Verdict op terreurproces is gevallen, verschillende slachtoffers reageren opgelucht: "Belangrijke stap om dit hoofdstuk af te ronden"

De zitting is gesloten en dat betekent dat deze lange dag erop zit. 

Nu krijgen de juryleden een maand vakantie. Op 4 september worden ze opnieuw verwacht voor de pleidooien en de beraadslaging voor de straffen. Voor 8 van de 10 beschuldigden zullen ze moeten bepalen welke straf ze krijgen, de broers Farisi werden hier vandaag definitief vrijgesproken. De meeste daders riskeren levenslang.

We sluiten deze liveblog voor vanavond af.

De advocaten van Salah Abdeslam zijn "zeer, zeer, zeer teleurgesteld" door het arrest. "We zijn teleurgesteld dat ze niet naar onze redenering geluisterd hebben", zeggen ze na de afloop van de zitting. "We zijn helemaal niet tevreden."

De moeder van Shanti De Corte heeft kort gereageerd, ze laat weten dat ze tevreden is met de uitspraak. "Het is een erkenning". Haar dochter overleed vorig jaar na euthanasie. Vandaag werd ze officieel erkend als een van de slachtoffers van de aanslagen, en staat het dus juridisch vast dat haar overlijden een oorzakelijk verband houdt met de aanslagen. 

Ook minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) heeft kort gereageerd op de uitspraak. "We kunnen stellen dat, ondanks de initiële twijfels over de haalbaarheid voor de volksjury van dit langdurig, complex en gruwelijk proces, het grootste ooit in ons land, en ondanks de procedurele moeilijkheden in het begin, het proces sereen is verlopen. De burgers van de volksjury waren daarin een drijvende kracht. De jury heeft recht gesproken. De leden van de jury hebben deze moeilijke taak de voorbije 8 maanden volbracht op een manier die het respect van ons allemaal afdwingt. Hun burgerzin strekt tot voorbeeld."

Ook hij hoopt dat het verloop van het proces en de uiteindelijke uitspraak over de schuld kunnen bijdragen aan het verwerkingsproces van de slachtoffers en de nabestaanden. "Voor hen hebben we steeds aandacht gehad. Onder meer met de webradio, waarmee slachtoffers wereldwijd vanuit de veilige omgeving van een eigen woning het proces vanop afstand konden volgen."

Beschuldigde Sofien Ayari is "tevreden" dat de assisenjury hem heeft vrijgesproken voor terroristische moord en moordpoging. Dat zegt zijn advocate Laura Severin. De jury hield in haar oordeel rekening met het feit dat Ayari altijd heeft verklaard liever terug te willen keren naar Syrië dan deel te nemen aan de aanslagen.

Ook merkte de jury volgens Severin de oprechtheid van Ayari, ook tijdens zijn laatste woord. "Dat heeft veel mensen geraakt, zeker bij de burgerlijke partijen. Verschillende advocaten zijn achteraf met mij komen spreken en de woorden die vaak terugkomen over Ayari zijn: wat een zonde."

Opvallend is dat Ayari is vrijgesproken voor terroristische moord en poging tot moord, terwijl Salah Abdeslam wel schuldig is over heel de lijn. Nochtans volgden de twee na Parijs hetzelfde parcours. "Er zijn factuele verschillen, hoewel ze in hetzelfde safehouse waren. Zo had Abdeslam brieven opgesteld, Ayari niet", aldus Severin.

De voorzitter heeft per beschuldigde overlopen waarom ze al dan niet schuldig zijn. 

• Oussama Atar wordt door het hof gezien als de "centrale figuur". "Hij had de supervisie over de terroristen", klinkt het. Atar is hier niet aanwezig, hij zou omgekomen zijn in Syrië. Maar omdat dat nooit formeel bevestigd kon worden, stond hij wel mee terecht. Hij is schuldig aan terroristische moord en moordpoging, en aan lidmaatschap van een terroristische groepering.

