Hoe werkt de Checkredactie van VRT NWS?

Wat wilt u weten? 

Factchecking is een specifiek journalistiek genre dat enkele internationaal afgesproken regels volgt. Onze journalisten proberen aan de hand van bronnenonderzoek na te gaan of een claim of bewering, die in de publieke ruimte circuleert, feitelijk klopt. Daarbij proberen we telkens aan te geven of en in welke mate een claim accuraat is. Dat doen we zo transparant mogelijk door de belangrijkste geraadpleegde bronnen (wetenschappelijke studies, interviews, nieuwsberichten…) te vermelden en ter beschikking te stellen van de lezer.

We proberen in de mate van het mogelijke contact op te nemen met de afzender van de claim of bewering om informatie op te vragen. Dat maakt deel uit van onze standaardprocedure bij het uitwerken van een factcheck. En we gebruiken verschillende OSINT-technieken (Open Source Intelligence) om de echtheid van foto’s of video's te controleren.

VRT NWS werkt volgens de Code of Principles opgesteld door het International Fact-Checking Network (IFCN). Die leest u hier.  Daarnaast volgen we ook de richtlijnen rond transparantie opgesteld door het European Fact-Checking Standards Network. (EFCSN ). 

U herkent onze checks ook altijd aan het 'check'-label dat zichtbaar vermeld wordt. Indien dit label er niet bijstaat, is het dus geen factcheck die werkt volgens de hieronder vermelde procedure. Het 'check'-label is ook van toepassing op onze factchecks op radio, televisie en socials.

De checkredactie brengt ook onderzoeksverhalen, analyses en duidingsstukken over het ruimere thema 'desinformatie'. Die staan ook op onze themapagina gepubliceerd in een aparte kader. 

VRT NWS volgt via binnen- en buitenlandse nieuwskanalen en op sociale media een brede groep aan experten, belangengroepen, opiniemakers, influencers, overheden, politici,... die uitspraken doen die maatschappelijke impact hebben. Die uitspraken of claims moeten circuleren op televisie, radio, online of op sociale media. Claims kunnen ook beelden en memes (digitale ‘cartoons’) zijn die viraal gaan op sociale media.  Zo'n bewering kan gecheckt worden als de claim:

• is gebaseerd op verifieerbare informatie,  actueel is en door zijn impact een breed publiek bereikt. Dat wil ook zeggen dat we eerder claims bekijken die 100.000 mensen bereiken in plaats van 'slechts' 5.000. 

• controversieel is: sommigen twijfelen aan het waarheidsgehalte van de bewering.

•  relevant is. Het moet een (maatschappelijk) verschil maken of het waar is of niet. Bijvoorbeeld: ontstaat er een gezondheidsrisico door? Brengt het groepen of personen in diskrediet? 

• belangrijk is in het hier en nu. Het gaat niet om 'trendwatching' of 'voorspellingen'. Wij checken ook geen geschiedenisverhalen.

We gebruiken voor elke claim dezelfde werkmethode en procedure.  Dat wil zeggen los van ideologie, onafhankelijk en vanuit alle relevante invalshoeken. Die balans wordt intern regelmatig geëvalueerd door de redactie. Belangrijke principes hierbij zijn:

• Eke claim wordt zoveel als mogelijk getoetst aan minstens twee van elkaar onafhankelijke bronnen. Daarbij voegen we indien mogelijk ook altijd de primaire bronnen toe waarop het verificatieproces steunt. Indien dit niet mogelijk is, duiden we dit.  

• Wanneer de veiligheid van één van de nodige bronnen in gevaar is, kan worden afgesproken dat deze geheim wordt gehouden. Dit wordt dan ook zo meegegeven in het artikel na overleg met de betrokken eindredacteur en de verantwoordelijke hoofdredacteur. Het aangeleverde bewijs proberen we wel zo transparant mogelijk te delen, tenminste als hierdoor de veiligheid van de betrokken bron gewaarborgd blijft. Meer over anonimisering vindt je onder paragrafen 53 en 54 van ons redactiestatuut . 

Feitelijke uitspraken worden meestal gedaan in bepaalde omstandigheden, een context. Die kan daarom de uitkomst van een feitencheck beïnvloeden. Daarom kan een claim ook gedeeltelijk onjuist of gedeeltelijk waar zijn. 

