De stad Brussel verbiedt de zogenoemde 'vrijheidskonvooien' op haar grondgebied. En ook minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden wil controles houden aan de Belgische grens. Actievoerders tegen het coronabeleid willen een Europese editie van het zogenoemde 'Freedom Convoy' organiseren, in navolging van de protesten in de Canadese hoofdstad Ottawa. Sinds gisteren trekken activisten al vanuit alle Franse uithoeken naar Parijs om er te betogen. Maar online circuleren ook heel wat oproepen om naar Brussel door te rijden. Wat weten we al?
Waait truckersprotest tegen coronabeleid over naar ons land? Brussel verbiedt konvooien en er komen grenscontroles
Welke maatregelen nemen politie en politiek?
Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V), de stad Brussel en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben samen gezeten om de mogelijke acties te bespreken. De stad verbiedt protestkonvooien op het grondgebied. Maar ook minister Verlinden neemt maatregelen: "Na overleg met onder meer de burgemeester van Brussel, hebben we beslist om protestkonvooien met vrachtwagens te verbieden. We bekijken nog welke maatregelen we daartoe moeten nemen, zowel rond de hoofdstad, maar ook aan de landsgrenzen. Daar zitten we vanavond voor samen", zegt Verlinden. De federale politie voorziet alleszins controles aan de grenzen.
Wie een openbare weg blokkeert, riskeert ook straffen, benadrukt de minister. "Onder meer voor de mogelijke belemmering van de medische hulpdiensten." Hoe lang het verbod geldt, is nog onduidelijk. "Het verbod start nu, maar uiteraard geldt het niet langer dan nodig. We willen wel absoluut vermijden dat de hoofdstad platgelegd wordt door een kleine groep vrachtwagens." De minister staat ook in contact met haar Franse collega om het protest op te volgen.
De Brusselse politie vraagt ook om vanaf zondag de hoofdstad met de auto te mijden en zo nodig voor het openbaar vervoer te kiezen. Ook in Gent zijn ze overigens niet happig op de konvooien. Een groep demonstranten was van plan om zaterdag met vrachtwagens en andere voertuigen om 15 uur te vertrekken en een tweetal uur rond te toeren. Dat als "testrit" voor een grote nationale actie die volgende week Brussel moet platleggen. Maar burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD) heeft ingegrepen en de konvooien verboden.
Ook de politieprefectuur van Parijs koos alvast de vlucht vooruit en verbiedt alle wagenkonvooien in en rond de stad. Wie invalswegen toch opzettelijk blokkeert, riskeert een celstraf van twee jaar en een geldboete tot 4.500 euro. De angst in het land is groot dat het protest zal leiden tot grote chaos in de hoofdstad.
De Franse politiek blijft ondertussen opvallend afzijdig. Het Rassemblement National van de rechtse presidentskandidate Marine Le Pen blaast warm en koud over haar steun aan het konvooi. Ook de Franse vakbonden lijken zich voorlopig niet aan de zijde van de activisten te willen scharen.
Wie zijn de actievoerders?
Een duidelijke stempel op de actievoerders plakken is moeilijk. De grootste gemene deler is wellicht dat ze het allemaal grondig oneens zijn met het gevoerde coronabeleid. Op Telegram, een app die vergelijkbaar is met WhatsApp, verzamelen al weken tienduizenden mensen van verschillende strekkingen in groepen van verschillende organisatoren.
In Frankrijk strekt het protest bijvoorbeeld van rechtse coronasceptici tot links-anarchistische gele hesjes. Het lijkt alsof verschillende actieplatformen hun karretje aan de beweging willen hangen. Sommige protestleiders sympathiseren zelfs met klimaatgroep Extinction Rebellion. In België wordt het verzet dan weer gedragen door enkele groepen die ook al eerdere coronaprotesten mee organiseerden. Ook de beweging 'Hands For Freedom' roept haar sympathisanten op om slaapgelegenheid en dergelijke aan te bieden aan actievoerders.
Of professionele vrachtwagenchauffeurs zich naar Canadees voorbeeld ook in groten getale zullen mengen, is zeer de vraag. De eerste konvooien die in Frankrijk opdoken, bestaan voornamelijk uit gewone personenwagens en motoren. Febetra, de federatie voor Belgische transporteurs en logistieke dienstverleners, laat weten het protest niet te steunen. Zij merken naar eigen zeggen ook geen gevoel van ontevredenheid op bij hun leden.
Wat willen de actievoerders?
Was het Canadese Freedom Convoy eerst nog een duidelijke middelvinger naar premier Trudeaus beslissing om een vaccinatiebewijs aan de Amerikaans-Canadese grens te vragen, dan verzandde het protest al snel in een breder verzet tegen de regering en diens opvattingen over 'vrijheid'. Ook in Europa is er geen duidelijke kernboodschap. Naast het ongenoegen over het Corona Safe Ticket en andere coronamaatregelen gaat het in Frankrijk bijvoorbeeld ook om de stijgende benzineprijzen en dalende koopkracht.
