Liveblog - Dambreuken in Polen en Oostenrijk veroorzaken drama, dodentol in Roemenië stijgt naar 6

De nacht is gevallen in het 50.000 zielen tellende stadje Opava in Tsjechië. Daar is deze straat in duisternis gedompeld doordat de elektriciteit er uitgevallen is. Het regent er al onafgebroken sinds vrijdag. In heel Tsjechië zaten 250.000 huishoudens vandaag zonder stroom.

In de Duitse deelstaat Saksen, in het oosten van het land, bereidt men zich voor op hoge rivierstanden. In de hoofdstad Dresden stond het peil van de rivier de Elbe om 17,15 al op 4,94 meter, vlak onder de drempel van alarmfase 2 (5 meter). Dat betekent dat hulpdiensten zich moeten klaarhouden. Maandag kunnen overstromingen van bebouwde gebieden niet meer uitgesloten worden. Dan dreigt het water van de Elbe tot 6 meter hoog te komen.

In Roemenië is de dodentol gestegen naar 6. Alle doden vielen in het zwaar getroffen Galati, in het oosten van het land.

Een geëvacueerde Poolse vrouw komt samen met haar hondje op adem. Ze hebben onderdak gevonden in een school in Glucholazy. Die stad, in het zuiden van het land, staat onder water doordat de rivier Biala uit zijn oevers is getreden. Er stortte al een brug in. In Polen is er tot nu toe 1 inwoner om het leven gekomen.

"De Oekraïense premier Denys Sjmyhal heeft zonet zijn solidariteit met Polen uitgesproken", schrijft Pools premier Donald Tusk op X. "Sjmyhal wil onmiddellijk 100 reddingswerkers, die uitgerust zijn met gespecialiseerd materiaal, naar Polen sturen om de overstromingen te bestrijden. "Het is erg ontroerend."

Na Polen, zijn ook in Oostenrijk de eerste dammen gebroken. Dat schrijft de Oostenrijkse publieke omroep ORF. Hulpdiensten proberen 1 van de gebroken dammen, in Hadersdorf am Kamp, bij de grens met Tsjechië, te dichten. Uit voorzorg zijn meer dan 100 huizen geëvacueerd. Ook in Pottenbrunn, iets ten zuiden van Hadersdorf am Kamp, is een dam gebroken en worden huizen geëvacueerd. 

In totaal zijn in het noordoosten van Oostenrijk 1.100 gebouwen geëvacueerd. In de hoofdstad Wenen steeg het water van de rivier de Wien de voorbije uren nog eens met een halve meter. Het leger, brandweer en andere hulpdiensten proberen zoveel mogelijk noodoproepen te beantwoorden, maar de prioriteit ligt op dit moment op het redden van mensenlevens.

Duizenden mensen zitten zonder stroom, honderden zonder verwarming. Het stuwmeer Ottenstein am Kamp kan elk moment overstromen. Het crisisteam in de regio verwacht dat het water in de loop van de middag over de muur van het meer zal stromen. Het leger staat klaar om hulp te verlenen.

Een cycloon is een depressie waarbij de kern verticaal gevuld is met warme lucht. Die kan zich ontwikkelen tot een (tropische) storm. Zo'n cycloon doet zich niet vaak voor in Europa. Daarom "is het eigenlijk niet gebruikelijk om van een cycloon te spreken in Europa", zegt David Dehenauw, hoofd weersvoorspellingen bij het KMI.

"Ik hou het meestal bij een depressie. Maar in dit geval is de depressie zo groot in omvang en doet die zich in zo veel verschillende landen voor, dat ik me kan voorstellen dat het in een van die landen een cycloon wordt genoemd.

"Zullen we Boris dan maar een storm noemen, om het onderscheid te maken met een "gewone" depressie? Dat is ook niet zo vanzelfsprekend, zegt Dehenauw, want elk land hanteert zo zijn eigen definitie. "De voorwaarden verschillen van land tot land. In België moet een windkracht van 9 Beaufort gehaald worden boven ons grondgebied." Dat komt overeen met 75 tot 88 kilometer per uur, gemeten over 10 minuten.