• Mohamed Abrini had volgens het hof "een onmiskenbare rol in de aanslagen op Zaventem en hij wist wat er ging gebeuren in Maalbeek". Hij was de man met het hoedje, die zijn karretje met explosieven in de vertrekhal van de luchthaven van Zaventem achtergelaten had. Hij is schuldig aan terroristische moord en moordpoging, en aan lidmaatschap van een terroristische groepering..

• Osama Krayem had volgens het hof ook "een onmiskenbare rol in de aanslagen in Maalbeek". Op zijn beurt wist hij wat er ging gebeuren in Zaventem. Hij had een rugzak vol explosieven bij, en was op weg naar het metrostation, maar maakte rechtsomkeer. Hij is schuldig aan terroristische moord en moordpoging, en aan lidmaatschap van een terroristische groepering.

• Salah Abdeslam kan volgens het hof niet zeggen dat de aanslagen van Parijs en Brussel niet aan elkaar gelinkt zijn. Hij bleef na Parijs ter beschikking van de verschillende daders, benadrukt het hof. Tijdens het proces pleitte Abdeslam dat hij niet schuldig kon zijn, omdat hij in de gevangenis zat (hij werd enkele dagen voor de aanslagen opgepakt). Maar Abdeslam koos er na de aanslagen in Parijs bewust voor om zich in Brussel te vestigen waar ook een aanslag werd voorbereid en kende het doel van die aanslag, oordeelt het hof. Zijn verklaring dat hij naar Syrië wilde gaan, vindt het hof niet geloofwaardig. "Hij kende de modus operandi, het doel en was vastbesloten om zijn werk af te maken. Daarvoor zijn verschillende materiële bewijzen". Hij wordt dus wel degelijk schuldig bevonden aan terroristische moord en moordpoging, en aan lidmaatschap van een terroristische groepering.

• Sofien Ayari werd vrijgesproken voor terroristische moord en moordpoging, omdat er te veel twijfel heerst over zijn precieze rol bij de aanslagen. Opvallend: want hij legde een gelijkaardig parcours af als Salah Abdeslam. Maar het hof vond geen bewijs dat Ayari noodzakelijke hulp bood om in ons land aanslagen te plegen of daarvan op de hoogte was. Hij heeft ook altijd volgehouden dat hij naar Syrië terug wilde na de aanslagen in Parijs en er is niets in het dossier dat dat tegenspreekt. Ayari wordt wel veroordeeld voor lidmaatschap van een terroristische groepering. Wel belangrijk om te weten: hij werd eerder al veroordeeld voor de aanslagen in Parijs (30 jaar cel) en de schietpartij in Vorst (20 jaar). Hij zal dus hoe dan ook nog een hele tijd in de gevangenis zitten. 

• Ali El Haddad Asufi is over de hele lijn schuldig bevonden. "In tegenstelling tot zijn verklaringen was hij wel degelijk op de hoogte van de extreme radicalisering van de broers El Bakraoui (die de aanslagen pleegden, red.). Hij kende het plan en wilde helpen. Hij was contactpersoon en bood geregeld hulp." Door logistieke hulp te bieden, versterkte El Haddad Asufi de vastberadenheid van de daders om aanslagen te plegen, waardoor hij essentiële hulp bood.

• Bilal El Makoukhi ontkent zijn deelname aan de aanslagen niet. Hij heeft toegegeven dat hij de wapens en explosieven van de terreurcel verborgen heeft, maar heeft nooit willen toegeven waar. De oud-Syriëstrijder vroeg tijdens het proces of zijn daden zouden gekwalificeerd kunnen worden als oorlogsmisdaden. De jury ging niet in op die vraag en veroordeelde hem over de hele lijn.

• H.B.M. is onschuldig bevonden aan terroristische moord en moordpoging, maar schuldig aan lidmaatschap van een terroristische groepering. Het hof ziet duidelijke banden tussen hem en de veroordeelde beschuldigden, maar er heerst twijfel over zijn rol bij de aanslagen en of hij daar zelfs überhaupt van op de hoogte was.

