Vanaf het academiejaar 2023-2024 zullen de universiteiten in Franstalig België een vergelijkend ingangsexamen invoeren voor wie aan de opleiding geneeskunde wil beginnen. Daarover heeft federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) een akkoord bereikt met de Franse gemeenschap. Op die manier zal er ook daar een echte limiet komen op het aantal artsen dat uiteindelijk afstudeert.
Na 25 jaar discussie: ook Franstalig België gaat aantal studenten geneeskunde beperken via ingangsexamen
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
In Vlaanderen was er al jaren een "numerus fixus" voor wie arts of tandarts wil worden. Via een vergelijkend ingangsexamen wordt het aantal studenten dat mag starten beperkt, waardoor er op het einde van de rit niet te veel artsen afstuderen en zo het federaal vastgelegde aantal wordt gerespecteerd. In Franstalig België daarentegen is er zo geen beperking en kampen ze met een overschot. Al 25 jaar leidt dat tot spanningen met Vlaanderen.
Federaal minister van Volksgezondheid Vandenbroucke is nu in dit "rottend dossier" tot een akkoord gekomen met de Franstalige minister van Onderwijs Valérie Glatigny (MR). "Eindelijk is men langs Franstalige kant overtuigd dat er ook daar een vergelijkend examen moet gebeuren waarbij het aantal studenten dat je toelaat tot geneeskunde echt beperkt wordt", zegt Vandenbroucke.
Het is de federale Planningscommissie die bepaalt hoeveel artsen er nodig zijn, het zogenoemde artsenquotum. "Er waren 9 stemgerechtigde Vlaamse en 6 Franstalige stemgerechtigde leden aanwezig bij de stemming over de quota en die zijn het unaniem eens over de methode waarop het quotum wordt gebaseerd. Die cijfers worden aanvaard door de Franstaligen, zij gaan zich daar aan houden", maakt minister Vandenbroucke zich sterk. In ruil krijgen alle geneeskundestudenten - dus ook diegenen die nu op overschot zijn - een RIZIV-nummer en dus de garantie dat ze hun beroep zullen kunnen uitoefenen.
Overschot wordt gecompenseerd
Het overaanbod aan studenten arts-tandarts in Franstalig België dat al jaren werd opgebouwd, zal worden opgeslorpt via het artsenquotum. "De federale Planningscommissie zal van daaruit vertrekken in wat ze voorstelt met betrekking tot het aantal studenten dat je nog toelaat. Als je naar de cijfers kijkt, zie je dat de commissie meer expansie toelaat aan Vlaamse kant dan aan Franstalige kant." In 2028 mogen er 744 artsen afstuderen in de Franse gemeenschap en 1.104 in Vlaanderen.
Het vergelijkend ingangsexamen in Franstalig België komt er wel pas vanaf het academiejaar 2023-2024, het komende academiejaar zal er dus nog geen "numerus fixus" zijn. Maar de Franse gemeenschap zal dat zelf compenseren in de ingangsexamens van de daaropvolgende drie academiejaren door strenger te zijn dan het federale quotum, verzekert minister Vandenbroucke.
Volgens de federale minister van Volksgezondheid is er bij de Vlaamse regering nog wat "aarzeling" over de beloftes langs Franstalige zijde rond het vergelijkend ingangsexamen. "Maar ik voel me daar zeker over. Er zijn wederzijdse garanties", aldus Vandenbroucke. Hij houdt wel een stok achter de deur: er liggen wetgevende initiatieven klaar om federaal in te grijpen mocht dat nodig zijn.
Meer huisartsen nodig
In Franstalig België is er overigens een tekort aan huisartsen omdat er te veel werd gericht op andere specialisaties. Ook daarover zijn afspraken gemaakt, laat minister Vandenbroucke weten. "Men begint in te zien aan Franstalige kant dat dat aanbod onevenwichtig geweest is en dat men te weinig huisartsen gevormd heeft."
"De onderliggende afspraak is dat zowat de helft van de mensen die we aan hun job willen laten beginnen in 2028 - en die dus nu aan de studie moeten beginnen - huisarts moeten zijn."
Kritiek van N-VA
De N-VA, die federaal in de oppositie zit, noemt het akkoord van de federale regering over de artsenquota "wanbeleid op kop van duizenden Vlaamse studenten en de Vlaamse belastingbetaler". Volgens Kamerlid Valerie Van Peel is het akkoord niets meer dan een "generaal pardon" aan de Franse Gemeenschap "voor het decennialang negeren van afspraken inzake artsenquota".
Van Peel benadrukt ook dat de Franse gemeenschap nu alleen maar een belofte heeft gemaakt om een ingangsexamen met numerus fixus in te stellen en dat de concrete vorm nog af te wachten valt.
De Vlaamse regering, waar N-VA de grootste partij is, stapt voorlopig niet mee in het akkoord. Vlaanderen wil eerst de garantie dat de Franstalige Gemeenschap effectief doet wat ze belooft.
"De Vlaamse Regering gaat uit van het eenvoudige principe van rechtvaardigheid", reageert minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA). "Namelijk: wanneer het aantal artsen beperkt moet worden om de kosten voor de federale overheid te beperken, dan moet dat gebeuren op grond van een rechtvaardige verdeling. Wat nu voorligt, beantwoordt daar niet aan."
