De Amerikaanse president Joe Biden zegt dat er een "zeer grote kans" is dat Rusland Oekraïne binnenvalt. Een aanval zou "binnen enkele dagen" kunnen gebeuren. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken herhaalde die woorden vanmiddag in de VN-Veiligheidsraad, maar zei tegelijk dat het nog niet te laat is voor een diplomatieke uitkomst. Hij riep Rusland op om ondubbelzinnig te verklaren dat het Oekraïne niet zal binnenvallen. De spanningen rond Oekraïne zijn vanmorgen weer opgelopen toen in het oosten van het land beschietingen plaatsvonden. Het Westen vreest dat een escalerende situatie in dat gebied voor Rusland een aanleiding zou kunnen zijn om Oekraïne binnen te vallen.
Opnieuw hoogspanning rond Oekraïne: "Zeer grote kans" dat Rusland binnenvalt, zegt VS-president Biden
Na een paar dagen van ogenschijnlijke dooi loopt de spanning rond Oekraïne vandaag hoog op. Het Westen vreest dat een Russische inval nakende is. De Amerikaanse president Joe Biden noemt die kans "zeer groot" en zegt dat die "binnen enkele dagen" zou kunnen gebeuren.
Volgens Biden ziet de VS geen enkel teken dat wijst op een terugtrekking van de Russische troepen bij de grens.
Plannen om zelf nog met de Russische president Vladimir Poetin te spreken, zegt Biden niet te hebben. Een reactie van Poetin op het Amerikaanse antwoord op een reeks veiligheidseisen die de Russen eerder dit jaar hadden gesteld had Biden nog niet gekregen, zei hij toen journalisten hem daarnaar vroegen.
Vrijwel gelijktijdig met Bidens uitspraken werd de Russische reactie bekendgemaakt. Rusland toont zich teleurgesteld over de Amerikaanse voorstellen, zo blijkt. Die zijn niet constructief, klinkt het, en "onze rode lijnen worden genegeerd."
Rusland reageerde intussen ook op de uitlatingen van de Biden. Het Kremlin beschuldigt de Amerikaanse president ervan de spanningen op te poken.
Blinken in Veiligheidsraad: "Ben hier niet om oorlog te beginnen, maar te voorkomen"
De Amerikaanse president Biden zei ook dat de weg naar een diplomatieke uitkomst nog mogelijk is. Hij vroeg minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken daarom om vanmiddag de geplande vergadering van de VN-Veiligheidsraad over Oekraïne bij te wonen. De Veiligheidsraad kwam bijeen voor het jaarlijkse overleg over de uitvoering van de zogeheten Minsk-akkoorden. Blinken wijzigde zijn reisplannen voor de vergadering en gaf een toespraak voor de Veiligheidsraad.
Hij herhaalde de woorden van de Amerikaanse president dat Russische troepen "de komende dagen" een aanval op Oekraïne voorbereiden. Hij schetste gedetailleerd de plannen die Rusland volgens de VS heeft voor een inval in Oekraïne. Volgens Blinken is Rusland van plan om met een vals voorwendsel Oekraïne aan te vallen. Zo'n voorwendsel zou bijvoorbeeld een gewelddadig incident kunnen zijn, of de beschuldiging van genocide tegen etnische Russen, of zelfs een valse of echte chemische aanval.
Volgens Blinken heeft Rusland intussen 150.000 militairen bijeengebracht bij de grenzen met Oekraïne en heeft het plannen voor een grootscheepse aanval met luchtbombardementen en grondtroepen.
Toch is het volgens Blinken nog niet te laat om een oorlog te voorkomen en te kiezen voor een diplomatieke uitkomst.
Blinken riep Rusland op "het pad van de oorlog te verlaten" en vandaag nog ondubbelzinnig te verklaren dat het Oekraïne niet zal binnenvallen. Hij zei dat hij een brief heeft gestuurd naar zijn Russische ambtsgenoot Sergej Lavrov met het voorstel om elkaar volgende week te ontmoeten in Europa.
Beschietingen in Oost-Oekraïne
Vanmorgen namen de spanningen weer toe toen het geweld in het oosten van het land plots opflakkerde. Pro-Russische rebellen en het Oekraïense regeringsleger beschuldigen elkaar van beschietingen en het schenden van de wapenstilstand in de regio. Dat is lang niet de eerste keer, maar met tienduizenden Russische soldaten aan de Oekraïense grens, zou toenemende spanning aan de frontlijn in Oost-Oekraïne een aanleiding kunnen zijn voor de Russen om hun buurland binnen te vallen. Althans, dat is wat het Westen vreest.
