Van "cruciale ministerraad" tot "oranje-blauwe minderheidsregering": herbeleef de avond in onze liveblog

Ook N-VA-fractieleider Peter De Roover reageert op de regeringscrisis en op de aankondiging van premier Michel dat hij voortgaat met oranje-blauw: "Vaststelling dat klassieke partijen de Belgische grondwet erg creatief aanwenden (lees: naar goeddunken) is wel interessant", zet hij op Twitter. De N-VA heeft namelijk nog geen ontslag genomen uit de regering. 

Volgens Défi-voorzitter Olivier Maingain stelt zich een grondwettelijk probleem indien de N-VA-ministers hun ontslag niet schriftelijk hebben aangeboden. Volgens Maingain is de enige oplossing hun uit de regering verwijderen. In afwachting is het volgens hem onmogelijk om twee staatssecretarissen te benoemen tot minister. 

Officieel zit de N-VA nog steeds in de regering-Michel, aangezien de ministers en staatssecretarissen nog geen ontslag hebben ingediend. Maar De Wever was duidelijk: als Michel naar Marrakech gaat, dan kunnen ze de regering niet meer steunen. Michel zelf was op zijn beurt ook duidelijk: hij gaat naar Marrakech.

"En dus zal morgen de premier op het vliegtuig stappen", zegt VRT NWS-journalist Bart Verhulst. "Even later zal er dan de officiële mededeling komen van de N-VA-ministers en -staatssecretarissen dat ze dat niet meer kunnen zijn in deze regering."

CD&V bevestigt dat staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Pieter De Crem zal "opgewaardeerd worden" als minister. Hij zal dus enkele bevoegdheden van de N-VA-ministers overnemen. Welke bevoegdheden dat dan zullen zijn, is niet duidelijk. Volgens de geruchten zou hij Binnenlandse Zaken krijgen, maar dat is dus nog niet bevestigd. De andere staatssecretaris die gepromoveerd zou worden, is Philippe De Backer (Open VLD). 

Hoe het nu praktisch voort moet, is niet duidelijk. De premier plant na zijn terugkeer consultaties in het parlement. Ook volgens CD&V moet er nog "verder overlegd" worden.

"De voorbije jaren heb ik goed samengewerkt met de N-VA", zegt vicepremier Alexander De Croo (Open VLD) op Twitter. "Het is jammer dat het zo moet eindigen."

Vicepremier Kris Peeters (CD&V) benadrukt dat zijn partij, Open VLD en MR voortgaan met een minderheidsregering, "in het belang van het land". "Ik ben ervan overtuigd dat dit land een regering nodig heeft de komende weken en maanden met dossiers als brexit, sociaal overleg en de koopkracht."

Maar gaan die dossiers ook nog door het parlement geraken als de N-VA in de oppositie zit? "We gaan ervan uit dat we in belangrijke dossiers ook steun zullen krijgen van de oppositie, maar we hebben daar nog geen akkoorden over."

Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Zuhal Demir (N-VA) zegt "teleurgesteld" te zijn. "Er is een Marrakeshcoalitie tot stand gekomen die van mening is dat een migratiepact, dat nefaste gevolgen zal hebben voor onze samenleving, belangrijker is dan het verderzetten van het regeringswerk. Deze Marrakeshcoalitie gebruikt dit migratiepact om N-VA uit de regering te duwen en laat de Vlaming opdraaien voor de gevolgen", stelt Demir op Facebook.

"Het waren erg duidelijke woorden van premier Michel", zegt VRT NWS-journalist Pieterjan De Smedt. "Eigenlijk heeft de premier afscheid genomen van de N-VA."

Volgens De Smedt gaat het om een semantische discussie. "N-VA-voorzitter De Wever zegt dat de premier de N-VA uit de regering duwt, aangezien hij doorgaat zonder hun steun. Michel zegt het omgekeerde: we hadden een akkoord, nu zien ze het niet meer zitten. Hier zal nog heel wat over gepraat worden."

Premier Charles Michel (MR) blijft erbij dat de beslissing rond het migratiepact al lang genomen is en dat het de N-VA is die daarop wil terugkomen. "Maar een woord is een woord. Ik ga morgen naar Marrakech om aanwezig te zijn bij de VN-conferentie. Ik zal daar zijn in naam van de regering en ik zal daar België verdedigen."

Volgens de premier is de N-VA weggelopen van de ministerraad. "Ik neem akte van de duidelijke positie van de N-VA en neem er ook akte van dat de N-VA de Zweedse coalitie (een verwijzing naar Open VLD-MR (blauw), CD&V (oranje) en N-VA (geel), nvdr.) verlaat."

Michel zal voorstellen dat "de twee staatssecretarissen" de bevoegdheden van de drie N-VA-ministers overnemen. Opvallend, aangezien de N-VA-ministers officieel nog geen ontslag hebben genomen. Na zijn terugkeer uit Marrakech plant premier Michel consultaties met het parlement. 

