Liveblog - Van Langenhove reageert op veroordeling: "Activisten Schild & Vrienden kan niets anders ten laste gelegd worden dan wat memes, humor dus"

Bij aanvang van de zitting vandaag schreven we dat advocaat Hans Rieder - in tegenstelling tot vorige keer - in de rechtbank verscheen zonder Joods keppeltje. Bij de vorige zitting droeg hij er wel een. Hij verklaarde achteraf dat hij sinds de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober een keppeltje én een pin met de Israëlische vlag draagt.

"Ik doe dat omdat ik vind dat na wat er gebeurd is op 7 oktober, Israël steun verdient. Ik heb daarover overlegd met mijn Joodse vrienden en die vonden dat allemaal een goed idee", zei Rieder daarover in De Afspraak op 10 januari. 

Het keppeltje nam hij vandaag niet mee naar de rechtbank, maar de pin met de Israëlische vlag prijkte wel nog op zijn jas vandaag. Al was die tijdens de zitting zelf niet zichtbaar, omdat hij uiteraard een toga droeg over die jas.

Onze redactie nam contact op met Dries Van Langenhove, maar die wilde voorlopig niet reageren op de uitspraak. Via sociale media doet hij dat wel, kort. "Er kan de activisten van Schild & Vrienden niets anders ten laste gelegd worden dan wat memes. Humor dus. Memes die ik trouwens niet eens zelf heb geplaatst."

Van Langenhove was niet aanwezig tijdens de zitting en zijn advocaat heeft al aangekondigd dat ze in beroep gaan tegen het vonnis.

Neen, voorlopig moet Van Langenhove niet naar de cel. "Zijn advocaat heeft gezegd dat ze in beroep gaan en zo'n beroep zet de uitspraak 'on hold'", verklaart justitiejournaliste Caroline Van den Berghe in het VRT NWS Journaal. Dat geldt overigens ook voor de andere straffen die hij kreeg. 

In het vonnis ontneemt de rechtbank bijvoorbeeld zijn burgerrechten voor 10 jaar - waardoor hij bijvoorbeeld niet meer kan verkozen worden - maar ook die straf gaat dus nog niet in werking als er beroep wordt aangetekend. 

Een tiental middenveldorganisaties, waaronder Kif Kif en çavaria, reageert tevreden op het vonnis in de zaak rond Schild & Vrienden. "Dit is een historische overwinning met grote gevolgen voor Vlaams Belang en de aankomende verkiezingen", zegt Nina Henkens, coördinator van het antiracistische platform Kif Kif vzw.

"De uitspraak is historisch en een overwinning voor onze democratie en rechtsstaat", zegt Henkens. "Het toont aan dat er geen vrijgeleide is voor georkestreerde haat en het viseren van minderheidsgroepen, ook niet online en in gesloten chatgroepen. De overwinning komt er door het harde werk van middenveldorganisaties en de moed en doorzetting van de burgerlijke partijen."

Eef Heylighen van LGBTI+ organisatie çavaria treedt Kif Kif bij. "De racistische en seksistische acties die tot het proces van vandaag geleid hebben zijn deel van een groter probleem: een groeiende beweging van geweld, haat en discriminatie. Die tegenbeweging viseert daarbij ook LGBTI+ personen. De uitspraak van vandaag is een belangrijk precedent en geeft ons de tools om in de toekomst onze rechten te blijven verdedigen, uit te breiden en niet te laten vernietigen."

Twee veroordeelden zijn leden en medewerkers van Vlaams Belang. Henkens legt de nadruk op de gevolgen die de veroordeling heeft voor de politieke partij. "Vlaams Belang stijgt in de peilingen en roept hoe langer hoe luider dat ze na de verkiezingen mee moeten regeren, maar deze veroordeling is een reminder voor alle partijen dat het Belang geen plaats heeft in eender welk democratisch bestuur."

Het persbericht werd behalve Kif Kif en çavaria ook ondertekend door Wel Jong, Een Andere Joodse Stem, Hand in Hand tegen racisme, Hart boven Hard, Ella vzw, Rebelle vzw, de 8 mei coalitie, Foyer vzw, BOEH! en Het Groot Verzet.