De oproepen die in België circuleren op sociale media als Telegram en Twitter hebben het over 'Vrijheid' en lijken zich eerder te richten op de regeringsaanpak van de coronacrisis en dan voornamelijk tegen het gebruik van de coronapas. Omdat er geen eengemaakt Europees coronabeleid is, lijkt het ook moeilijk om vanuit verschillende nationaliteiten met één duidelijke klacht te komen.
Truckersprotest waait over naar Parijs
Welke plannen liggen op tafel?
Sinds gisteren trekken de eerste konvooien vanuit verschillende Franse steden naar hoofdstad Parijs. Vanuit onder andere de zuidelijke steden Perpignan en Nice trokken enkele honderden deelnemers zich al op gang. Morgen zullen ook activisten vanuit Lyon of Straatsburg koers zetten richting de Franse hoofdstad. Al is het nog onduidelijkheid welke gevolgen de beslissingen van de Franse en Belgische overheden hebben op het vervolg van de actie.
Vandaaruit zou het zondag via Rijsel naar Brussel gaan om eventueel in de avond toe te komen. Eenmaal in de Europese hoofdstad lopen de oorspronkelijke plannen uiteen.
Meer radicale stemmen hopen op een drie tot vier weken durende bezetting van belangrijke knooppunten en pleinen zoals het Jubelpark of het Schumanplein aan de Europese Commissie. In Belgische Telegramgroepen wordt ook opgeroepen tunnels in en rond Brussel te blokkeren.
Meer gematigde stemmen stellen een samenkomst op Parking C aan de Heizel voor. Nu is het afwachten hoe al die verschillende groepen zullen reageren op het verbod dat de stad Brussel heeft uitgevaardigd.
Welke steden worden geviseerd?
Brussel vormt het orgelpunt van zowel nationaal als Europees protest. Vanuit verschillende andere Europese steden zakken activisten naar onze hoofdstad af. Dat zal voornamelijk voor maandag zijn. Dit weekend is dus eerst Parijs aan de beurt. De colonne die nadien richting Brussel rijdt, zal daarnaast ook Rijsel aandoen.
Hier en daar duiken ook lokale konvooien op. Dit weekend was bijvoorbeeld de Friese stad Leeuwarden al aan de beurt, maar in tegenstelling tot wat werd beweerd, trok dit konvooi niet naar Brussel, maar reed het een lokale ronde, zo meldde de lokale televisieomroep. Het beeld wordt wel gretig gedeeld op sociale media als de start van een optocht richting Brussel. Ook in de Hongaarse hoofdstad Boedapest dook truckersprotest op. Het is niet duidelijk of ook zij van plan zijn de 1.300 kilometer naar Brussel af te leggen.
Welke hinder brengt dat met zich mee?
Dat is de hamvraag die velen zich stellen en waarover het voorlopig koffiedik kijken blijft. Veel zal afhangen van de opkomst en welke fractie van het protest de overhand neemt en hoe de verschillende actiegroepen met de maatregelen van de stad Brussel en minister Annelies Verlinden omgaan.
Als meer radicale actievoerders hun plannen, ondanks een verbod, kunnen doorzetten, zou de hinder voor onze hoofdstad wel eens groot kunnen zijn. In Telegramgroep 'Belgium Convoy' circuleert bijvoorbeeld een plan om zowel via de noordelijke, oostelijke als westelijke invalswegen van Brussel de stad in te rijden. Als tunnels en pleinen ook daadwerkelijk geblokkeerd of bezet worden, zal de verkeershinder enorm zijn. De Belgische transportfederatie Febetra waarschuwt dat slechts een klein aantal vrachtwagens nodig is om Brussel te doen vastlopen.
Maar ook hier variëren de plannen. Een deel zou de Europese wijk willen intrekken. Anderen willen voor lange tijd het Jubelpark bezetten. Ook Parking C aan de Heizel staat op verschillende kaarten die online circuleren.
Verschillende actiegroepen verspreiden online alleszins volop kaarten met plaatsen om te verzamelen om zo in colonne richting Brussel te trekken. Of die plannen nu stopgezet worden door het afgekondigde verbod is onduidelijk.
Over andere overlast tasten de politiediensten in het duister. Een officiële betogingsaanvraag is voorlopig niet ingediend en de instanties vinden het moeilijk in te schatten hoe groot de opkomst zal zijn. In de verschillende Telegramgroepen wordt wel opgeroepen tot vreedzaam protest, vorige manifestaties in de hoofdstad toonden al aan dat het ondanks goede bedoelingen snel uit de hand kan lopen.
Ook in andere landen circuleren oproepen om op 14 februari naar Brussel af te zakken. Dat is onder meer in Nederland, Duitsland en Finland. Maar ook hier is het nu wachten op een reactie op de Belgische beslissingen omtrent het toelaten van de betoging.
Wordt ook Brussel de komende weken bezet door konvooien?