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) reageert op de regeringscrisis met een citaat van Thomas Jefferson. 

Wetstraatjournalist Johny Vansevenant brengt verslag uit over de afgelopen extra-ministerraad en blikt ook al vooruit. In het meest waarschijnlijke scenario gaat premier Michel verder met een minderheidsregering, die gesteund moet worden vanuit de oppositie. De N-VA toont bereidheid om sociaal-economische dossiers goed te keuren waar ze zelf nog aan meegewerkt heeft, als die niet gewijzigd zijn. Voor andere voorstellen zou er steun van de groenen en de socialisten kunnen komen.

Om grondwettelijk correct te zijn, moet de minderheidsregering wel de taalpariteit respecteren: evenveel Franstalige als Nederlandstalige ministers dus (de premier eventueel uitgezonderd). Dat zou eenvoudig op te lossen zijn. Er lopen geruchten dat CD&V-staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Pieter De Crem zou gepromoveerd worden tot minister van Binnenlandse Zaken. Open VLD-staatssecretaris voor Bestrijding van sociale fraude Philippe De Backer zou minister kunnen worden met Asiel en Migratie in zijn portefeuille. Dat zou hem grote zichtbaarheid geven met de verkiezingen van mei in het vooruitzicht. MR zou naar verluidt belangstelling getoond hebben voor de portefeuille van Defensie. 

CD&V-voorzitter Wouter Beke citeert Abraham Lincoln. "You cannot escape the responsibility of tomorrow by evading it today", zo schrijft hij op Twitter. "Nu opnieuw focussen op andere dossiers."

Premier Charles Michel (MR) geeft om 22.30 uur een verklaring. Het is voorlopig niet duidelijk wat hij daar zal zeggen. U kunt de verklaring live volgen op onze site en op Eén. 

De andere meerderheidspartijen - MR, Open VLD en CD&V - overleggen op dit moment nog steeds. "De N-VA legt de bal in het kamp van de andere partijen, maar die lijken niet echt onder de indruk", zegt VRT NWS-journalist Pieterjan De Smedt ter plaatse. "Zij lijken te willen doorgaan met hun plan om naar Marrakech te gaan."

Rond 22.30 uur zou er een verklaring komen. 

Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten reageert op de nieuwe fase in de regeringscrisis. "Goede samenwerking met de N-VA, maar over fundamentele principes kunnen we geen compromis sluiten", zegt ze op Twitter. 

Volgens de N-VA is de regering nog niet gevallen, maar het lijkt een kwestie van uren vooraleer dat zal gebeuren. En wat dan? Zal de N-VA vanuit de oppositie steun geven over de sociaal-economische thema's die zijn beslist? "Als ik nog van dienst kan zijn, dan zal ik het wel horen. We zullen zien."

CD&V-vicepremier Kris Peeters blijft premier Charles Michel (MR) "onverkort steunen". Dat laat hij weten aan persagentschap Belga. Over de verklaring van de N-VA, wilde Peeters verder niets kwijt. 

Premier Charles Michel (MR) zal de VN-conferentie in Marokko over het migratiepact bijwonen, zo verklaarde hij na de extra ministerraad. Hij stelde vast dat er geen consensus bestaat over het intrekken van de beslissing van september om het migratiepact te steunen.

Opvallend: N-VA-voorzitter Bart De Wever zei op een persconferentie dat de premier de N-VA uit de regering zet, als hij toch vertrekt. Het lijkt erop dat dat dus zal gebeuren. 

"We hebben nog steeds een regering", zegt VRT NWS-journalist Ivan De Vadder. De N-VA verlaat voorlopig niet zelf de regering. "Eigenlijk doet hij een oproep aan de premier: u heeft nog 24 uur de tijd om een compromis te vinden. Lees: de regering moet zich onthouden."

De N-VA verlaat voorlopig de regering niet zelf. De partij legt de bal in het kamp van premier Charles Michel. "Ik hoop dat het gezond verstand zegeviert", zegt hij in een persconferentie. "Als hij naar Marrakech trekt morgen, dan zet hij ons de facto uit de regering."

De Wever benadrukt dat hij enkel om een een onthouding vraagt rond het migratiepact. "Pas vandaag is voor het eerst het onderwerp op de ministerraad gekomen. Wij hebben daar formeel gezegd dat we niet akkoord gaan met dat pact."

De N-VA geeft nu een persconferentie. 

Op de ministerraad heeft premier Charles Michel (MR) tekst en uitleg gegeven, zegt vicepremier Kris Peeters (CD&V). "Drie partijen zijn voor, een partij is tegen. Daarop heeft de N-VA de ministerraad verlaten. Zij zouden zich beraden. Ik heb begrepen dat ze binnenkort een persconferentie gaat geven."

