Liveblog - Paus Franciscus verrast bezoekers mini-Wereldjongerendagen 'Hope happening' op de Heizel

Paus Franciscus heeft een verrassingsbezoek gebracht aan het festival 'Hope happening' op de Heizel in Brussel. Hij werd luid toegejuicht door de meer dan 5.500 bezoekers van het evenement.

Na ongeveer een kwartier nam de paus afscheid van het publiek en vertrok hij naar de nuntiatuur in Sint-Pieters-Woluwe, waar hij vannacht de nacht doorbrengt. Zondag woont paus Franciscus de eucharistieviering in het Koning Boudewijnstadion bij om 10 uur.

Na een korte afscheidsceremonie op de luchtmachtbasis in Melsbroek vertrekt de paus met het vliegtuig naar Rome om 12.45 uur.

De UC Louvain betreurt "de conservatieve standpunten" van paus Franciscus over vrouwen in de samenleving. Dat heeft de universiteit gemeld na zijn toespraak.

Tijdens zijn bezoek aan de Waalse universiteit antwoordde de kerkleider op een brief van studenten, onderzoekers en professoren dat "vrouwelijkheid tot ons spreekt met vruchtbare verwelkoming, verzorging en levengevende toewijding".

Tegen die passage verzet de UC Louvain zich. De universiteit drukte "haar onbegrip en afkeuring voor het standpunt van paus Franciscus uit over de plaats van de vrouw in de Kerk en in de maatschappij. Dit is een deterministisch en simplistisch standpunt, waar UC Louvain het alleen maar mee oneens kan zijn", klonk het. 

De ondertekenaars van de brief spaarden de kritiek voor de Kerk en de samenleving niet. Ze spraken onder meer over een historische ecologische schuld en verschillende vormen van ongelijkheid.

Paus Franciscus heeft zaterdagnamiddag aan de UC Louvain een toespraak gehouden waarin hij probeerde te antwoorden op de kritische vragen van studenten, onderzoekers en professoren.

Ze wilden met de kerkleider in gesprek gaan om hun bezorgdheid te uiten over onder meer milieubescherming en de plaats van vrouwen in de Kerk en de samenleving.

Volgens de paus hebben we de keuze tussen het manipuleren of het cultiveren van de natuur. Dat vraagstuk gaat ook over zaken als eugenetica en artificiële intelligentie en "ons innerlijke leven", stelde hij.

"Nadenken over menselijke ecologie brengt ons bij een kwestie die u na aan het hart ligt, net als mij en mijn voorgangers: de rol van vrouwen in de Kerk." De paus vervolgde met een betoog over vrouwen en vrouwelijkheid waarin hij concludeerde dat de Kerk vrouwelijk is. 

Paus Franciscus is ontvangen aan de UC Louvain in Louvain-la-Neuve door rector Françoise Smets. Er stond hem ook een uitgebreide delegatie universiteitsstudenten op te wachten.

De paus zal in de Aula Magna van de universiteit studenten en professoren ontmoeten rond thema's als het klimaat, de filosofische en theologische wortels van ecologische crises, sociale ongelijkheid, de plaats van vrouwen en de rol van soberheid en solidariteit in de klimaatcrisis. Een band met zangeres en een uitgebreid orkest zorgden voor muziek op het moment dat de paus de zaal werd binnengereden in een rolstoel.

De Université Catholique de Louvain en de Katholieke Universiteit Leuven, die volgend jaar hun 600e verjaardag vieren, werden in 1968 na protest van Vlaamse studenten twee afzonderlijke universiteiten. De UCLouvain werd in 1971 gebouwd in een nieuwe stad: Louvain-la-Neuve.

Naar aanleiding van het langverwachte pausbezoek verzamelen vandaag ruim 5.650 jongeren uit binnen- en buitenland op de Heizel in Brussel voor de ‘Hope happening’. Dat is een evenement in de geest van de Wereldjongerendagen.

De dag start met drie pelgrimstochten doorheen Brussel richting de Heizel, waar tal van activiteiten en workshops rond hoop en zingeving op het programma staan. Gedurende de dag en avond groeit het event ook uit tot een heus festival waar artiesten zoals Portland, Jean-Bosco Safari en Clo & Tim hun opwachting maken.