Boris piekte al met windstoten tot 160 kilometer per uur in Schönberg-Lachtal in Oostenrijk en elders werden windstoten tot 100 kilometer per uur gemeten. "Maar het is niet omdat er zich enkele rukwinden voordoen, dat je van een storm kan spreken. Tijdens onweders worden ook vaak hoge snelheden gemeten", nuanceert Dehenauw.

Nabij het dorpje Stronie Śląskie is een dam gebroken onder de druk van de kolkende Biała Lądecka-rivier. Het volledige dorp staat onder water, en het stromende water heeft verschillende huizen weggevaagd. Op beelden is te zien dat de zijkant van de dam gewoon is weggespoeld.

"Het is een tragedie", zegt de woordvoerder van het Poolse weerinstituut IMGW. "Het water heeft een enorme kracht die gebouwen vernietigt. Verschillende gebouwen zijn door het water gesloopt en volledig weg."

Het is voorlopig niet duidelijk of er slachtoffers zijn gevallen bij de dambreuk.

In bepaalde overstromingsgebieden in Oostenrijk is als gevolg van cycloon Boris op 4 dagen tijd evenveel regen gevallen als gewoonlijk in de volledige maand september. Dat meldt GeoSphere Austria, het Oostenrijkse instituut voor geologie, geofysica, klimatologie en meteorologie.

Het aanhoudende lagedrukgebied brengt ongekende hoeveelheden regen naar Oostenrijk. Aan het weerstation in St.-Pölten, de hoofdstad van de deelstaat Neder-Oostenrijk die tot rampgebied is verklaard, is 300 tot 350 milliliter gevallen. Dat komt overeen met 350 liter per vierkante meter. Volgens GeoSphere komt er pas dinsdag een eind aan de aanhoudende regen.

"Op sommige plaatsen is er tot 430 liter per vierkante meter gevallen", vertelt Brokken. "De voorspellingen zijn helaas uitgekomen, er is zelfs op sommige plaatsen meer neerslag gevallen dan was voorspeld. In Wallonië (tijdens de waterbom in 2021, red.) was dat tot 270 liter verspreid over 48 uur. Er valt nu meer neerslag, en over een langere periode. Ze moeten daar al zeer veel neerslag slikken, en ze krijgen er de komende uren nog meer over zich heen."

"Er geldt nog een code rood voor neerslag tot en met maandag voor deze regio. Daarna wordt het wel beter, gaat het nog een beetje regenen. Maar al dat water dat er nu gevallen is, moet wel nog een kant uit. Het wordt nog bang afwachten hoe dat zal aflopen."

In Slobozia Conachi, een gemeente in het Roemeense district Galati in het oosten van het land, is een vijfde dodelijk slachtoffer van storm Boris teruggevonden. Dat melden de hulpdiensten. Gisteren was er ook al sprake van 5 dodelijke slachtoffers, maar dat aantal werd later bijgesteld naar 4.

In totaal lieten al zeven mensen het leven. In Oostenrijk liet een brandweerman het leven tijdens een interventie in de deelstaat Neder-Oostenrijk. Ook in de overstroomde gebieden in het zuidwesten van Polen is een persoon verdronken.

In Oostenrijk is het hoog in de bergen de afgelopen uren onophoudelijk aan het sneeuwen. Michiel uit Gent stuurt onze redactie een foto van aan de Neue Fürther Hütte, een berghut op ruim 2.000 meter hoogte, waar hij werkt. Daar is de afgelopen nacht een dik pak sneeuw gevallen. 

Het is voorlopig goed dat er veel sneeuw valt, omdat dat de kans op overstromingen vermindert. De sneeuw blijft immers liggen, en zo stroomt er geen water naar lagergelegen gebieden. Al veroorzaakt het wat hoger in de bergen wel wat overlast. Zo moeten veel veehouders vroeger dan voorzien hun grazend vee uit de Alpenweides verplaatsen.

In de Oostenrijkse deelstaat Neder-Oostenrijk is een brandweerman om het leven gekomen bij de overstromingen die veroorzaakt zijn door storm Boris. Dat meldt de gouverneur van Neder-Oostenrijk, Johanna Mikl-Leitner, op een persconferentie. De deelstaat is uitgeroepen tot rampgebied.