Het Oekraïense leger en pro-Russische separatistische rebellen zijn al sinds 2014 verwikkeld in een burgeroorlog in Oost-Oekraïne, met name in de provincies Donetsk en Loegansk. Met de akkoorden van Minsk (in 2014 en 2015) kwam er een wapenstilstand in de regio, maar die werd de voorbije jaren al meermaals geschonden.
Maar normaal zijn er enkel 's nachts beschietingen. Nu is dat ook overdag zo en op verschillende plaatsen langs de frontlijn. De pro-Russische rebellen beschuldigen het regeringsleger van bombardementen op verschillende plaatsen. Het Oekraïense leger ontkent dat en zegt dan weer dat een raket van de rebellen een kleuterschool op Oekraïens grondgebied heeft geraakt. Dat wordt ook bevestigd door een lokale ngo.
Waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) registreerden verschillende beschietingen langs de frontlijn, zo meldde een diplomatieke bron aan Reuters.
De spanning aan de frontlijn in Oost-Oekraïne neemt dus blijkbaar toe, net nu Rusland beweert dat het troepen aan het weghalen is van bij de grens met Oekraïne. Volgens Rusland is Oekraïne de strijd in het oosten van het land aan het opvoeren.
Oekraïne en het Westen hebben er een andere kijk op. Zij waarschuwen al langer dat Rusland mogelijk een aanleiding zou kunnen zoeken om Oost-Oekraïne binnen te vallen en de etnische Russen daar te hulp te schieten. De Russische president Poetin zei deze week nog dat er een "genocide" plaatsvindt tegen Russen in Oost-Oekraïne.
De berichten over beschietingen in de opstandige regio's Loegansk en Donetsk zijn "zeker verontrustend", zei de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin vanmiddag na afloop van een tweedaagse top met de andere NAVO-ministers van Defensie. "We zijn hierover nog altijd details aan het verzamelen, maar al enige tijd zeggen we dat de Russen zoiets zouden doen om een militaire actie te rechtvaardigen."
Volgens Lloyd trekt Rusland helemaal geen troepen weg van de grens met Oekraïne, integendeel. "We zien zelfs dat ze bloedvoorraden aanleggen", zegt de oud-militair. "Ik was zelf niet zo lang geleden een soldaat, en ik weet dat je zoiets niet voor niets doet."
Ook NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zegt dat het aantal Russische troepen in de buurt van de grens met Oekraïne gestaag blijft toenemen.
Rusland zet nummer 2 van Amerikaanse ambassade land uit
Ook tekenend voor de oplopende spanning is dat Rusland vandaag de nummer twee van de ambassade van de Verenigde Staten, Bartle Gorman, het land heeft uitgezet. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt. De verwachting is dat Washington reageert met een soortgelijke stap.
"We roepen Rusland op te stoppen met ongegronde uitzettingen van Amerikaanse diplomaten. We denken na over onze reactie", zegt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.
Een precieze reden voor de uitwijzing van Gorman wordt niet gegeven, maar ze vindt uiteraard plaats tegen de achtergrond van hoogspanning over een mogelijke Russische inval in buurland Oekraïne.
Oost-Oekraïne: al 8 jaar oorlog
Nadat in 2014 de Russisch gezinde Oekraïense president Viktor Janoekovitsj tijdens de Maidanrevolutie van de macht was verdreven en opgevolgd werd door een westersgezinde president en regering, namen pro-Russische rebellen de oostelijke provincies Donetsk en Loegansk in bezit, een regio waar veel etnische Russen wonen. Later dat jaar riepen ze de Volksrepubliek Donetsk en de Volksrepubliek Loegansk uit, die tot op vandaag door geen enkel ander land erkend worden (voorlopig ook niet door Rusland).
De rebellen en het Oekraïense leger vochten een bittere strijd uit, die al aan 14.000 mensen het leven heeft gekost. De Minsk-akkoorden I en II uit 2014 en 2015 (afgesloten in de Wit-Russische hoofdstad) leverden een wapenstilstand op en waren het schuchtere begin van een vreedzame oplossing voor de twee provincies. Maar de gevechten zijn nooit gestopt en de situatie in Oost-Oekraïne doet de spanning tussen Oekraïne en Rusland alsmaar oplopen.