• Smail Farisi is over de hele lijn vrijgesproken, dus voor terroristische moord en moordpoging en voor lidmaatschap van een terroristische organisatie. Hij heeft wel degelijk zijn appartement verhuurd aan de terroristen, maar wist volgens het hof niet wat er beraamd werd. "Zijn verklaringen waren altijd consequent", benadrukt het hof. "Behalve twee oude schoolvrienden kende hij geen hoofdrolspelers, kende hij geen andere schuilplaatsen en was hij niet bezig met religie."

• Ibrahim Farisi is over de hele lijn vrijgesproken, hij stond hier ook alleen terecht voor lidmaatschap van een terroristische organisatie. De vrijspraak was verwacht, want ook het Openbaar Ministerie had die gevraagd. 

De burgerlijke partijen willen niet zomaar mensen achter de tralies steken voor hun plezier. Dat zei overlevende van de aanslag op Zaventem Pierre-Yves Desaive tijdens de pauze van de voorlezing van het arrest van het proces van de aanslagen van 22 maart 2016. Hij is dan ook verrast, maar niet teleurgesteld, dat Smail Farisi werd vrijgesproken.

"Iedereen die ik rondom mij hoor, lijkt tevreden over het verdict. Ondanks de moeilijkheden heeft gerechtigheid op een serene manier kunnen geschieden. Ik denk dat de beslissingen over de schuld goed reflecteren wat we tijdens het proces hebben gehoord", aldus Desaive.

Desaive drukte ook zijn dankbaarheid uit tegenover de jury. "Zij hebben net als ons dit verhaal meegemaakt. We kunnen uiteraard zeggen dat ze gewoon hun burgerplicht hebben gedaan, maar geen enkele burger is klaar om dat te doen", zegt hij. Zo hebben zij niet alleen zeven maanden lang hun sociaal en professioneel leven onderbroken, maar hebben ze ook dingen gezien en gehoord die hen zwaar zullen raken. "Als ik hen een boodschap mag geven: ze hebben recht op psychologische hulp. Ze hebben hun plicht gedaan tegenover de maatschappij en nu is het aan de maatschappij om hen te helpen."

Volgens justitiejournalist Caroline Van den Berghe bevat het arrest geen al te grote verrassingen. "In grote lijnen is het wat we konden verwachten. Zo is het geen verrassing dat Abdeslam schuldig bevonden is. De grootste verrassing is misschien dat zijn kompaan, Sofien Ayari, wel vrijgesproken is voor terroristische moord en moordpoging. Het is daar dus niet samen uit, samen thuis."

Philippe Vansteenkiste, die zijn zus Fabienne verloor bij de aanslagen, toont in een eerste reactie zijn waardering voor het harde werk van de jury. “Zij hebben fenomenaal werk geleverd en alles grondig onderbouwd in het arrest. Dit is een belangrijke stap om dit hoofdstuk te kunnen afronden."

In september zal het hof oordelen over de strafmaat van de beschuldigden. "Hopelijk kunnen we dan nog een stap zetten om het hoofdstuk definitief af te sluiten", besluit Vansteenkiste.

Sanne De Clerck, die verschillende slachtoffers en nabestaanden verdedigt, benadrukt nog eens hoe belangrijk deze dag voor de slachtoffers is. "Ze hebben zeven jaar gewacht, het proces loopt nu zeven maanden, dit is een belangrijke dag. Hopelijk helpt dit om de bladzijde om te slaan." Ook de erkenning van de drie slachtoffers is belangrijk. "Het is juridisch niet zo evident, maar er is nu erkenning."

Ze prijst het werk van de jury, die "een inspanning hors catégorie" geleverd heeft. "Het is zeer genuanceerd, zeer gemotiveerd, zee bekwaam." Al vond ze dat het begin - toen de voorzitter de schuldvragen overliep - wel heel snel ging. "Maar nu wordt alles duidelijk bij de motivering."

De voorzitter is al 3,5 uur aan het voorlezen. Ze last nu een korte pauze in. 

