Op verschillende socialemediakanalen worden de huidige piektemperaturen vergeleken met de zomer van 1976. Toen werd er zogenaamd "niet moeilijk gedaan" over de hitte en het klimaat. De hoge temperaturen toen waren net iets lager, maar hielden wel langer aan. Al zegt die vergelijking op zich eigenlijk niets over de staat van het klimaat. Hittegolven en -pieken zullen vaker voorkomen.
CHECK - Neen, hittezomer van 1976 was niet heter en toont niet aan dat er geen klimaatverandering is
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
Voor sommige lezers is het wellicht een lang vervlogen herinnering, voor anderen is het enkel "van horen zeggen": de hittezomer van 1976. Terwijl het buiten snikheet en droog blijft, regent het op verschillende sociale mediakanalen vergelijkingen met die legendarische zomer van 46 jaar geleden. "De zomer van 1976, dat was een hittegolf!", klinkt het bijvoorbeeld op Twitter . Of "Deze hittegolf van 2022 is niets in vergelijking met de hittegolf van 1976", staat bij een TikTokfilmpje dat al meer dan 160.000 keer bekeken werd .
Niet heter, wel langer
De feiten op een rijtje. Neen, vandaag spreken we niet over een hittegolf, wel over een hittepiek. Om van een hittegolf te spreken , moet het minstens vijf achtereenvolgende dagen warmer zijn dan 25 graden Celsius, waarvan ten minste drie dagen boven de dertig graden. Aan die voorwaarden werd de voorbije dagen niet voldaan.
1976 kende wel een hittegolf. Maar liefst 17 dagen lang torende het kwik in België, Nederland, maar ook het Verenigd Koninkrijk boven de dertig graden Celsius uit.
Was er toen niets aan de hand, zoals sommigen beweren? Niet helemaal. Burgers werd verzocht spaarzaam met water te zijn, bottelarijen konden de vraag naar bierflesjes niet meer bijhouden en chocoladefabrieken sloten de deuren omdat hun koopwaar nog voor het inladen smolt. In sommige delen van Groot-Brittannië stierven 30 procent meer mensen dan gemiddeld . Enkel in 1947 was het nog langer zo warm. Toen hielden de hoge temperaturen 19 dagen aan.
Uiteindelijk klokte de hittegolf van '76 af op een gemiddelde temperatuur van 32,9 graden Celsius. Op de warmste dag die zomer werd het 35,4 graden. Dinsdag klom het kwik op sommige plaatsen in ons land richting de veertig graden Celsius. Dus neen, de zomer van 1976 was niet echt "heter", maar de hitte hield wel langer aan en kende ook de nodige gevolgen.
"Klimaatalarmisme"
Voor verschillende internetgebruikers gaat het ook niet zozeer over de temperatuur op zich of de lengte van een hittegolf, maar over de toon die media aanslaan. Volgens hen zijn de weerberichten overdreven alarmistisch tegenover vroeger. "Toen noemden ze het nog gewoon mooi een mooie zomer", schrijft iemand op Twitter . Of "bijna alle weersvoorspellingen worden onmiddellijk gekoppeld aan klimaatverandering ."
Die commentaar past binnen een bredere trend waarin verscheidene mensen spreken over "klimaathysterie". Vroeger werd er zo moeilijk niet gedaan over hete zomers, is de teneur bij hen.
Dat klopt deels. "Niet zo alarmerend", zei de Leuvense klimatoloog Hugo Poppe bijvoorbeeld in juli 1976 . "Seizoenen met extreme weersomstandigheden horen tot de regels van het spel. Neem het van mij aan: de invloed van de mens op het klimaat is zeer miniem."
Tegenwoordig is er in de wetenschap wel eensgezindheid over de link tussen mens en klimaat . Dat er in 1976 anders werd bericht over hittegolven, heeft dus ook te maken met de toenmalige wetenschappelijke inzichten. Hittegolven waren bovendien niet zo frequent als nu. "Sinds 1900 hebben we in België 45 hittegolven gehad, 22 daarvan waren pas na 1980", zegt onze weervrouw Sabine Hagedoren. Uitzonderlijk is het allemaal niet meer. "De kansen dat ik nog eens veertig graden ga moeten aankondigen, worden groter."
Dat is ook wat professor en klimaatwetenschapper Wim Thiery (VUB) maandagavond in Terzake zei. "Computermodellen zijn glashelder over toekomst. Zolang we olie, kolen en gas blijven verbranden, zullen hittegolven verder blijven toenemen in intensiteit."
Is dat alarmistisch? Volgens Hagedoren speelt de steeds bredere waaier aan media ook mee in onze perceptie. "Tegenwoordig heb je naast radio en televisie ook nog sociale media en allerlei online platformen. Dat kan de indruk wekken dat er voortdurend over het weer wordt geschreeuwd ,terwijl we gewoon meer informatiekanalen hebben dan vroeger en die ook op elk moment van de dag kunnen raadplegen."
Conclusie
In verschillende berichten wordt een vergelijking gemaakt met de hittezomer van 1976. Die zou straffer zijn geweest, er werd minder over geklaagd en zou aantonen dat er altijd al hittegolven waren en de huidige hittepiek dus niets zegt over het klimaat.
In 1976 was het 17 dagen lang warmer dan 30 graden, met een piek van 35,4 graden. Het ging toen over een hittegolf, nu spreken we van een hittepiek met een uitschieter tot bijna 40 graden.
Ook in 1976 werden maatregelen genomen. Sommige fabrieken sloten en water mocht niet zomaar verspild worden. In sommige delen van Groot-Brittannië stierven 30 procent meer mensen dan gemiddeld.
Hittegolven en -pieken komen steeds vaker voor. Van alle 45 geregistreerde hittegolven sinds 1900 vonden er 22 vanaf 1980 plaats. Niet de hittegolf op zich, maar de steeds hogere frequentie is een signaal van klimaatverandering.
Meer berichten in media over de link tussen weer en klimaat hebben te maken met veranderde wetenschappelijke inzichten en een grotere aanwezigheid van media in ons leven
We beoordelen de vergelijking met de zomer van 1976 als misleidend. Verouderde inzichten, minder media-aanwezigheid en lagere opeenvolging van hittegolven of -pieken zorgen voor een andere context.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul het je vraag in bij deCheckers .