"Bij mijn weten waren Jambon en Francken de vertegenwoordigers van N-VA op de ministerraad. Ik verwacht dat als Jambon en Francken uit de ministerraad buitenkomen, dat heel de N-VA uit de regering stapt", zegt De Vadder. Logischerwijs stapt N-VA dan zelf naar de koning, en ontstaat er een minderheidsregering. Premier Charles Michel (MR) moet dan op zoek naar andere partners in het parlement, of om een alternatieve regering te vormen. Maar dat is voorlopig speculeren. "Op de persconferentie van N-VA zal wel worden  aangekondigd dat het niet verder gaat op deze manier", zegt De Vadder. "Mijn aanvoelen is dat de N-VA-ministers uit de regering stappen", zegt De Vadder. Dat zou ook volgens de opbouw van de afgelopen dagen zijn. 

VRT NWS-journalist Bart Verhulst is al op het partijhoofdkwartier van de N-VA, waar straks een persconferentie wordt gegeven. "Die persconferentie zou om 21.15 uur moeten beginnen", zegt Verhulst. "We verwachten hier Bart De Wever, die wellicht zal zeggen dat de ministers opstappen. Maar het is dus nog even afwachten."

Na iets meer dan een halfuur heeft de N-VA de ministerraad verlaten. "Dit is duidelijk geen goed nieuws voor de regering-Michel", zegt VRT NWS-journalist Pieterjan De Smedt. 

De vicepremiers van de andere partijen - CD&V, Open VLD en MR - zitten momenteel nog samen met premier Charles Michel (MR). "Iedereen kijkt uit naar wat de N-VA op de persconferentie zal zeggen. Maar eigenlijk weten we al welke richting het zal uitgaan. Alle partijen zijn heel voorzichtig, want wie zal de verantwoordelijkheid krijgen voor het einde van de regering?"

De N-VA heeft de ministerraad na een dik half uur verlaten. De partij geeft rond 21 uur een persconferentie. Het is momenteel nog niet duidelijk wat er al dan niet beslist is. 

Ofwel trekt de N-VA naar de koning, ofwel de premier zelf. In het eerste geval krijg je een minderheidsregering, een regering van enkel Open VLD, CD&V en MR die geen meerderheid heeft in het parlement. Die kan moeilijk nog een begroting voor 2019 goedkeuren, legt grondwetspecialist Christian Behrendt uit in "Terzake". In het laatste geval neemt de regering collectief ontslag. "Ik vraag me af of dat waarschijnlijk is", schat Behrendt in.

Volgens politiek analist Ivan De Vadder is deze ministerraad het "make-or-break"-moment. "Er zal geteld worden: wie is voor en wie is tegen het migratiepact. En dan zal er worden vastgesteld dat er één partij tegen is (de N-VA, nvdr.) en drie voor (CD&V, Open VLD en MR, nvdr.)."

"Dit is een perceptie-oorlog. De opbouw is al weken aan de gang", zegt De Vadder. "De N-VA heeft al verschillende rode lijnen geplaatst die elke keer zijn overschreden. Nu zegt de N-VA: gun het ons."

"Luister, er zijn altijd verschillende formules in België, dus ik wil daar niet op vooruit lopen", klinkt er bij minister van Energie Marghem (MR) nog een greintje hoop. "Zoals altijd wacht ik op wat er gaat gezegd worden, want we zijn opgeroepen om een besluit te nemen vanavond", zegt ze. Het is nu wachten op resultaat vanuit de ministerraad. Dat kan heel snel gaan. "We kunnen u dus meer zeggen bij het buitenkomen", besluit Marghem.

Vicepremier Kris Peeters (CD&V) vindt het "belangrijk dat we een einde maken aan de discussie die lang genoeg heeft geduurd". "Twee derde van het parlement zegt dat we het migratiepact moeten goedkeuren. Ik denk dat dat een belangrijk element is. Dat kan je niet naast je neerleggen."

Maar kan een onthouding bij de stemming, zoals de N-VA vraagt? "Dat is niet conform de resolutie." De positie van CD&V lijkt dus niet veranderd. 

"We zullen zien. Eerst moet de ministerraad haar oordeel vellen", zegt hij. 

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) is zonet als eerste aangekomen in de Wetstraat 16. Om 20 uur moet de ministerraad over het migratiepact daar beginnen. Bij aanvang wilde de minister niet reageren.

Onze nieuwsploeg trotseert wind en regen om snel te kunnen berichten over de eerste reacties bij aanvang van de ministerraad.

Vanavond om 20 uur kunt  kijken naar een extra "Terzake", met  onder meer een live-verslag van Pieterjan De Smedt aan de Wetstraat 16.

Er komt vanavond dan toch nog een vergadering van de regering, om 20 uur in de Wetstraat 16, waar het kantoor van premier Michel is. Over die bijeenkomst was de hele dag onduidelijkheid. Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever zou ze om 16 uur samenkomen. Later kregen we het bericht dat de vergadering was uitgesteld door het protest van de gele hesjes in de omgeving van de Wetstraat.