Ibrahim Farisi knuffelt zijn advocaat, nadat hij te horen gekregen heeft dat hij over de hele lijn wordt vrijgesproken. Ook zijn broer Smail is over de hele lijn vrijgesproken, zij wandelen hier dus gewoon buiten.

"We zijn heel tevreden", zegt meester Michel Degrève, advocaat van Smail Farisi. "Het is een immense opluchting, ook al kennen we nog niet de motivering van de jury, en zijn er een hoop argumenten waarop we een antwoord zouden willen. Na zeven jaar kan hij verder met zijn leven, ook al zal dat moeilijk zijn. Dit is een procedure van zeven jaar geweest, hij heeft twee jaar in voorlopige hechtenis gezeten, en zijn gezondheid heeft hier zwaar onder geleden. Hij is depressief geworden, heeft een alcoholprobleem ontwikkeld. Maar nu ligt alles in zijn handen."

"Ik ben ontgoocheld", klinkt het bij een van de aanwezige slachtoffers. Ze was aanwezig in de vertrekhal van Brussels Airport op 22 maart 2016 en werd na de aanslagen met letsels naar het militair hospitaal in Neder-over-Heembeek gebracht.

"We hebben via de pers moeten vernemen wie er precies schuldig was, want het verdict werd in ambtenarentaal afgerammeld", vult een ander slachtoffer aan. "Voor de slachtoffers is zoiets helemaal niet verstaanbaar."

Ook met de uitspraak zelf zijn ze niet tevreden. "Slechts zes beschuldigden werden veroordeeld voor terroristische moord en riskeren levenslang. En de anderen? In België kan iedereen vrijkomen." 

Het hof van assisen oordeelt dat er drie namen moeten toegevoegd worden aan de lijst van doden na de aanslagen. Daarmee komt het officiële dodental op 35. De drie slachtoffers stierven in de maanden en jaren na de aanslagen. 

"Xavier Legrand zat in het tweede metrostel. Hij had kanker maar moest verschillende maanden stoppen met zijn behandeling en dat had een grote impact", klinkt het bij de voorzitter. "Mathieu Fisher was aanwezig op de luchthaven, daarna had hij permanent last. Hij had het heel moeilijk dat er andere mensen gestorven waren en hij niet. Uiteindelijk stierf hij door zelfdoding in april 2021." Ook Shanti Decorte wordt voortaan officieel beschouwd als een slachtoffer. "Er is een oorzakelijk verband met de aanslagen. Daarna had ze een enorme posttraumatische stress, en volgden verschillende zelfmoordpogingen. Uiteindelijk overleed ze na euthanasie."

"Zonder de aanslagen zouden deze mensen niet gestorven zijn, of toch niet in dezelfde omstandigheden", besluit de voorzitter.

De jury moest zich ook uitspreken over een vierde slachtoffer, Y.D., maar ging niet in op een herkwalificatie voor hem. Van Y.D. was weinig geweten. De hoofdonderzoekers van de politie getuigden tijdens het proces dat de man worstelde met mentale problemen en eveneens leed aan ernstige posttraumatische stress. 

Lees hieronder het verhaal van Xavier, Shanti en Mathieu: 

In een sneltempo is de voorzitter door de antwoorden gegaan, het is nauwelijks te volgen. Ook voor de advocaten en de beschuldigden leek het eerst niet duidelijk waaraan ze wel of niet schuldig zijn bevonden. 

Zes beschuldigden zijn schuldig verklaard aan terroristische moord en moordpoging. Het gaat over Oussama Atar, Mohamed Abrini, Osama Krayem, Salah Abdeslam, Ali El Haddad Asufi en Bilal El Makhouki. 

Drie beschuldigden zijn vrijgesproken voor terroristische moord. Het gaat om Sofien Ayari, Hervé Bayingana Muhirwa en Smail Farisi. Van die laatste was dat overigens verwacht, want het Openbaar Ministerie had zelf om zijn vrijspraak gevraagd. De tiende beschuldigde stond niet terecht voor deze kwalificatie. 

