"Karel Van Wijnendaele zou zich ongetwijfeld vragen stellen bij Antwerpen als startplaats van De Ronde", zegt Geert Vandenbon, jarenlang een van de mede-organisatoren van Vlaanderens Mooiste. Hij schetst in "Weet ik veel" op Radio 1 hoe de klassieker zich wist te ontpoppen tot een fenomeen in Vlaanderen: van de eerste editie in 1913 - die geen hellingen bevatte, maar wel 324 kilometer lang was - tot de editie van zondag van 272,5 kilometer die 18 hellingen telt.
Hoe De Ronde uitgroeide tot een fenomeen in Vlaanderen en waarom de oprichter zich nu zou omdraaien in zijn graf
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Karel Van Wijnendaele (1882 - 1961) is een naam die bij veel wielerliefhebbers een belletje doet rinkelen: de oprichter van de Ronde van Vlaanderen. "Maar eigenlijk heeft De Ronde twee godfathers", vertelt Geert Vandenbon op Radio 1. "We wisten dat er nog iemand was, maar het is een Gentse professor die nog niet zo lang geleden ontdekte dat Leon Van Den Houte (1887 - 1931) mee aan de basis lag. Hij was meer een schaduwfiguur en stierf op jonge leeftijd, nog voor de gloriejaren van De Ronde."
Voor Van Wijnendaele bestond Vlaanderen enkel uit Oost- en West-Vlaanderen
Geert Vandenbon
Van Den Houte was de zoon van een notaris en nam vooral de strategische en financïele taken op zich. Net als boerenzoon Karel Van Wijnendaele had hij een goede pen, ze schreven beide voor het krantje "Sportvriend" en richtten samen in 1912 de krant "Sportwereld" op. Een jaar later, in 1913, organiseerden ze met "Sportwereld" de eerste Ronde Van Vlaanderen. Een idee dat ze oppikten in het buitenland, want ook de Ronde van Frankrijk en de Ronde van Italië werden georganiseerd door sportkranten.
De beginjaren
"Die allereerste Ronde vertoont bijna geen gelijkenissen meer met die van vandaag", vertelt Vandenbon. Het enige wat eigenlijk hetzelfde is gebleven, is dat de eerste die over de finishlijn rijdt, wint." De intentie van de stichters was om een koers rondom Vlaanderen te organiseren. En Vlaanderen, dat was voor Van Wijnendaele Oost- en West-Vlaanderen, vandaar ook de meervoudige Franse benaming, Tour des Flandres."
Het parcours liep in de beginjaren dan ook volledig door die twee provincies. De startplaats was in Gent en van daaruit reden de renners naar Sint-Niklaas en Aalst om langs de grens met Brabant door de Vlaamse Ardennen te rijden. Van daaruit ging het via Kortrijk en Ieper naar de kust om dan via Brugge terug te keren naar Gent.
De allereerste Ronde Van Vlaanderen vond plaats op 25 mei 1913. De koers was 324 kilometer lang, het parcours bevatte geen hellingen en bestond vooral uit kasseiwegen en grindpaadjes. Van de 37 vertrekkers bereikten er 16 de aankomst.
De editie werd gewonnen door Pol Deman - op een fiets zonder versnellingen - in een tijd van 12 uur, 3 minuten en 10 seconden. Dat is een gemiddelde snelheid van 26,88 kilometer per uur. Hij won 500 Belgische frank, een bewust gekozen bedrag, want de winnaar van Parijs-Roubaix won op dat moment 400 frank.
