Klimaatblog: Biden haalt uit naar China en Rusland, wereldwijd plan om methaanuitstoot sterk af te bouwen

De Amerikaanse president Joe Biden heeft geen hoge pet op van de rol die China speelt in de onderhandelingen over het klimaat. Zoals bekend heeft de Chinese president Xi Jinping beslist om niet naar Glasgow af te reizen. "Dit is een enorm probleem en zij lopen ervan weg", zei Biden op een persconferentie in Glasgow. "Hoe kunnen ze zoiets doen en dat leiderschap opeisen?"

Ook de Russische president Vladimir Poetin kreeg een veeg uit de pan. "Idem voor Rusland en Poetin: de Russische toendra staat in brand en je hoort er Poetin niks over zeggen."

Volgens de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry hebben al ruim 100 landen zich aangesloten bij de "Global Methane Pledge", de alliantie om de uitstoot van methaan beter op te volgen en sterk te verminderen. Daarbij ook Brazilië, een grote uitstoter van methaan. 

Het plan was opgestart door de VS en de EU. Zij beloofden midden september om de uitstoot van methaan tegen 2030 met 30 procent te verminderen tegenover het niveau van 2020. De jongste jaren is ook de methaanuitstoot steeds verder blijven stijgen. Bij de ongeveer 100 landen die zich al aansloten zou de top-10 van grootste methaanuitstoters zijn, met naast Brazilië en de VS ook Indonesië, Nigeria, Pakistan en Mexico. De tekst is wel niet wettelijk bindend. Volgens de VS dekt de steeds groter wordende "methaanalliantie" nu al ongeveer twee derde van de wereldeconomie. 

Methaan is als broeikasgas veel krachtiger dan CO₂ maar het breekt wel sneller af in de atmosfeer. Het zou verantwoordelijk zijn voor ongeveer 30 procent van de wereldwijde opwarming, en is daarmee het belangrijkste broeikasgas ná CO₂. Methaan komt vrij bij olie- en gaswinning, bij afvalverwerking, bij natuurlijke afbraakprocessen en in de veeteelt (denk aan de verteringsprocessen van gras bij koeien). 

Volgens een VN-rapport van mei zou een sterke daling de methaanuitstoot in de komende 10 jaar (met 45 procent), er tegen 2045 kunnen voor zorgen dat de temperatuursstijging dan 0,3 graden Celsius minder hoog ligt. Met wat nu op tafel ligt, zou dus gestreefd worden naar 30 procent reductie. Dat zou op zich goed moeten zijn voor 0,2 graden minder opwarming tegen 2050. Da's best wel de moeite, want elk tiende van een graad telt mee. Momenteel zit de wereldwijde opwarming aan 1,1 graden tegenover de periode 1850-1899, het streefdoel van Parijs is nog altijd om de opwarming te beperken tot anderhalve graad. 

Vandaag nog presenteerde de VS scherpere ambities om de methaanuitstoot bij het winnen van olie en gas af te bouwen. "We moeten snel handelen. Methaan is het laaghangend fruit", zei Europees Commissievoorzitter Von der Leyen daarover, een verwijzing naar het feit dat daar snel en met relatief weinig moeite winst voor het klimaat geboekt kan worden. 

Veel regeringsleiders en beroemdheden zijn met hun privévliegtuig afgereisd naar de klimaattop in Glasgow. Volgens Britse media gaat het inmiddels al om zo'n 400 toestellen, en dat stuit op heel wat kritiek. Onder meer de Britse premier Boris Johnson en de Amerikaanse multimiljardair Jeff Bezos vlogen naar Schotland met privéjets om er over de klimaatverandering en de toekomst van onze planeet te praten. 

Volgens Jan Mertens, voorzitter van denktank Oikos en columnist bij MO*Magazine, is die kritiek terecht. “Elke politicus zou de kans moeten grijpen om niet hypocriet te zijn. Ongeveer 1 procent van de wereldbevolking is verantwoordelijk voor 50 procent van de wereldwijde luchtvaartemissies. Het komt slecht over als er dan plots 400 privéjets landen. Bovendien missen leiders zo de kans om draagvlak te verbreden. Sommige ministers nemen de trein, en dat is goed. Maar niet iedereen kan dat natuurlijk”, zegt hij in "De wereld vandaag" op Radio 1.

"President Joe Biden vliegt met zijn hele staf. Er zijn immers veel veiligheidsrisico’s verbonden aan zijn trip. Maar er zijn aanwezigen die het wel anders zouden moeten doen. Personen zoals multimiljardair Jeff Bezos nemen dat vliegtuig echter niet per se uit slechte wil. Ik vermoed dat het voor velen van hen gewoon erg vanzelfsprekend is geworden."