Het is opvallend dat er een verschil zit op Ayari en Abdeslam. Allebei werden ze enkele dagen voor de aanslagen opgepakt en haalden ze op dit proces aan dat ze dus niet schuldig konden zijn. Voor Ayari lijkt de jury die redenering gevolgd te zijn, voor Abdeslam niet. Wat de motivatie daarachter is, zullen we later te weten komen. 

De laatste vragen gingen over lidmaatschap van een terroristische organisatie. Daar werden Muhirwa en Ayari wél schuldig aan bevonden, net als de zes die ook schuldig zijn aan terroristische moord en moordpoging. Opnieuw kwam er een vrijspraak voor Smail Farisi. Ook zijn broer Ibrahim Farisi werd hiervoor vrijgesproken. Dat betekent dat de broers over de hele lijn vrijgesproken zijn. 

Met vijf uur vertraging is de belangrijke zitting van het terreurproces eindelijk gestart. De komende uren komen we te weten wie de jury schuldig acht aan de aanslagen in Brussel op 22 maart 2016 en welke rol ze de tien beschuldigden toedelen.

De zitting van vandaag heeft ondertussen al enkele uren vertraging opgelopen, maar deze belangrijke procesdag kan nu elk moment van start gaan. De jury is zonet aangekomen in de rechtbank en de griffier heeft plaatsgenomen in de zaal. 

De zitting is nog niet begonnen, maar vandaag zijn er heel veel slachtoffers aanwezig in de zaal. Er zijn verschillende extra zalen geopend, omdat er zoveel burgerlijke partijen ter plaatse zijn. Ook de perszaal, die meestal erg leeg bleef, zit goed vol, met nationale en internationale pers.

Het contrast is groot met de afgelopen zeven maanden, toen er vaak amper volk kwam opdagen voor de zittingen van het proces. De zeven zalen die aanvankelijk werden opengesteld voor de burgerlijke partijen, werden eind januari opnieuw gesloten wegens te weinig belangstelling. 

Philippe Vansteenkiste verloor zijn zus Fabienne bij de aanslagen. Zeven jaar heeft hij op deze dag gewacht. "Ik hoop dat er globaal erkenning en rechtvaardigheid komt. Terreur probeert de democratie aan te vallen, door te tonen dat we vertrouwen hebben in de jury en de democratie geven we een signaal naar terroristen."

Toch staat hij hier met gemengde gevoelens. "De juridische waarheid komt niet altijd overeen met de emotionele waarheid. Het is belangrijk dat er nu een uitspraak komt. We hebben lang moeten wachten. De wonde is opnieuw open gegaan, ze zal misschien hierna beter genezen, maar het litteken zal altijd blijven."

"Als we weten dat ze schuldig zijn, kunnen we het voor een stuk aanvaarden. Afsluiten kunnen we nooit, maar wel aanvaarden. Het is een teken van de maatschappij als erkenning hoe de slachtoffers hebben geleden."

"Het zal laat worden vannacht", denkt Vincent Lurquin, advocaat van beschuldigde Hervé Bayingana Muhirwa. "De zitting moet nog beginnen en na de antwoorden op de schuldvragen volgt waarschijnlijk nog uren motivatie. Dan zijn we vertrokken tot morgenvroeg."

Het lange beraad ziet Lurquin wel als een positief signaal. "Dat wil zeggen dat de jury het dossier goed wil kennen alvorens een beslissing te nemen." Dat stemt hem ook hoopvol in een goede uitkomst voor zijn cliënt, al geeft hij toe dat hij stress heeft voor de uitspraak. "We zullen het binnen enkele uren weten."

Het verdict van de jury op het assisenproces over de aanslagen van 22 maart 2016 is een "belangrijke etappe voor de slachtoffers". Dat stelt Nathalie Colette-Basecqz, advocate van slachtoffercollectief Life4Brussels. Dat de beraadslaging langer heeft geduurd dan initieel ingeschat, hoeft echter niet meteen veel te betekenen volgens haar. "Het gaat dan ook om tien beschuldigden en soms technische vragen".