Ook in de overstroomde gebieden in het zuidwesten van Polen is een persoon verdronken. Zaterdag waren al vier dodelijke slachtoffers gemeld in het zuidwesten van Roemenië. In Tsjechië zijn nog eens vier mensen vermist geraakt.

In Tsjechië zitten meer dan 250.000 huishoudens zonder stroom. Dat bericht het persagentschap CTK. Ook het treinverkeer is verstoord.

De regio Moravië-Silezië, in het oosten van het land aan de Poolse grens, is er het slechtst aan toe. Alleen daar al moeten 100.000 huishoudens zonder elektriciteit hun boontjes doppen. Als gevolg van de doorweekte grond zijn talrijke bomen op bovengrondse elektriciteitsleidingen en hoogspanningsleidingen gevallen. 

Ook het treinverkeer is verstoord omdat bomen op de sporen zijn gevallen en bepaalde stukken blank staan. Ongeveer 40 spoorlijnen zijn volledig gesloten. Bij het station Studenka staat het stuk tussen Praag en Ostrava blank. Verschillende Eurocity-verbindingen richting Polen en Slovakije zijn daardoor uitgevallen. Inwoners wordt gevraagd om reizen met de auto en de trein te vermijden.

Storm Boris heeft ook in Polen een dodelijk slachtoffer geëist. In de overstroomde gebieden in het zuidwesten Polen is een persoon verdronken. "We hebben de eerste bevestigde verdrinkingsdood hier, in het district Klodzko" in Neder-Silezië, zegt de Poolse premier Donald Tusk. Hij herhaalt zijn oproep aan de bevolking om de oproepen tot evacuatie serieus te nemen en zich tijdelijk in veiligheid te brengen.

Klodzko ligt aan de Nysa Klodzka, een zijrivier van de Oder. De situatie verslechterde afgelopen nacht. Vanochtend stond het waterpeil op 6,65 meter. Volgens de lokale brandweer staat het waterpeil normaliter op 1 meter. Het waterleidingbedrijf waarschuwde dat het leidingwater niet meer geschikt is om te drinken en gekookt moet worden.

In Tsjechië zijn 4 mensen vermist geraakt. Gisteren waren er al 4 dodelijke slachtoffers gemeld in het zuidwesten van Roemenië.

"In Oostenrijk is de situatie nog niet zo dramatisch als in Tsjechië of Polen, al zijn er natuurlijk ook hier overstromingen", vertelt correspondent in Wenen, Michael de Werd. "Heel wat wegen zijn overstroomd en daardoor zijn sommige plaatsen moeilijk te bereiken. Enkele kleinere dorpen staan onder water en daar moeten ook mensen geëvacueerd worden."

"Het voordeel aan Oostenrijk is dat het zo koud is", zegt hij. "Op een paar dagen tijd is de temperatuur ongeveer 20 graden gedaald. Dat heeft als gevolg dat er vooral in de bergen geen regen, maar sneeuw gevallen is. Dat veroorzaakt daar natuurlijk wel overlast, maar is een groot voordeel voor de lager gelegen gebieden. Er komt geen water vanuit de bergen, want die sneeuw blijft tenminste liggen."

De situatie in Polen is afgelopen nacht verergerd, vertelt Gosia Dowlaszewicz, een Vlaamse vrouw die in Polen woont. "Gisteren was het nog een beetje afwachten, maar nu is het echt ernstig", zegt ze. "Zeker in de regio Neder-Silezië, aan de grens met Tsjechië, zijn meerdere steden getroffen."

En waar de getroffen inwoners naartoe gaan? "Dat is heel uiteenlopend", zegt ze. "Soms kunnen ze naar een speciale opvangplaats, maar heel vaak kiezen ze ervoor om bij vrienden of familie te verblijven. Toch is het ook zo problematisch dat sommige mensen gewoon thuis moeten blijven: ze kunnen niet naar buiten omdat er water op de straat stroomt of soms zelfs als ze al op de begane grond aanwezig is."

Volgens Dowlaszewicz heeft de brandweer het moeilijk. "Er zijn genoeg zandzakjes, maar ze bevinden zich niet altijd op de juiste plek. Het is soms nauwelijks mogelijk om de mensen die er nood aan hebben te bereiken. De diensten doen hun beste, maar het gaat zo dramatisch snel. Daarom is de hulp van gewone mensen, die zandzakken vullen en plaatsen, echt nodig. Er is veel solidariteit."

