Zijn toelatingsproeven geneeskunde nog een goed idee nu er tekort aan (huis)artsen is? "Probleem wordt alsmaar groter"

Op 72 plaatsen in Vlaanderen proberen vandaag 4.643 kandidaat-artsen hun toegangsticket te scoren voor de opleiding geneeskunde. Toch zal slagen voor de proef niet voldoende zijn. Alleen de 1.276 beste kandidaten mogen aan de opleiding beginnen.  

Veel artsen vinden dat aantal bijzonder laag, want op heel wat plaatsen zijn er nu al artsen te kort. Dat bevestigt ook Dirk Devroey, professor huisartsengeneeskunde aan de VUB in "De ochtend" op Radio 1. "In de eerste plaats merken we vooral een tekort in de huisartsgeneeskunde. Er zijn onvoldoende huisartsen om elk dorp nog van een arts te voorzien.  Maar ook in ziekenhuizen wordt het steeds moeilijker om specialisten te vinden. Het gaat dan om specialisaties als anesthesie, radiologie, geriatrie en intensieve geneeskunde."

Het structureel tekort aan artsen zal de komende jaren alleen nog maar toenemen. "Veel artsen gaan met pensioen. We hadden gehoopt op een taakdelegatie waarbij verpleegkundigen taken zouden kunnen overnemen van de huisartsen, maar ook daar zijn tekorten. En dus wordt het probleem alsmaar groter", aldus Devroey. 

Volgens hem moet er nu ingegrepen worden, voor het te laat is. "Je moet nu rekening houden met de variabelen die binnen tien jaar zullen bepalen of er voldoende zorgaanbod is of niet. Als je rekening houdt dat er nog een vergrijzing op ons afkomt of dat er nog pandemieën op ons zouden kunnen afkomen... Dan moeten we echt wel zorgen dat er voldoende zorgaanbod is."

Toelatingsexamens geneeskunde organiseren blijft nuttig, vindt Devroey. "Je maakt zo een goede selectie van wie kans maakt om de geneeskundestudies gunstig af te ronden en wie niet. Als je de 4.643 kandidaten allemaal zou toelaten, krijg je een overrompeling en kan je de kwaliteit van het onderwijs niet meer garanderen."

Maar het aantal studenten dat ook effectief mag beginnen aan de opleiding moet volgens hem dringend opnieuw met een vergrootglas bekeken worden. Zeker voor Vlaanderen."Anders krijgen we echt een probleem. Ook in Brussel zijn er trouwens veel te weinig Nederlandstalige artsen."

Devroey pleit er ook voor om de Europese regelgeving aan te passen in het voordeel van de kandidaat-artsen uit ons land. Om hen optimale kansen te geven om aan die studies geneeskunde te kunnen beginnen. "Artsen uit andere Europese landen kunnen nu met hun diploma ook in België geneeskunde komen uitvoeren. Zo worden tekorten enigszins ingevuld, maar niet met mensen die bij ons opgeleid zijn. Ze hebben ook niet dezelfde kwaliteitsnormen die wij stellen aan artsen. Het zijn vaak ook mensen die geen Nederlands spreken, dus dat is weer een bijkomende moeilijkheid."

Het aantal studenten dat wordt toegelaten zorgt al  25 jaar voor spanningen tussen de verschillende gemeenschappen in ons land. De federale Planningscommissie (de federale overheid dus) bepaalt hoeveel kandidaat-artsen er nodig zijn en legt dus het zogenoemde artsenquotum op. Diezelfde commissie beslist ook hoeveel Riziv-nummers er elk jaar beschikbaar zijn voor afgestudeerde artsen.  

Daarnaast is er ook een Vlaamse Planningscommissie. In 2019 besliste die commissie om de quota voor startende geneeskundestudenten in Vlaanderen op te trekken. Omdat Vlaanderen met een historisch tekort aan artsen kampt en de zorgnoden alsmaar groter worden.  

Dat aantal kan volgens het kabinet van onderwijsminister Weyts (N-VA) ook niet oneindig opgetrokken worden, omdat de kwaliteit van het onderwijs nog altijd gegarandeerd moet worden. "Je moet rekening houden met de capaciteit van de opleiding. Veel practica zijn in kleine groepen en ook het aantal stageplaatsen in de ziekenhuizen bijvoorbeeld is niet grenzeloos", klinkt het.

In Franstalig België daarentegen respecteren ze die beperkingen die door de federale overheid zijn opgelegd niet en kampen ze met een overschot. Maar vanaf het academiejaar 2023-2024 zullen ook de universiteiten in Franstalig België een vergelijkend ingangsexamen met "numerus fixus" invoeren voor wie aan de opleiding geneeskunde wil beginnen. 

Maar hoe kan Vlaanderen nu die tekorten aan artsen op korte termijn wegwerken? Er gaan stemmen op om kandidaat-artsen al van het begin van hun opleiding te laten kiezen voor een specialiteit om zo beter op de noden te kunnen inspelen. Maar daar is Devroey niet meteen voorstander van. "Zuiver mathematisch bekeken zou dat een oplossing kunnen zijn. Maar je kan moeilijk mensen op hun 18e al laten beslissen welke specialiteit ze later zullen doen. Dat bepalen ze meestal pas nadat ze stages gedaan hebben." 

De Vlaamse regering zoekt ook mee naar oplossingen om het huisartsentekort weg te werken. Ze wil huisartsen stimuleren om sneller personeel aan te nemen, zoals een onthaalmedewerker of praktijkverpleegkundige. De regering voorziet daarvoor een financiële tegemoetkoming. 

Het gaat om een ondersteuningspremie van maximaal 7.400 euro als tegemoetkoming in de loonkost van een praktijkmedewerker. Die ondersteuningspremie van 7.400 euro kan verhoogd worden met 800 euro als de huisarts een opleiding voorziet voor die medewerker.

Daarnaast zullen huisartsen vanaf volgend jaar een renteloze lening kunnen afsluiten van maximaal 10.000 euro om hun praktijk aan te passen als ze een praktijkverpleegkundige of administratieve kracht aanwerven. Ze kunnen daarmee een werkplek voor die persoon creëren.

Morgen is het de beurt aan de 1.218 kandidaat-tandartsen. Daarvan mogen de 180 beste studenten aan de opleiding beginnen. 788 kandidaten doen zowel aan het toelatingsexamen geneeskunde als aan dat voor tandarts mee. Zij moeten op voorhand wel aangeven welke opleiding hun voorkeur geniet, als ze toegelaten zouden zijn voor de beide opleidingen.