Oorspronkelijk werd uitgegaan van twee weken beraadslaging, maar dat werd uiteindelijk dus nog enkele dagen extra. Al wil Colette-Basecqz daar niet al te veel uit concluderen. "Het is moeilijk om te weten waarom het zo lang heeft geduurd, maar het gaat toch om tien beschuldigden en 287 vragen, waarvan sommige zeer technisch, en dan is er ook nog de motivering ook natuurlijk", klinkt het.

Sowieso betekent de voorlezing van het arrest voor de burgerlijke partijen dat hun rol uitgespeeld is. Colette-Basecqz omschrijft het dan ook als een "belangrijke etappe" voor de slachtoffers. Voor de strafmaat mogen namelijk enkel de procureurs en de verdediging pleiten, waarna de jury opnieuw in beraad gaat.

18 dagen, zo lang duurde het beraad van de jury om een antwoord te formuleren op de schuldvragen. Het is daarmee het langste beraad ooit in ons land, maar volgens Michel Bouchat, een van de advocaten van Salah Abdeslam, is dat "normaal gezien de gewichtigheid van het proces". "De jury heeft gewoon haar werk goed gedaan, net zoals de magistraten en de voorzitter dat ook gedaan hebben tijdens het proces", strooit Bouchat met complimenten.

Zijn cliënt, Salah Abdeslam, is een van de spilfiguren van het proces. Op het terreurproces over de aanslagen in Parijs van november 2015 werd hij veroordeeld tot levenslang. Hij was betrokken bij de voorbereiding van die aanslagen en zou zichzelf ook opblazen, maar zover kwam het niet. Hij keerde terug naar Brussel en enkele dagen voor de aanslagen in ons land werd hij opgepakt. 

Abdeslam zegt dat hij niks met de aanslagen van 22 maart 2016 te maken heeft en zet die bewering kracht bij door te stellen dat hij toen al in de gevangenis zat. "Dit proces heeft niks te maken met Parijs", zet zijn advocaat die verdediging verder. "Ik hoop dat de jury onze argumentatie zal volgen, maar ongeacht de uitspraak is dit proces een succes. Gerechtigheid zal geschieden."

"Het Hof is eigenlijk nog in beraad en heeft een heel belangrijke taak. Als er ergens nog iets moet aangepast worden aan het arrest, is het nu het moment om dat mooi af te ronden", geeft persrechter Luc Hennart een mogelijke verklaring voor het uitstellen van het startuur van de zitting. "De concrete reden weet ik niet, maar tot op het ogenblik van de uitspraak blijven de jury en het Hof beraadslagen. Pas op het moment van de uitspraak is het definitief."

Hij benadrukt ook dat 14.00 uur slechts een voorwaardelijk richtuur was en dat een openbare zitting van deze omvang organiseren niet eenvoudig is. Ook de politiediensten en veiligheidsdiensten moeten kunnen garanderen dat alles vlot kan verlopen. "Bij mijn weten is het niet de bedoeling om de uitspraak te verdagen. De bedoeling is dat er vandaag een uitspraak zal komen."

Hoe zal het straks verlopen? 

"Eerst zal de voorzitter de verschillende vragen beantwoorden. Daarna volgt de voorlezing van het arrest, met de motivatie waarom iemand schuldig is of niet."

"Er wordt vandaag een belangrijk hoofdstuk in het proces afgerond, maar het doek is nog niet gevallen", benadrukt Caroline Van den Berghe. Na vandaag krijgt iedereen hier enkele weken vakantie. Op 4 september moet iedereen weer op appel zijn. "Dan volgen nog de pleidooien en de beraadslaging over de straffen."

De zitting zal later beginnen dan eerst aangekondigd. Normaal gingen ze om 14 uur beginnen met het arrest voor te lezen. Maar het is nu al verlaat naar 16.30. Het voorlezen zelf zou enkele uren in beslag kunnen nemen. 