Toch begrijpt Mertens de verontwaardiging: “De tijd van bla bla bla is voorbij. Iedereen moet mee op de boot van de energietransitie springen, ook de meest kwetsbare gezinnen. Door met een privéjet te arriveren, lijkt het wel alsof de grootste vervuilers hun eigen privileges in stand houden. Zij moeten de maatschappij er net van overtuigen dat de grootste vervuilers ook de grootste lasten zullen dragen. Dat kunnen ze bijvoorbeeld door middel van een veelvliegtaks: mensen die vaak vliegen, moeten meer betalen."

En dan is er nog het argument dat vergaderingen evengoed online kunnen doorgaan. Maar dat nuanceert Mertens: “Vergaderen kan redelijk goed online, maar onderhandelen vergt een andere dynamiek. Fysiek vergaderen is echt een meerwaarde. Als de onderhandelaars in hun beleid geloofwaardige maatregelen treffen om emissies tegen te gaan, maakt dat hun vliegreis misschien ook iets aanvaardbaarder."

Nu de tientallen staats- en regeringsleiders in Glasgow elk de conferentie hebben toegeproken, nemen de volgende dagen de onderhandelaars de fakkel over. De Britse premier en gastheer Boris Johnson zei dat "we ons moeten wapenen tegen valse hoop, en zeker niet mogen denken dat de klus geklaard is. Want dat is niet zo, we hebben nog een lange weg voor de boeg." 

Johnson voegde er wel aan toe: "Maar dat alles neemt niet weg dat ik voorzichtig optimistisch ben." (foto onder: Johnson die 1,5 uitbeeldt, naar het doel van de COP26 om de opwarming te beperken tot anderhalve graad Celsius). 

De Chinese klimaatonderhandelaar Xie Zenhua denkt dat er in Glasgow een akkoord kan komen over de zogenoemde koolstofmarkten. Dat is een belangrijk uitwisselingssysteem waarbij landen met te veel uitstoot, uitstootrechten kunnen kopen van andere landen die rechten over hebben. 

Het oude akkoord moet vernieuwd worden, maar dat moet gebeuren op een manier zodat er geen fraude of dubbeltellingen mogelijk zijn. Een goed akkoord is dus heel belangrijk. 

Tegelijk zei Xie dat de wereld zich misschien niet te hard moest vastpinnen op die anderhalve graad. "We moeten ernaar streven, daar is een consensus over. Laten we die niet breken. Misschien is het verstandiger om gewoon zo hard als mogelijk te streven naar anderhalve graad."

Volgens het klimaatakkoord van Parijs uit 2015 moeten we de opwarming van de aarde tot "ruim onder de 2 graden houden, en liefst op anderhalve graad." 

China, 's werelds grootste uitstoter van broeikasgassen, heeft zijn eerdere ambities voorlopig niet aangepast. Het wil "pieken met de uitstoot van CO₂ voor 2030 en klimaatneutraal worden tegen 2060. "Dat is al heel ambitieus," zei Xie daarover. China is voor zijn energieproductie nog altijd voor een groot deel afhankelijk van steenkool. 

50 Vlaamse schrijvers blikken enkele decennia vooruit: hoe zal de wereld veranderd zijn onder invloed van de klimaatproblemen? Saskia de Coster, Aya Sabi, Fikry El Azzouzi, Wanne Synnave en Carolina Maciel de França stellen zich de wereld over 50 jaar voor, naar aanleiding van de klimaattop.

Lees hier het volledige artikel: 

Windenergie op zee en groene waterstof. Dat zijn enkele van de milieuvriendelijke energievormen waar de federale regering op inzet, zo heeft de Belgische premier Alexander De Croo net nog eens benadrukt tijdens zijn toespraak voor de VN-klimaatconferentie. De Croo zei ook dat de Belgische bijdrage aan het internationaal klimaatfonds – om armere landen te helpen in de strijd tegen klimaatverandering – met 60 procent omhoog gaat. België zal ook 200 miljoen euro bijdragen in de strijd tegen ontbossing.

De Croo begon zijn toespraak met het schetsen van de hoogdringendheid voor actie, nu er zich steeds meer weersextremen en natuurrampen voordoen. Ook in België, verwees hij naar de overstromingen van juli. "Vroeger was het iets wat we op tv zagen, nu gebeurt het bij ons. Er stierven 41 mensen door de overstromingen, de eerste burgerslachtoffers van de klimaatverandering in ons land." 

Andere grote economieën zouden Europa’s klimaatambities moeten volgen, zei hij. “Dit gaat over het beschermen van leefgemeenschappen, het bouwen van een nieuwe economie, het creëren van nieuwe jobs, het opnieuw aanknopen met een groene economische groei.”

Deze nieuwe economie moet inclusief zijn: “We moeten ervoor zorgen dat iedereen aan boord is. De klimaattransitie is niet enkel iets voor mensen uit rijkere landen, want in dat geval zouden we falen.” We moeten samen de klimaatcrisis het hoofd bieden, of we zullen de strijd niet winnen, zei de premier nog, vooraleer hij opriep om concreet actie te ondernemen in Glasgow. “Na de speeches en ambities is het tijd voor actie. De politieke wil moet er komen, daarvoor zijn we hier in Glasgow. Laten we die wil vinden en beginnen met het tij te keren.”  