Enkele historische jaartallen
1913 - Eerste Ronde, gewonnen door Pol Deman
1923 - De Zwitser Heiri Suter is de eerste niet-Belgische winnaar
1928 - Eerste aankomst in Wetteren
1931 - Eerste editie met meer dan 100 deelnemers
1943 - Achiel Buysse wordt de eerste drievoudige winnaar
1950 - Eerste keer Muur van Geraardsbergen in De Ronde
1959 - Briek Schotte rijdt zijn 20e Ronde Van Vlaanderen op rij, een record dat nog steeds stand houdt. Hij won twee keer, in 1942 en 1948
1973 - Eerste aankomst in Meerbeke
1977 - Startplaats verhuist van Gent naar Sint-Niklaas
1998 - Startplaats verhuist naar Brugge
2008 - Corelio verkoopt de Ronde aan De Vijver Media
2012 - Aankomst verhuist naar Oudenaarde, de Muur van Geraardsbergen verdwijnt uit het parcours
2017 - Startplaats wordt Antwerpen, de Muur van Geraardsbergen wordt opnieuw opgenomen in het parcours
De hellingen
Tijdens de beginjaren waren er nauwelijks hellingen te bespeuren in De Ronde van Vlaanderen. "De eerste hellingen slopen binnen in de jaren twintig", vertelt Vandenbon. "Eerst waren dat er slechts twee, in de jaren dertig werden dat er drie." Maar vanaf de jaren vijftig verbeterde de staat van de wegen enorm, kasseiwegen maakten steeds meer plaats voor brede steenwegen. "Het profiel van de koers wijzigde daardoor, het parcours werd minder selectief", verduidelijkt Vandenbon.
Geert Vandenbon: "In de jaren 60 en 70 steeg het aantal hellingen in de Ronde van Vlaanderen jaar na jaar"
Om de moeilijkheidsgraad te behouden voegden de organisatoren stelselmatig meer hellingen toe aan het parcours. "Ze vonden die hellingen vooral in de Vlaamse Ardennen", verduidelijkt Vandenbon. Daardoor verplaatste het zwaartepunt van de Ronde zich ook meer en meer naar Zuid-Oost-Vlaanderen. Het aantal hellingen ging geleidelijk aan omhoog, van 10 in 1980 naar 16 vanaf 1993.
Deze zondag staan er 18 beklimmingen op de agenda. "En net dat is vandaag de dag de charme van De Ronde", vindt ook Vandenbon. Al vindt hij het dan weer niet nodig dat de renners sommige hellingen meerdere keren moeten trotseren: "In totaal werden er in de Ronde van Vlaanderen al 61 hellingen beklommen. Er is een grabbelton aan hellingen, dus je hebt ze maar uit te kiezen. Maar ik vermoed dat het eerder een commerciële keuze is."
Renners worden rockartiesten
De Ronde is overigens niet altijd zo populair geweest als nu. 1988 was volgens Vandenbon hét scharnierjaar. "Het Nieuwsblad, de organisator van De Ronde, vroeg zich op dat moment af waar het heen moest met die koers. De link met de krant werd nauwelijks nog gelegd en heel wat lezers waren ook niet geïnteresseerd in de koers."
"Men heeft toen besloten om De Ronde te gebruiken als inspiratie voor activiteiten die niet aan de wielersport verbonden zijn: een culinaire Ronde van Vlaanderen, een toeristische gids van Vlaanderen, zaken die we nu evident vinden, maar die dat toen niet waren."
Karel Van Wijnendaele zou zich ongetwijfeld vragen stellen bij Antwerpen als startplaats. Hij draait zich om in zijn graf
Geert Vandenbon
"Ook aan de uitstraling van De Ronde moest gewerkt worden en men heeft toen voor de eerste keer een podium gebouwd waarop men de renners kon introduceren. Het idee was: onze coureurs zijn onze rockartiesten." Het jaar erop, in 1989, werd ook de start van De Ronde voor de allereerste keer rechtstreeks uitgezonden op televisie.
Die wijzigingen hebben volgens Vandenbon voor het immense succes van De Ronde gezorgd. "Toen stonden er zo'n 250.000 mensen langs het parcours, nu zijn dat er 900.000."
Over het feit dat De Ronde zo populair is, zou oprichter Karel Van Wijnendaele absoluut tevreden zijn, denkt Vandenbon. Maar of hij ook tevreden zou zijn dat Vlaanderens Mooiste horizonten opzocht buiten Oost- en West-Vlaanderen? "Bij Antwerpen als startplaats zou hij zich ongetwijfeld vragen stellen. Hij draait zich om in zijn graf", zegt Vandenbon. "En ook bij de schrapping van de Muur zou hij eens goed in zijn haren gekrabd hebben."