De VRT-nieuwsdienst stelt het publieke belang voorop, hanteert een duidelijke journalistieke deontologie en is redactioneel onafhankelijk. Inhoudelijke afwegingen staan voorop bij de selectie en presentatie van nieuws en ander journalistieke content. (Meer hierover leest u hier .)

Voor claims en fake beelden werken we met 6 categorieën:

Waar : De uitspraak is waar of correct. De claim geeft, zonder overdrijving of weglating van significante informatie, correct weer wat aangedragen wordt in de beschikbare bronnen en feiten die bekend zijn op het tijdstip van onderzoek.

Eerder waar: De uitspraak is waar of correct. De claim geeft voldoende correct weer wat aangedragen wordt in de beschikbare bronnen en feiten die bekend zijn op het tijdstip van onderzoek. Maar mogelijk is er sprake van overdrijving of ontbreken relevante feiten of context in het onderzochte verhaal.

Onduidelijk of onvoldoende bewijs: De claim kan niet worden geverifieerd, omdat er geen beschikbare en/of geloofwaardige bronnen ter beschikking zijn om het verhaal te staven op het tijdstip van onderzoek. Het verhaal kan waar zijn, maar het kan ook gaan om een veronderstelling.

Ongenuanceerd, misleidend of te weinig context: Een claim op zich klopt, maar wordt zonder de nodige essentiële context of nuance verspreid of slecht vermeld. De feiten kunnen daardoor verkeerd worden geïnterpreteerd, misleidend zijn of een verkeerd beeld van een situatie schetsen. 

Eerder onwaar: De uitspraak bevat delen die waar zijn, maar is dat niet volledig, en geeft een verkeerd beeld van de werkelijkheid. De claim geeft dus onvoldoende correct weer wat aangedragen wordt in de beschikbare bronnen en feiten die bekend zijn op het tijdstip van onderzoek. Feiten worden hier in een verkeerde context gebruikt. Toch is de claim niet geheel onwaar.

Niet waar: De uitspraak is fout.  De claim is in tegenspraak met wat aangedragen wordt in de beschikbare bronnen en feiten die bekend zijn op het tijdstip van onderzoek. De feiten en/of bronnen tonen een ander of erg afwijkend beeld dan wat in de claim beweerd wordt. 

Ook als er sprake is van misbegrepen satire wordt dit in de eindbeoordeling vermeld. 

Elke factcheck wordt altijd grondig nagelezen door minstens één collega-factchecker, nadien ook de vaste eindredacteur van het team.  In sommige gevallen, bij meer technische onderwerpen, ook door meerdere specialisten. Pas na die grondige check, met eventuele aanpassingen, wordt gepubliceerd. 

Elk artikel wordt beoordeeld op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. 

Heeft u vragen of opmerkingen bij onze factchecks, lees dan zeker ook dit artikel.

Artificiële intelligentie kan gebruikt worden voor het maken of verspreiden van nepnieuws, maar ook voor het detecteren ervan of als hulpmiddel voor het uitwerken van nieuwsverhalen. 

Wanneer we een factcheck schrijven over met AI-gegenereerde desinformatie zullen video's en afbeeldingen voorzien worden van een duidelijke AI-stempel om duidelijk te maken dat het om nepbeelden gaat. Beelden gegenereerd door AI zullen altijd voorzien worden van een duidelijk label. 

We vertrouwen voor factchecking niet op AI-detectietools. Deze kunnen een indicatie geven, maar het menselijke oordeel na onderzoek is altijd doorslaggevend. Wel geven we aan wanneer, waarom en welke AI-tools we gebruikt hebben ter ondersteuning van beeldverificatie of andere Osint-technieken. 

Hoe de redactie van VRT NWS in het algemeen omgaat met AI kan u lezen in ons AI-beleid. Belangrijkste principes zijn transparantie en de eindverantwoordelijkheid van de journalist. 

Bij VRT NWS worden de factchecks gemaakt door de Checkredactie. Dat is de ploeg van journalisten die werkt rond de thema’s data, desinformatie en technologie. 

Tim Verheyden

is journalist bij VRT NWS en volgt de invloed van sociale media en technologie op ons allemaal. Hij is ook reportagemaker bij Pano en Canvas en maakte de reeksen als Facebook & Ik en Privacy & Ik. Voor Pano maakte hij onder meer de spraakmakende reportage over de extreemrechtse groepering Schild en Vrienden in 2018. Verheyden is voor VRT NWS ook expert fake news en desinformatie. 