In totaal zullen meer dan 3.600 jongeren op een indoorcamping de nacht van zaterdag op zondag doorbrengen in de Heizelpaleizen. ​

Bart Deschacht , een slachtoffer van seksueel misbruik in de kerk, voert dit weekend actie aan de Sint-Salvatorkathedraal in Brugge, naar aanleiding van het bezoek van de paus aan België. Hij vraagt de Kerk om "daden in plaats van woorden". Hij wil ook meer actie tegen de voormalige Brugse bisschop Roger Vangheluwe.

Deschacht is zelf slachtoffer van seksueel misbruik binnen de kerk en diende daarvoor in januari een klacht in. Zaterdagochtend ging hij van start met zijn vreedzame protest, niet toevallig aan de Sint-Salvatorkathedraal.

"Roger Vangheluwe was als bisschop ooit titularis van deze kathedraal", zegt Deschacht. Hij plaatste een paneel met de tekst "Holy father, go home. Quod Vangheluwe?". 

Later vandaag bezoekt paus Franciscus nog de Franstalige katholieke universiteit UCL in Louvain-la-Neuve. Die viert net als de KU Leuven het 600-jarige bestaan. De paus zal daar ook kort de tijd nemen om gelovigen te begroeten die zich vooraf hadden aangemeld

Aan Brussels Expo is er een evenement voor jongeren, Hope Happening, in de geest van de katholieke Wereldjongerendagen. 3.300 jongeren nemen daaraan deel. Officieel staat een bezoek van paus Franciscus aan Hope Happening niet op de agenda, al hopen sommigen op een verrassingsbezoek.

De paus lijkt een grote indruk te hebben gemaakt op de overlevers van misbruik in de Kerk. "Hij gaat met de bisschoppen onderhandelen om extra financiële steun te geven aan de slachtoffers", zegt VRT NWS-journalist Machteld Libert. Zij volgde de overlevers.

"Hij zegt ook dat elke geestelijke die iets te maken heeft met seksueel misbruik, eruit moet." Ook de rol van wijlen kardinaal Godfried Danneels kwam ter sprake, zegt Libert. "Daarvan heeft de paus gezegd dat ze dat gaan onderzoeken. Wie weet komt er nog een blaam richting Danneels."

Ook opvallend was hoe meerdere overlevers vertelden dat ze de indruk hadden dat er veel voor de paus verzwegen is. "De Belgische bisschoppen hebben altijd gezegd dat Rome van alles op de hoogte was, maar nu zegt Rome in de figuur van de paus zelf dat men er nauwelijks iets van wist. Ik kan me niet van de mening ontdoen dat hier misschien nog een staartje aan komt."

"Een pausbezoek zonder gesprekken met slachtoffers van misbruik was een pausbezoek naast de kwestie geweest." Dat zegt Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, in een reactie op de veelbesproken ontmoeting gisteravond. "Dit moest de nodige aandacht krijgen, na wat we hebben meegemaakt na 'Godvergeten' een jaar geleden", zegt Bonny.  

Dat de paus meer dan een uur langer dan gepland tijd gemaakt heeft, dat iedereen iets kon zeggen, dat ze een milde en begrijpende man zagen, dat is volgens Bonny heel belangrijk. "Wij kunnen geen leed terugnemen, geen feit terugdraaien. Die mensen zitten vandaag weer in dezelfde realiteit als gisteren. Maar zo'n ontmoeting kan wel een verschil maken."

"Het is belangrijk dat Rome weet in welke realiteit wij hier als kerk staan. Het is goed dat de koning en de premier erover gesproken hebben, later de rector van de KU Leuven. Als dat refrein altijd terugkomt, geeft dat de paus ook wel het beeld dat dit de realiteit is."

Er ligt nog veel werk op de plank, zegt Bonny. Hij verwijst naar rapporten van 2 parlementaire commissies. Daar moet nú werk van worden gemaakt."