Twee van de ex-leden van Schild en Vrienden die veroordeeld werden tot een gevangenisstraf met uitstel zijn leden en medewerkers van Vlaams Belang.

De eerste is Joeri Van Olmen, voorzitter van de lokale afdeling van Vlaams Belang in Sint-Niklaas. Hij werd veroordeeld tot een celstraf van 6 maanden met uitstel. Daarnaast is er ook nog B.S., een medewerker van de partij in het Europees Parlement, die veroordeeld werd tot een gevangenisstraf van 8 maanden met uitstel. Ze moeten ook elk een boete van 8.000 euro betalen.

Vlaams Belang laat weten dat ze het vertrouwen in de medewerkers behoudt. "Ze gaan in beroep en we hebben het volste vertrouwen dat ze zullen vrijgesproken worden". 

De nationale voorzitter van Vlaams Belang, Tom Van Grieken, laat ondertussen via X weten wat hij van de uitspraak vindt. "Belgische justitie is door en door rot", klinkt het. Hij maakt de vergelijking met acteur en influencer Nicolas Caeyers die veroordeeld werd tot 1 jaar cel met uitstel voor de verkrachting van 2 minderjarigen.

Waarom noemt VRT NWS Dries Van Langenhove en Joeri Van Olmen bij naam?

VRT NWS is sowieso terughoudend bij het noemen van namen in gerechtelijke dossiers. In de zaak-Schild & Vrienden maken we daar twee uitzonderingen op. De eerste is Dries Van Langenhove. Hij profileerde zich altijd als het gezicht van Schild & Vrienden en gaf alle interviews. Hij was ook een tijdlang federaal parlementslid. De tweede uitzondering is Joeri Van Olmen: hij heeft zich altijd meer op de achtergrond gehouden, maar als voorzitter van Vlaams Belang Sint-Niklaas is hij ook een publiek figuur, en nu hij veroordeeld is, laat ons dat toe om hem bij naam te noemen. Voor de andere veroordeelden blijven we bij onze gebruikelijke terughoudendheid.

1 van de 7 beklaagden - overigens de enige die opdaagde vandaag - kreeg opschorting van straf. "Mijn cliënt heeft ongelukkige uitspraken gedaan, maar heeft nooit de bedoeling gehad om aan te zetten tot racisme", zegt zijn advocaat Jeroen D'Hondt. "Hij was bij elke zitting aanwezig en heeft oprecht spijt getoond. De rechtbank heeft dat gehonoreerd."

Ook ex-VRT-medewerkster Jihad Van Puymbroeck stelde zich burgerlijke partij tijdens het proces, omdat ze opvallend vaak het doelwit is geweest van aanvallen door de extreemrechtse beweging. Ze is blij dat de rechter het leed erkent dat haar is aangedaan.

"Het was een lange lijdensweg van meer dan vijf jaar met gerichte haatcampagnes tegen mij als vrouw en als persoon met een migratie-achtergrond. Ik kan alleen maar opgelucht zijn met deze uitspraak."

Haar advocaat heeft het over een "historische uitspraak". "De rechtbank zegt dat eenieder die de samenleving wil vergiftigen met haatzaaierij strafrechtelijk zal vervolgd worden en de burgerrechten zal verliezen."

Oud-magistraat Henri Heimans - wiens ouders de nazi-concentratiekampen hebben overleefd - apprecieert de duidelijke taal en veroordeling van de rechtbank.

"Ik ben niet euforisch, maar wel tevreden over het vonnis en vooral over de motivering van het vonnis. De rechtbank zegt dat dwepen met racisme de samenleving tegen elkaar opzet. Dat wordt gemotiveerd in het vonnis, dat vind ik het belangrijkste."

De advocaat van Heimans betreurt dat Van Langenhove opnieuw niet aanwezig was tijdens de zitting. "Hij is waarschijnlijk op sociale media al aan het schrijven over wat hij in beroep zal zeggen. Ik zou zeggen: kom het eens in de rechtbank uitleggen."

De rechtbank heeft de beklaagden over de hele lijn schuldig bevonden - onder meer voor racisme en negationisme - en dat stemt de burgerlijke partijen tevreden.

