Wat als patiënten en dokters elkaar niet goed begrijpen? Gentse studenten bedenken apps en tools

Comon is een Gents collectief van wetenschappers, technologen en creatievelingen dat momenteel op zoek is naar oplossingen om de gezondheidszorg verstaanbaarder te maken. Deze week organiseerde het collectief een maakmarathon voor 45 studenten, uit allerlei richtingen. "Studenten geneeskunde, maar even goed sociologie of grafisch design", illustreert Line Windey van Comon. De studenten maakten eerst kennis met de communicatietools die al bestaan, en spraken met dokters en patiënten. Daarna gingen ze zelf aan de slag om prototypes te ontwikkelen. 

"De studenten kregen workshops en mochten aan de slag in een labo met 3D-printers", aldus Windey. De eindproducten zijn enorm uiteenlopend: zo bedacht een van de groepjes een slimme pillendoos die via een app in de gaten houdt wanneer je je pillen vergeet te nemen en je daarvoor waarschuwt. Een ander groepje ontwikkelde dan weer een eenvoudig toestel met een knop waarop je kan drukken als je pijn hebt. Wanneer je de volgende keer bij de arts langsgaat, kan die gemakkelijk terugzien in een grafiek hoe vaak en wanneer jij pijn had.

Studente Ariane bedacht samen met haar teamgenoten "Ringli". Dat is een dienst die een patiënt opbelt vóór een consultatie, om zowel de patiënt als de dokter te helpen voorbereiden. "Het is gebaseerd op Bingli, een app die via een chatprogramma een pre-diagnostisch gesprek voert met de patiënt. Maar niet iedereen is digitaal even sterk. Vandaar deze telefonische dienst: zo kan je een grotere groep verstaanbare zorg aanbieden", legt Ariane uit.

"Wanneer je een afspraak hebt gemaakt, hoeft de dokter alleen in te geven wie de patiënt is, welke taal die spreekt en wat het telefoonnummer is. En dan regelt het computersysteem van Ringli de rest", gaat Ariane verder. "Het is geen echt persoon die je aan de lijn krijgt, het is een spraakrobot die elke taal kan spreken. De robot zal luisteren of jij hulp kan gebruiken voor de afspraak. Het vraagt je bijvoorbeeld of je een tolk nodig hebt."

"Heel handig", vindt Maria Kondova. Zij is intercultureel bemiddelaar in het AZ Sint-Lucas en helpt de communicatie te verbeteren tussen de hulpverlener en de patiënt. "Anderstalige patiënten begrijpen soms niet goed wanneer hun volgende afspraak is, waardoor ze niet komen opdagen. Of ze weten niet zeker of ze zelf een tolk moeten meenemen of niet. Daarvoor zou een systeem als Ringli echt een meerwaarde zijn."

Kondova helpt patiënten en dokters niet alleen met taalkwesties. "Het kan bijvoorbeeld ook dat de patiënt een andere culturele achtergrond heeft dan de zorgverlener. Dan moeten wij soms helpen om de situatie op te klaren", legt ze uit. Patiënte Ruma beaamt dat culturele verschillen soms voor problemen zorgen. "Ik kom uit Bangladesh. Daar heb ik geleerd dat je je niet mag uitkleden voor een vreemde man. Toen ik bij de cardioloog langsmoest voor een onderzoek, vroeg een mannelijke verpleger of ik mij wilde uitkleden. Ik voelde mij daar heel ongemakkelijk bij, maar ik heb het uiteindelijk wel gedaan omdat ik begreep dat het nodig was voor het onderzoek."

Miscommunicatie tussen dokters en patiënten kan ook gebeuren wanneer de patiënt gestresst is of net slecht nieuws ontvangen heeft. "Ik ben vaak de persoon die aan iemand moet vertellen dat die kanker heeft", getuigt hematologe Tessa Kerre. "Na die zware boodschap, lopen er heel veel parallelle circuits in het hoofd van de patiënt. "Ga ik doodgaan? Wat met mijn kinderen? En met mijn werk?" Dat is heel logisch. Ondertussen geef ik verder uitleg, maar er gaat veel informatie verloren."

"Wij moeten dus heel vaak dingen herhalen en aftoetsen of de patiënt het wel begrepen heeft", gaat de arts verder. "Ook de lichaamstaal van de patiënt is heel belangrijk. Als ik iemand zie fronsen, ga ik even pauzeren en luisteren of de patiënt vragen heeft." Zo'n gesprek vergt dus vaak heel wat tijd, en laat net dat iets zijn waar veel artsen te weinig van hebben. "Er ligt een enorme tijdsdruk op ons. We moeten naast de consultatie ook heel wat administratie in orde brengen." 

"Ik trek altijd een halfuur uit per patiënt, dat is meer dan de gemiddelde consultatietijd. Ik doe dat omdat ik het belangrijk vind om ook eens aan mijn patiënt te kunnen vragen hoe het gaat", vertelt Kerre. "Soms duurt een consultatie maar 10 minuten, en soms kom ik niet toe met dat halfuur. Wanneer een consultatie uitloopt, heeft de volgende patiënt daar altijd wel begrip voor, omdat ze beseffen dat ik ook voor hen extra tijd zou vrijmaken als dat nodig is."

De maakmarathon leverde ook een winnaar. Van de 40 teams ging één studententeam naar huis met de jury- én de publieksprijs. De eer was weggelegd voor het team dat het slimme toestel om pijn te registreren ontwikkelde. "Dolox is een eenvoudig 3D-geprint apparaatje waarmee je je fysieke pijn kan registreren via een eenvoudig toestel, op het moment dat je die pijn ervaart. Het is bedoeld voor technologisch ongeletterde ouderen die lichamelijke pijn hebben maar geestelijk gezond zijn", zo legt het team het uit. 

Dolox sleepte dus niet enkel de publieksprijs binnen, maar overtuigde ook de experten in de jury met hun toestelletje. "Wij zien veel potentieel en we denken dat jullie een probleem gevonden hebben waar er nog geen concrete, goeie oplossingen voor zijn", loofde de jury. En daar is Amber, één van de studenten uit het team heel blij om: "Waw, we hadden het nooit verwacht. We zijn heel blij, want we staan heel erg achter ons project. De adrenaline raast door ons lijf. Iedereen in ons team is uitgelaten."