Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid, toonde zich voor zijn meeting met de Servische president Aleksandar Vucic en de Kosovaarse premier Albin Kurti optimistisch. "De recente spanningen in het noorden van Kosovo hebben eens te meer aangetoond dat het tijd is om naar een volledige normalisering van de betrekkingen te streven", tweette Borrell. Hij riep de leiders op "open en flexibel" te zijn.

Hoewel de persconferentie om 12 uur gepland stond, kwam Borrell pas om 17 uur met een statement voor de dag. Zijn initieel optimisme leek daarbij plaats te hebben gemaakt voor realisme. Volgens Borrell was de ontmoeting tussen Servië en Kosovo geen "normale" meeting, maar een vorm van crisismanagement. Zonder succes, zo blijkt.

"Helaas zijn we vandaag niet tot een akkoord gekomen, maar het verhaal is nog niet ten einde", laat hij optekenen. "Beide leiders waren het er wel over eens dat het proces moet worden voortgezet en dat de discussies de komende dagen moeten worden hervat om de spanningen tussen beide landen op te lossen."

Servië en Kosovo willen beide lid worden van de EU. Servië heeft sinds 2012 de officiële status van kandidaat-lidstaat, terwijl Kosovo een "potentiële kandidaat" is. Voorlopig weigeren vijf EU-landen (Spanje, Slowakije, Cyprus, Roemenië en Griekenland) om de onafhankelijkheid van Kosovo te erkennen. De normalisering van de relaties tussen de twee landen is een van de belangrijkste voorwaardes voor de toetreding tot de EU.

De aanleiding voor de gesprekken is de recente heropleving van de spanningen tussen Kosovo en Servië.

Begin augustus kregen de etnische Serviërs in Kosovo te horen dat ze binnen de twee maanden hun Servische identiteitsbewijzen en kentekenplaten moesten vervangen door nieuwe documenten en nummerplaten, die worden uitgegeven door de Kosovaarse overheid. 

De Serviërs in Kosovo erkennen de regering in de Kosovaarse hoofdstad Pristina niet en rijden daarom rond met Servische kentekens. Ze pikten de maatregelen niet en er braken protesten uit, waarbij verschillende bruggen en grensovergangen werden geblokkeerd. 

Uiteindelijk besloot de Kosovaarse regering, onder druk van de Verenigde Staten en de EU, om de implementering van de maatregel met een maand, tot 1 september, uit te stellen.

Gisteren had NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg al een reeks afzonderlijke verkennende gesprekken gevoerd met Vucic en Kurti.

Stoltenberg sprak klare taal na de ontmoetingen. "De NAVO-vredesmacht in Kosovo is klaar om in te grijpen als de stabiliteit tussen Servië en Kosovo in gevaar komt. Hoewel de situatie intussen is verbeterd, is het de verantwoordelijkheid van alle partijen, met name functionarissen uit Belgrado en Pristina, om een nieuwe escalatie te voorkomen. Als het nodig is, zullen we troepen verplaatsen, inzetten en waar nodig onze aanwezigheid vergroten."

De Servische president Vucic liet gisteren weten: "Ik verwacht nog moeilijke gesprekken, want we zijn het bijna nergens over eens. We hebben een voorgeschiedenis, die niet gemakkelijk en niet eenvoudig is. Maar we willen wel de verdere samenwerking versterken om elke vorm van escalatie of conflict te vermijden." Toch waarschuwde hij dat er "een nieuwe generatie jonge mannen is die Kosovo als Servisch grondgebied ziet en de terreur niet langer zal verdragen."

Een paar uur later was het de beurt aan Kosovaars premier Kurti om met een statement naar buiten te komen. Hij onderstreepte de vastberadenheid van Kosovo om lid te worden van de NAVO. "De bedreigingen, risico's en uitdagingen waarmee de NAVO vandaag wordt geconfronteerd, worden ook door ons land gevoeld", zei hij, verwijzend naar de invloed van Rusland in de Balkan en het aanhoudende conflict in Oekraïne. Voorlopig weigeren Spanje, Griekenland, Roemenië en Slowakije de toetreding van Kosovo.