In Oostenrijk zijn nu 42 gemeenten aangeduid als rampgebied. Gisterenavond waren dat er nog maar 24. In het zuiden van het land zijn winden tot 146 kilometer per uur geregistreerd, terwijl in het noorden tot 170 liter regen per vierkante meter viel.

In het zuiden van Polen is het water zo hoog komen te staan dat het over de rand van de Miedzygorze-dam, bij de Glatzer-bergkam aan de Tsjechische grens, loopt. 

De 29-meter hoge Miedzygorze-dam is aan het begin van de 20e eeuw gebouwd. Het overstromingsbekken kan bijna 1 miljoen kubieke meter water bevatten. "De watertoevoer is enorm", meldt de gemeente Bystryca Klodzka in Neder-Silezië op X. Volgens de regionale waterautoriteit in Wroclaw is de situatie kritiek: inwoners van lagergelegen dorpen zijn geëvacueerd.

De Poolse premier Donald Tusk omschreef afgelopen nacht als een "dramatische uitdaging". Volgens Tusk is op verschillende plekken al meer regen gevallen dan bij de zogenaamde Millenniumvloed, de vernietigende overstromingen van 1997. Toen liep het water ook over de Miedzygorze-dam.

In Oostenrijk blijft de situatie verslechteren. Het leger staat paraat om hulp te bieden.

Wegens overstromingsgevaar zijn 24 gemeenten er tot rampgebied uitgeroepen. Vooral in deelstaat Neder-Oostenrijk is de toestand precair. De rivier de Kamp, die in de Donau uitmondt, is er op verschillende plaatsen buiten zijn oevers getreden. De autoriteiten spreken over een situatie die zich maar eens in de 100 jaar voordoet. Het zal mogelijk nog de hele nacht van zaterdag op zondag blijven regenen.

Elders in Oostenrijk, in het Karwendelgebergte in Tirol, is een Duitse wandelaar bedolven geraakt door een lawine. Hij maakte deel uit van een groep van ongeveer 30 die in het grensgebied met Duitsland een tocht maakte. Door de hevige sneeuwval besloten ze die af te breken. Op weg naar beneden werden ze op 1.500 meter hoogte verrast door een lawine. De anderen konden uit de gevarenzone worden gehaald en naar het dal gebracht.

In het Tsjechische Opava, aan de grens met Polen, wordt gevreesd voor een ramp zoals de stad in 1997 al eens meemaakte. Verschillende mensen zijn vermist en duizenden inwoners worden geëvacueerd.

Door Opava stroomt een gelijknamige rivier, die een zijrivier vormt van de Oder - die reeds buiten zijn oevers is getreden. Behalve in Opava moeten ook op andere plaatsen in de Tsjechisch-Poolse grensstreek honderden mensen worden geëvacueerd.

In het Jeseniky-gebergte stortte een auto in een kolkende watermassa. Eén inzittende kon zich redden, maar van 3 anderen was geen spoor meer te bekennen. In Jankovice viel een 54-jarige man tijdens opruimingswerken in een overstroomde beek en kwam niet meer boven.

In zowat 80 meetstations in Tsjechië waar de waterstand wordt gecontroleerd, wordt voor 'gevaar' gewaarschuwd. Dat betekent dat de watermassa de fysieke integriteit van mensen in gevaar kan brengen of voor grote materiële schade kan zorgen. Vooral het noorden en het oosten van het land zijn getroffen. Het leger heeft helikopters ter beschikking gesteld voor hulp- en reddingsoperaties, in hoofdstad Praag is de regering bijeengekomen voor een crisisvergadering.

In de stad Opava zijn de ordediensten begonnen met het evacueren van inwoners uit gebieden die bedreigd worden door het hoge water. Duizenden mensen zijn getroffen. Het water van de gelijknamige Opava-rivier is op sommige plaatsen al buiten haar oevers getreden. Er wordt een piek verwacht tussen 2 uur en 6 uur 's nachts.

Een brug die eerder deze week is ingestort in het Duitse Dresden, moet zo snel mogelijk geruimd worden. Het leger is daarvoor met tientallen manschappen en gepantserde voertuigen ter plaatse. 