Paus Franciscus heeft vanmorgen het graf van koning Boudewijn in de crypte van Laken bezocht. Ook dit stond niet op de officiële agenda, het ging om een privébezoek dat de paus gisteren had aangevraagd.

De paus bezocht het graf van samen met koning Filip, koningin Mathilde en koning Albert II. Hij heeft bij het graf gebeden en had het over de "moed" van Boudewijn om "geen dodelijke wet" te ondertekenen. In 1990 weigerde de koning om het wetsvoorstel te ondertekenen dat abortus uit de strafwet zou halen.

Ook paus Johannes Paulus II ging tijdens zijn bezoek aan ons land in 1995 naar het graf van koning Boudewijn.

"De basiliek van Koekelberg zat afgeladen vol, met 3.000 gelovigen", zegt VRT NWS-journalist Peter Decroubele, die de conferentie bijwoonde. "Franciscus luisterde naar getuigenissen van mensen uit groepen die hem raken. Van jongeren over een aalmoezenier tot een vertegenwoordiger van slachtoffers van misbruik."

"De paus sprak dan alle aanwezigen in de basiliek toe. Hij pleitte voor meer geloof, meer spiritualiteit. In de kerk is plaats voor iedereen, diversiteit moet kunnen. Meer een pastoor-paus dus, het meer een preek dan het filosofische discours van gisteren aan de KU Leuven."

De conferentie in Koekelberg is afgelopen, paus Franciscus heeft de basiliek verlaten. Buiten stonden honderden gelovigen die de paus bij zijn vertrek uitwuifden.

Machtsmisbruik is een van de wortels van geweld binnen de kerk. Dat heeft paus Franciscus gezegd in zijn toespraak in de basiliek van Koekelberg. De paus sprak nadat 6 mensen die een band hebben met de kerk elk een korte getuigenis had gegeven.

Met deze uitspraak reageerde paus Franciscus op een vraag van Mia De Schamphelaere. Zij zet zich als CD&V-politica in voor slachtoffers van seksueel misbruik. "Misbruik veroorzaakt afschuwelijk lijden en wonden. Het ondermijnt ook de weg van het geloof. En er is veel barmhartigheid nodig om niet met een hart van steen bij het lijden van de slachtoffers stil te staan, maar hen onze nabijheid te laten voelen en alle hulp te bieden die we kunnen, om van hen te leren om een Kerk te zijn die iedereen dient zonder iemand te domineren."

Paus Franciscus bedankte De Schamphelaere ook voor "het geweldige werk dat ze doet door woede en pijn om te zetten in hulp, nabijheid en mededogen".

Een van de mensen die een getuigenis gaf, was CD&V-politica Mia De Schamphelaere, die zich als parlementslid ingezet heeft voor de overlevers van seksueel misbruik in de kerk. "Hoe kan de Kerk de wonden van de overlevers zien, erkennen en ervan leren?", vroeg De Schamphelaere aan de paus.

Paus Franciscus kreeg van haar ook 2 andere vragen. "Hoe bouwen we aan een kerkcultuur waarin iedereen jong en oud, man en vrouw zich veilig, beschermd en geborgen weten, waarin openheid en wederzijds respect vanzelfsprekend zijn?  Hoe kan elk gezag in balans blijven en alle beleid transparant worden?"

Het regende vanmorgen aan de basiliek van Koekelberg, maar dat hadden honderden gelovigen ervoor over. "Je wil zijn kracht voelen. Hij is iemand die staat voor hoop, vrede, verbinding", zei een van de wachtenden.

Lode Aerts, bisschop van Brugge, in zijn toespraak in de basiliek in Koekelberg het gevoel van schaamte binnen de kerk benoemd. Gisteren zei paus Franciscus dat de Kerk om vergiffenis moet vragen voor jarenlang seksueel misbruik. "We moeten ons schamen", klonk het.

De bisschop van Brugge zei dat de Kerk "af en toe, en niet zonder reden, op haar plaats wordt gezet". "Dat doet pijn en vaak hebben we dan geen woorden omdat we ons beschaamd en machteloos voelen. Ik hoop oprecht dat paus Franciscus de komende dagen de juiste woorden vindt om een stap te zetten in de richting van verzoening en vertroosting."