"Terecht", zegt Jos Vandervelpen, advocaat van de Mensenrechtenliga, een van de burgerlijke partijen. "We zaten met een berg aan racistisch materiaal en de woorden die de rechtbank gebruikt, zijn niet mis te verstaan. Dit kan tellen als signaal."

De op een na zwaarste straf heeft de rechtbank uitgesproken voor B. S., een parlementaire medewerker van het Vlaams Belang in het Europees Parlement. Hij wordt veroordeeld tot 8 maanden cel met uitstel en een geldboete van 8.000 euro.

Een té strenge straf, vindt zijn advocaat Piet Noë die de vergelijking maakt met de racistische opmerkingen van voormalig Vooruit-voorzitter Conner Rousseau.

"Dit is een proces van de gemiste kans. Als men wil laten blijken dat een paar jongeren die zich verkeerd uitlaten op het internet erger zijn dan een partijvoorzitter die oproept om Roma-zigeuners aan te vallen met 'matrakken', dan is men de proporties binnen dit proces totaal verloren."

Hij geeft aan dat zijn cliënt "waarschijnlijk" in beroep zal gaan tegen het vonnis.

Hans Rieder, de advocaat van Dries Van Langenhove, is kort van stof na de uitspraak. "Het enige goede aan deze zaak is dat deze rechter binnenkort met pensioen gaat." Rieder probeerde de rechtbankvoorzitter eind vorig jaar te wraken, maar ving bot.

Van Langenhove had op voorhand al aangekondigd dat hij een veroordeling zou aanvechten en zijn advocaat bevestigt dat nogmaals: "Wij gaan onmiddellijk in beroep."

Naast Dries Van Langenhove stonden ook 6 ex-leden van Schild & Vrienden terecht.

B. S., een parlementaire medewerker van het Vlaams Belang in het Europees Parlement, wordt gezien zijn strafrechtelijk verleden veroordeeld tot een gevangenisstraf met uitstel van 8 maanden en een geldboete van 8.000 euro.

4 andere 'meelopers' - zoals de voorzitter ze beschreef - krijgen een gevangenisstraf met uitstel van 6 maanden en een geldboete van 8.000 euro, waarvan de helft met uitstel. Onder hen ook Joeri Van Olmen, voorzitter van de lokale afdeling van Vlaams Belang in Sint-Niklaas.

De laatste beklaagde toonde spijt en wordt wel veroordeeld, maar krijgt opschorting van straf, onder voorwaarden. Zo moet hij onder meer een begeleid bezoek brengen aan de Kazerne Dossin in Mechelen.

Advocaten, burgerlijke partijen, journalisten en het publiek verzamelen in de rechtszaal voor de zitting die om 9 uur zou starten.

Opvallend: Hans Rieder, de advocaat van Dries Van Langenhove, verschijnt deze keer zonder keppeltje. Tijdens de zitting in januari droeg hij er wel eentje en dat zorgde toen voor best wat ophef. Op zijn jas, onder zijn toga, prijkt deze keer wel een pin van de Israëlische vlag.

Slechts een van de beklaagden daagde op.

De Pano-reportage over Schild & Vrienden dateert van eind 2018. De rechtszaak had eigenlijk op 12 september vorig jaar moeten beginnen, maar uiteindelijk kon er pas op 9 januari gepleit worden. De reden: een ware procedureslag waarin de advocaat van Dries Van Langenhove eerst een verdelingsincident aanhaalde en erna probeerde de drie rechters die de zaak moeten behandelen te wraken. 

VRT NWS-justitiejournalisten Philip Heymans en Caroline Van den Berghe lichten in de podcast 'Onder ons: Crimi' toe hoe het proces tot nog toe is verlopen. 

Beluister de aflevering hier.

Vandaag doet de correctionele rechtbank in Gent een uitspraak in het proces tegen 7 leden van de extreemrechtse beweging Schild & Vrienden. Eindelijk een vonnis, meer dan 5 jaar nadat uit een Pano-reportage was gebleken dat de leden duizenden mogelijk racistische, seksistische en negationistische berichten uitwisselden. 

Maar waarover gaat de zaak precies? Wie staat er terecht en waarvoor? Welke straffen riskeren de beklaagden? En zit het proces er nu eindelijk op? 

Lees er meer over in onderstaand artikel.