Dorien Vanmeldert

is sinds 2020 journalist bij VRT NWS. Sinds maart 2021 heeft ze ook de rol van factchecker op zich genomen. Ze is gespecialiseerd in desinformatie en sociale media als TikTok. Ze studeerde taal- en letterkunde (Nederlands en Engels) aan de KU Leuven, waarna ze ook masters in de westerse literatuur en in de journalistiek behaalde. 

Rien Emmery

is historicus en zelfstandig journalist. Hij werkt sinds 2020 voor Knack en VRT NWS rond het thema desinformatie, als factchecker en duider. 

Nele Baeyens

werkt sinds 2023 als factchecker bij VRT NWS. Daarvoor schreef zij ook artikels voor Factcheck Vlaanderen. Zij heeft een bachelordiploma Toegepaste Taalkunde Nederlands, Engels en Duits behaald aan de VUB. Daarna volgde zij de master Journalistiek aan diezelfde universiteit. Zij schrijft regelmatig over gezondheidsonderwerpen en online trends. 

Ellen Debackere

is van opleiding historica en werkt sinds 2023 als journalist en factchecker voor VRT NWS. Voordien was ze enkele jaren aan de slag als freelance journalist en als onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen en de Vrije Universiteit Brussel. 

Daan Nicolai

werkt sinds februari 2024 als factchecker voor de VRT. Daarvoor werkte hij tweeënhalf jaar in het factcheckteam van het Duitse persagentschap dpa. Hij behaalde een master in de wijsbegeerte aan de Universiteit van Antwerpen.

Justine Viaene 

volgde een masteropleiding journalistiek in Gent en werkt sinds 2022 voor de onafhankelijke factcheckorganisatie Factcheck.Vlaanderen. Ze schreef ook factchecks voor Deutsche Presse Agentur. Bij VRT werkt ze als regiocorrespondent en als freelance factchecker. 

Anna Petrosyan

Is sinds 2025 journalist bij VRT NWS. Ze werkte eerder als content manager bij deCheckers. Ze studeerde rechten en journalistiek.

Bram Vandendriessche

is sinds 2025 ‘Data & OSINT’-journalist bij VRT NWS. Daarvoor werkte hij 5 jaar op verschillende posities in de data-sector. Hij behaalde een master handelsingenieur aan de Universiteit van Gent.

Tim Pauwels

werkt sinds 1997 voor de VRT. Hij deed jarenlang aan politieke verslaggeving en was ook presentator van een politiek debatprogramma. Hij was ook vijf jaar onafhankelijke nieuwsombudsman voor VRT, waarna hij naar de redactie terugkeerde. In 2014 won hij de Belfius persprijs. Hij is op dit moment eindredacteur bij de redactie check&onderzoek.

Het werk van de checkredactie valt voorts onder de verantwoordelijkheid van: 

Luc van Bakel

is Hoofdredacteur bij VRT NWS en verantwoordelijk voor onderzoeksjournalistiek en factchecking.  Hij werkt ruim 20 jaar als journalist, schreef voor verschillende kranten en tijdschriften en werkt sinds 2015 als journalist voor VRT.  In 2022 stond hij aan de wieg van het radioprogramma en podcast rond desinformatie 'Het uur van de Waarheid' op Radio1 en VRTMAX. Daarnaast bouwde hij de voorbije jaren de checkredactie en het checklabel 'check' uit voor de  publieke omroep.  

Griet De Craen

Griet De Craen (°1979) is sinds augustus 2024 Algemeen directeur Informatie en Algemeen hoofdredacteur VRT NWS. Daarvoor was ze onder meer hoofdredacteur radio. Griet werkt sinds 2003 voor de VRT-nieuwsdienst, eerst als online (eind)redacteur en daarna als verslaggever en eindredacteur bij radionieuws en –duiding. In haar functie als Algemeen directeur Informatie maakt ze ook deel uit van het directiecollege van VRT 

Andere namen? 

Soms ziet u ook naast bovenvermelde factcheckers ook andere namen vermeld staan als auteur. Dat zijn dan medewerkers die onze factcheckers ondersteunen vanuit een vakexpertise zoals grafische vormgeving, videomontage, dataverwerking of journalistieke specialisatie. Zij helpen de factchecker bij de uitwerking van zijn factcheck. 

Alle journalisten die voor VRT NWS werken zijn gebonden aan de deontologische code en het bijhorende redactiestatuut. 