Bisschop Aerts verwees ook naar de veranderde tijden voor de katholieke Kerk in ons land. "Deze indrukwekkende, monumentale basiliek herinnert aan een niet zo ver verleden, toen de katholieke kerk in onze cultuur nog heel veel ruimte innam, zowel fysiek als sociaal. Maar de tijden zijn veranderd."

In de basiliek van Koekelberg is er geen dienst, wel een conferentie. De paus ontmoet bisschoppen, priesters en andere vertegenwoordigers van de kerk. Zes mensen die elk op hun eigen manier een band hebben met de kerk, geven een korte getuigenis. Het gaat om een priester, een pastoraal werkster, een theoloog, een religieuze, een gevangenisaalmoezenier en een verantwoordelijke in de strijd tegen seksueel misbruik in de kerk. Paus Franciscus neemt na deze getuigenissen het woord.

Iets na 10 uur is paus Franciscus aangekomen bij de basiliek van Koekelberg. Vanuit zijn witte Fiat 500 zwaaide hij naar de honderden toeschouwers. Het publiek riep de paus verschillende keren in het Spaans toe. Paus Franciscus deelde ook snoep uit aan kinderen bij de ingang van de basiliek, zegt persburea Belga. Nadien werd hij in een rolstoel de basiliek binnengereden.

Paus Franciscus wordt rond 10 uur verwacht aan de basiliek van Koekelberg. Daar zal hij het publiek begroeten. Rond de basiliek staan honderden mensen hem op te wachten.

Het bezoek van de paus aan de Sint-Gilliskerk stond niet in de officiële agenda. In de parochie van Sint-Gillis is een vereniging actief die zich inzet voor mensen in kansarmoede, vooral daklozen. Op zaterdagmorgen organiseert de vereniging een ontbijt voor minderbedeelden. De paus nam een half uur de tijd om mensen te ontmoeten. Nadien vertrok hij naar de basiliek van Koekelberg.  

Voor en rond de ingang van de basiliek van Koekelberg staan de eerste mensen die zich vooraf geregistreerd hadden voor het pausbezoek, al te wachten.

Het officiële programma van de paus begint om 10 uur in de basisiliek van Koekelberg, een van de grootste basilieken ter wereld. Daar ontmoet hij onder anderen bisschoppen, priesters en andere vertegenwoordigers van de Kerk. Mensen die zich vooraf hebben geregistreerd, zullen de paus voor en rond de basiliek kunnen groeten.

Tijdens de bijeenkomst in de basiliek zullen 6 mensen het woord richten tot de paus. een priester, een pastoraal werkster, een theoloog, een religieuze, een gevangenisaalmoezenier en een verantwoordelijke in de strijd tegen seksueel misbruik in de kerk. Daarna antwoordt Franciscus.

Om 16.30 uur wordt paus Franciscus in de Waalse universiteitsstad Louvain-la-Neuve verwacht. Net als de KU Leuven viert de Université Catholique de Louvain (UCL) haar 600e verjaardag. De paus zal spreken met universiteitsstudenten en professoren in de Aula Magna. Ze gaan het onder meer hebben over het klimaat en sociale ongelijkheid.

De rector van de UC Louvain houdt vervolgens een toespraak met aandacht voor dat thema. Ook paus Franciscus zal de aanwezigen toespreken. Vanaf 17.45 uur kan het (geregistreerde) publiek volgens het programma op de parking van de Aula Magna de kerkleider begroeten.

Goeiemorgen, welkom in onze liveblog over het pauselijke bezoek aan ons land. Vandaag is het al de derde dag van paus Franciscus in België. Of het zo'n bewogen dag zal worden als gisteren, valt af te wachten. Op het paleis in Laken week de paus af van zijn script toen hij het had over de schande van het seksueel misbruik. 's Avonds ontmoette hij slachtoffers, een ontmoeting die meer dan een uur langer duurde dan gepland en waarin hij zijn excuses aangeboden heeft. Je kan alles herlezen in onderstaande blog.