Het is nu belangrijk om de brug zo snel mogelijk te slopen, omdat het waterpeil van de Elbe tot zondagochtend naar verwachting van 2 naar 4 meter zal stijgen. 

"We hopen dat de oude binnenstad van Dresden kan worden beschermd tegen het dreigende overstromingsgevaar", zegt Robert Habermann, woordvoerder van de Duitse strijdkrachten Saksen. "Delen van de Carola-brug zijn in de Elbe zijn gevallen of dreigen erin te vallen. Die moeten zo snel mogelijk worden gesloopt, zodat het water kan wegstromen."

De Centrale Overstromingscommissie van Tsjechië heeft aangekondigd dat de situatie in de meest oostelijke regio van het land erg kritiek is. De commissie wil dat de gouverneur van de regio de noodtoestand uitroept.

Er wordt verwacht dat het in de regio zwaar zal blijven regenen. Volgens de huidige voorspellingen kan niet worden uitgesloten dat hoeveelheid neerslag het niveau van een 100-jarige overstroming zullen overschrijden.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Vít Rakušan kan de evacuatie van mensen in andere regio's niet worden uitgesloten. Er is echter op dit moment echter geen noodzaak om in andere regio's de noodtoestand uit te roepen, aldus minister van Milieu Petr Hladík, die toevoegde dat de situatie tijdens de nacht van zaterdag op zondag nog kan veranderen.

"De komende uren kan een pak sneeuw van 2 meter dik vallen in hogergelegen gebieden, dat is erg veel. In de lager gelegen gebieden kan lokaal tot 400 liter regen per vierkante meter vallen, verspreid over een periode van 72 uur. Die waarden zijn vergelijkbaar met de neerslaghoeveelheid van de waterbom in Luik in 2021, maar we zien dat de regenval gewoon veel langer duurt", vertelt weervrouw Jacotte Brokken.

Het zuidwesten van Polen kreunt onder het water. Het Poolse Meteorologische Instituut rekent op aanhoudende regenval. In 35 watermeetstations is het alarmpeil al overschreden, schrijft het op X. In het zuiden van Polen trad de rivier Biala Glucholaska buiten zijn oevers. In het dorp Glucholazy moesten 400 inwoners in veiligheid gebracht worden.

De Poolse minister van Binnenlandse Zaken Tomasz Siemoniak kwam ter plaatse. Honderd brandweerlui en 60 politieagenten werden in het dorp ingezet, schreef hij op X. Ook in het dorp Morow moest een deel van de inwoners geëvacueerd worden, omdat de rivier Mora buiten zijn oevers getreden was.

In Tsjechië is op meerdere plekken het derde overstromingsniveau afgekondigd, bericht het persagentschap CTK. Op andere plekken veroorzaakte de zware regen overstromingen. Hier en daar heeft het vrijdag al 50 tot 110 liter per vierkante meter geregend. Volgens meteorologen zullen de waterpeilen van de rivieren in Tsjechië doorheen het weekend verder stijgen.

Dat merkt ook acteur Maarten Bosmans, op dit moment in Praag (Tsjechië). Het waterpeil van de rivier Moldau is er de afgelopen uren sterk gestegen, zegt hij. "Het is momenteel bang afwachten, voor de tweede keer in de geschiedenis is de waterkeringsmuur geplaatst."

In Roemenië zijn al zeker 5 mensen omgekomen na zware overstromingen bij de doortocht van cycloon Boris, die op dit moment over Centraal-Europa trekt. Een persoon is nog vermist. Volgens de weerdiensten wordt het zwaartepunt van de storm deze avond en nacht verwacht, met mogelijk de ergste overstromingen in decennia. 

Lees er alles over in onderstaand artikel:

Cycloon Boris trekt over Centraal-Europa, en dat leidt op verschillende plaatsen tot wateroverlast, schade en zelfs dodelijke slachtoffers. Het zwaartepunt van de storm wordt verwacht in de late namiddag en nacht. Volgens weerdeskundigen worden sommige plaatsen mogelijk getroffen door de zwaarste regenval in decennia.

VRT NWS heeft mensen ter plaatse in Oostenrijk, Tsjechië en Polen. We volgen al het nieuws voor u op, en geven een overzicht in deze liveblog.