VRT NWS onderschrijft ook de Code van de Raad voor de Journalistiek , die onafhankelijkheid strikt en dagelijks monitort en bewaakt. 

Ook de nieuwsombudsman van VRT schrijft wel eens over vragen over desinformatie die mensen ons opsturen.  Meer info over de nieuwsombudsman vindt u hier. 

VRT NWS is sinds eind 2022 erkend lid (“signatory”) van IFCN sinds 2022.. Daarom werken we in overeenstemming met de Code of Principles  van het International Fact-Checking Network (IFCN). Dat internationale netwerk van media die gespecialiseerd zijn in factchecking kent een kwaliteitskeurmerk toe aan factcheckers die de internationale normen halen die het IFCN vooropstelt. Indien u vindt dat VRT NWS niet voldoet aan deze Code, kunt u altijd IFCN contacteren . 

VRT NWS is sinds mei 2024 ook aangesloten bij het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN) en volgt de European code of standards ,  een reeks criteria die zijn ontworpen om ervoor te zorgen dat organisaties die desinformatie controleren, zich houden aan de hoogste normen op het gebied van methodologie, ethiek en transparantie om het publieke belang zo goed mogelijk te dienen. 

VRT NWS werkt ook samen met andere publieke omroepen, meestal onder de koepel van de European Broadcasting Union (EBU) en meerbepaald rond desinformatie en onderzoeksjournalistiek . 

VRT NWS werkt samen met deCheckers , een non-profitorganisatie die het publieke debat wil voeden met feiten en nieuwsgeletterdheid stimuleren.  deCheckers bundelt de factchecks van VRTNWS, Knack, en Factcheck.Vlaanderen in één database  die je kunt doorzoeken.  

VRT NWS maakt onderdeel uit van het BENEDMO-project, een Vlaams-Nederlandse samenwerking tegen desinformatie, voor en door factcheckers, mediabedrijven, wetenschappers en andere experts. Dit project is gefinancierd door de Europese Unie. VRT heeft hiervoor een projectbudget van 455.275 euro, waarvan 50 procent of  227.642,50 euro van de EU komt. De andere helft wordt voorzien door VRT zelf.  Het bedrag wordt verdeeld over NWS Check en de VRT innovatie- en educatiedienst. Dit bedrag geldt voor de periode juni 2024 tot eind 2026. (Meer hierover, leest u hier ) 

Meer info over de financiering van VRT lees je hier  in het financieel jaarverslag voor 2025.. En hier  (jaarverslag 2024). 

De  VRT NWS-redactie werkt vrij en onafhankelijk van elke politieke beïnvloeding. Redactionele keuzes worden uitsluitend gemaakt op basis van maatschappelijke relevantie en journalistieke criteria, vrij van overheidsinvloed of commerciële druk. Onpartijdigheid vormt  samen met nauwkeurigheid en goede trouw de drie absolute basispijlers van de deontologische code van VRT NWS .

Zo stelt die code samengevat volgende zaken ( lees in paragrafen 105-108 van onze deontologische code)

• Het is een journalist strikt verboden om een politiek bestuursmandaat  op te nemen.

• Bestuursmandaten in andere maatschappelijke organisaties vereisen voorafgaande schriftelijke goedkeuring van de hoofdredactie .

• Zodra een medewerker zich verkiesbaar stelt, een mandaat aanvaardt of een politiek gevoelige functie   opneemt, wordt het journalistieke werk of de arbeidsovereenkomst onmiddellijk opgeschort.

Bovendien is het VRT NWS strikt verboden om stemadvies te geven; de taak van de publieke omroep is louter informeren en duiden.

Daarnaast is het medewerkers verboden om in een werkomgeving giften, gunsten of diensten met voordelige voorwaarden aan te nemen die de gebruikelijke sociale omgangsvormen en beleefdheidsgeschenken overstijgen. Dit is verankerd in de VRT Integriteitscode.    

Meer informatie over VRT vindt u hier: Over ons | VRT . 

VRT werkt volgens een beheersovereenkomst afgesloten met de Vlaamse Overheid, de enige aandeelhouder. Die beheersovereenkomst legt de afspraken vast waaraan VRT zich gedurende vijf jaar moet houden in ruil voor financiële middelen van de Vlaamse overheid. Daarin leest u ook meer expliciete doelstellingen voor onze checkredactie onder hoofdstuk 2.SD2.