18 dagen is en blijft enorm lang voor een juryberaad. Maar hoe komt dat? "Allicht zal er wel wat discussie geweest zijn", zegt onze justitiejournalist Caroline Van den Berghe. "Lang niet iedereen heeft hier schuld bekend. De verdediging van Abdeslam is bijvoorbeeld dat hij in de gevangenis zat. Zijn ze de redenering van de advocaten gevolgd? Was er nog discussie over andere beschuldigden?"

"Na de stemming van de jury moet ook het arrest nog opgemaakt worden, waarin de motivatie staat waarom iemand schuldig of onschuldig verklaard wordt."

"We weten ook niet hoe de dagindeling van de juryleden geweest is", vervolgt ze. "Hebben ze zeven op zeven doorgedaan? Ze waren vrij om in te vullen hoe ze dat wilden. De locatie is geheim, maar we weten wel dat het een hotel was met voldoende ontspanningsmogelijkheden om de tijd in afzondering zo aangenaam mogelijk te maken."

Er staan hier op de Justitia-site 10 beschuldigden terecht.

Voor enkelen van hen staat het nu al zo goed als vast dat ze schuldig verklaard zullen worden. Zo hebben de advocaten van Mohamed Abrini en Osama Krayem tijdens hun pleidooi al gezegd dat de jury de twee schuldig mag verklaren.

Maar wat bijvoorbeeld met Salah Abdeslam of Sofien Ayari? Zij zaten op het moment van de aanslagen in de gevangenis. Hun advocaten - en zijzelf - houden dan ook vol dat ze er niets mee te maken hebben. 

Opmerkelijk ook: tijdens het proces vroeg het Openbaar Ministerie om Ibrahim Farisis over de hele lijn vrij te spreken en om de zwaarste aanklachten tegen Smail Farisi te laten vallen. De twee broers verschenen op dit proces als vrije mensen - zij zitten dus in de zaal en niet in de glazen box. 

Oussama Atar wordt door het Openbaar Ministerie gezien als het brein van de aanslagen, hij is niet aanwezig. Hij is naar alle waarschijnlijkheid overleden in Syrië, maar zekerheid daarover bestaat niet en dus staat ook hij hier terecht. Als hij veroordeeld wordt, is dat dus per definitie bij verstek. 

We lijsten de tien beschuldigden nog eens op. Als je op de foto klikt, kan je lezen welke rol zij gespeeld zouden hebben bij de aanslagen. 

Zo’n beraad is niet zo simpel als gewoon met een "ja" of "neen" antwoorden. Er kan onderling gediscussieerd worden, juryleden konden ook technisch-juridische vragen stellen aan de magistraten van het hof of bepaalde stukken uit het dossier herbekijken.

Dat gebeurt heel traditioneel, op een briefje. Daarop staat: "In eer en geweten, mijn antwoord op de vraag is ja/nee". Die briefjes worden opgehaald en geteld door de voorzitter. Als er op een bepaalde vraag een uitslag van 7 tegen 5 is, zullen de drie beroepsrechters meestemmen. Als de uitslag 6 tegen 6 is, wordt de beschuldigde vrijgesproken op grond van twijfel.

18 dagen heeft de jury nodig gehad om tot een verdict te komen over het proces van de aanslagen. Het was - veruit - het langste beraad ooit in ons land. Op welke vragen moest de jury een antwoord formuleren? 

• De belangrijkste vraag is of de beschuldigden zich schuldig hebben gemaakt aan terroristische moord op de 32 dodelijke slachtoffers. Die vraag wordt voor 9 van de 10 beschuldigden gesteld. Er zijn in de maanden en jaren na de aanslagen nog vier mensen overleden - door zelfdoding, een kanker die een tijdlang niet behandeld kon worden of euthanasie. De jury moet bepalen of hun dood het gevolg is van de aanslagen of niet. 

• Naast de dodelijke slachtoffers waren er ook honderden gewonden. Daarvoor moet de jury bekijken of er sprake is van poging tot terroristische moord. 

• Daarnaast is er ook nog de vraag of de beschuldigden lid waren van een terroristische groepering. 

Wil je meer weten? Lees dan dit artikel: