Sri Lanka is officieel failliet: wat betekent dat voor het land en zijn inwoners?

Sri Lanka is failliet en niet klaar om de crisis te boven te komen. Dat sprak  premier Ranil Wickremesinghe vandaag uit tegenover het parlement. Hij voorspelt een diepe recessie met ernstige tekorten, ook volgend jaar nog.

Eerder dit jaar, in april, kon Sri Lanka voor het eerst sinds het in 1948 onafhankelijk werd een lening niet afbetalen. De voormalige Britse kolonie kan een schuld van meer dan 50 miljard euro niet aflossen. 

"Op het ogenblik dat een land zijn schulden niet meer kan betalen en op de internationale kapitaalmarkt geen geld meer kan lenen, is het failliet", zegt Erik Joly, hoofdeconoom bij ABN Amro. "Voor de geldschieters van dat land betekent dat dat zij hun geld nooit meer zullen terugzien." 

Sri Lanka is sterk afhankelijk van het internationale toerisme. Maar dat is zo goed als ingestort. Een zware terugval kwam er na enkele aanslagen op kerken in 2019, waarna de coronapandemie het toerisme helemaal de genadeslag gaf. De inkomsten uit het toerisme zijn door de pandemie met liefst 90 procent afgenomen. Vreemde valuta zijn dus zo goed als uitgeput. Daardoor is het niet langer mogelijk om voldoende voedsel, brandstof en andere essentiële producten in te voeren.

Maar de instorting van het toerisme, de verklaring die de regering aandraagt, is slechts een deel van de reden voor de diepe crisis waarin Sri Lanka gedompeld is, zegt Erik Joly. 

"De meeste economen komen ook met andere verklaringen. Ten eerste heeft Sri Lanka zich laten verleiden door een aantal infrastructuurwerken die misschien niet echt nodig waren, met de hulp van China." Enkele maanden geleden moest Sri Lanka al een haven overdragen aan China, een van zijn belangrijkste schuldeisers. 

"En ten tweede: toen in 2021 het probleem van de slinkende valuta naar boven kwam, heeft de overheid de landbouwers gevraagd om lokale meststoffen te gebruiken, zodat de vreemde valuta in het land bleven. Maar de kwaliteit van die meststoffen bleek onvoldoende, waardoor oogsten mislukten en de uitvoer van thee en rubber terugviel. De economie is dus gekrompen."

Een overheid die geen geld meer kan lenen, kan ook geen geld meer investeren. Gevolg: de lonen van ambtenaren worden niet meer uitbetaald, de werkloosheid stijgt.

"Je krijgt ook een geweldige geldontwaarding ten gevolge van de torenhoge inflatie", zegt Erik Joly. "De consumentenprijzen zijn tussen juni vorig jaar en nu gestegen met 55 procent. Transport is in een maand tijd met liefst 128 procent gestegen." 

Hoe dit alles zich concreet uit? Wachtrijen in de winkels voor schaarse goederen, rantsoenering van brandstof, ziekenhuiswerking die in het gedrang komt, het openbaar vervoer dat gedeeltelijk stilvalt. Al maandenlang kampen de 22 miljoen inwoners van Sri Lanka met dagelijkse stroomstoringen, brandstof- en voedselrantsoenering.

De malaise leidde de voorbije maanden tot hevig straatprotest, waarbij meerdere mensen om het leven kwamen en politici moesten opstappen.

Als een land failliet is, komt gewoonlijk het Internationaal Monetair Fonds (IMF) tussenbeide. De onderhandelingen met het IMF zijn inderdaad aan de gang, maar het resultaat hangt af van een plan in samenspraak met de schuldeisers om de schuld van Sri Lanka te herstructureren tegen augustus.

Het IMF roept Sri Lanka op om paal en perk te stellen aan de corruptie en de belastingen substantieel te verhogen. Het zal de centrale bank van Sri Lanka aanbevelen om de interesten op te trekken om de torenhoge inflatie tegen te gaan. 

"Als het land aan die vereisten voldoet, komt er meestal wel een vorm van internationale solidariteit op gang", zegt Erik Joly. "De Wereldbank heeft al een lening van 600 miljoen dollar toegestaan en India gaat kijken of het de schuld kan herschikken."