Tijdens zijn toespraak op de COP26 heeft de Japanse premier Fumio Kishida tot 10 miljard  dollar steun beloofd voor de groene omslag in Azië, weg van koolstof.  Tegelijk zal Japan ook  zijn bijdrage aan het internationale klimaatfonds verdubbelen. Kishida stelde geen nieuwe emissiereducties voor, maar Japan had eerder al beloofd om klimaatneutraal te worden tegen 2050. Daarvoor wil het zoveel mogelijk inzetten op hernieuwbare energie. 

Japan wil ook zijn bijdrage leveren tot het reduceren van de methaanuitstoot. Methaan is een veel sterker broeikasgas dan CO₂ , maar blijft veel minder lang in de atmosfeer hangen. 

De Europese Unie heeft beslist om elk jaar 1 miljard euro vrij te maken om regenwouden en bossen beter te beschermen. De beslissing maakt deel uit van het akkoord dat pas is gesloten om tegen 2030 de wereldwijde ontbossing definitief te stoppen. 

De EU gaat het engagement alvast aan voor de komende vijf jaar. 250 miljoen gaat naar landen in het Congo-bassin in centraal-Afrika. "We moeten beter luisteren naar de oorspronkelijke inheemse bewoners en ook beter samenwerken met producenten, handelaars en consumenten, om de ontbossing te stoppen", zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. 

Ook Groot-Brittannië, Noorwegen, de VS en Japan zijn grote donoren. In totaal omvat het bossenhulppakket ruim 10 miljard euro aan publiek geld.  

De regering van Groenland heeft gezegd dat ze het proces in gang heeft gezet om toe te treden tot het klimaatakkoord van Parijs. Groenland telt een bevolking van 57.000 mensen en valt onder Denemarken, al heeft het voor sommige domeinen eigen beslissingsrechten. 

Groenland wil niet per se inzetten op emissiereducties, maar wel op alternatieve energiebronnen, zoals waterkracht. Groenland kennen we van de gigantische ijskap die in sneltempo aan het smelten is. Het eiland is rijk aan mineralen en verschillende spelers hebben er een oogje op. Maar Groenland geeft hen alvast een schot voor de boeg: het wil een verbod heffen op toekomstige olie- en gasexploitatie. 

De premier van het Afrikaanse eiland Madagascar, Andry Rajoelina, wees tijdens zijn speech op de zware tol die zijn land betaalt voor de klimaatverandering: "In het zuiden van het land treft een hongersnood ruim 1,3 miljoen landgenoten. Al verschillende jaren heeft het er niet meer geregend. Daardoor is het onmogelijk geworden om er in levensonderhoud te voorzien. De landgenoten ondergaan een klimaatcrisis waaraan ze niet hebben bijgedragen. Om deze grote onrechtvaardigheid tegen te gaan, bouwen wij een grote pijplijn om het zuiden van het land van water te kunnen voorzien." 

Rajoelina hoopt dat ook Afrika de overstap kan maken naar groenere energie, weg van steenkool en andere fossiele brandstoffen. "En we moeten tegelijk onze bossen behouden", benadrukte hij. "Madagascar kan binnen Afrika een toonbeeld worden van de groene omslag. We moeten nu handelen. Ik roep de wereldleiders hier en nu op om de 100 miljard dollar effectief op tafel te leggen." 

Die 100 miljard dollar per jaar was beloofd op de klimaatconferentie van Parijs: de rijke landen zouden het bedrag betalen aan armere landen en ontwikkelingslanden, zodat die zich beter kunnen wapenen tegen de klimaatverandering. Maar voorlopig is dat symbolische bedrag nog niet gehaald.

Greenpeace België is niet onder de indruk van de belofte dat er vanaf 2030 geen bos meer mag verdwijnen op aarde. "Dit nieuws betekent dat er wereldwijd nog bijna een decennium doorgekapt mag worden. De afspraak om bosvernietiging te stoppen is bovendien niet bindend. Daarom voelt de Braziliaanse president Bolsonaro zich zo comfortabel om deze nieuwe deal te tekenen", zegt Carine Thibaut, klimaatexpert bij Greenpeace België, vanop de COP26 in Glasgow. 

Greenpeace zegt dat de klok tikt, en dat het ook een internationale kwestie is waar alle landen meer inspanningen moeten voor doen, ook België: "Ondertussen nadert de Amazone zijn tipping point (een punt waarna het woud zich niet meer kan herstellen in zijn oorspronkelijke toestand, red.) en kan het grootste regenwoud op aarde onmogelijk nog jaren ontbossing overleven. Het blijft blablabla als landen als België niet tegelijkertijd hun voetafdruk verkleinen door middel van scherp beleid en wetgeving. Dat betekent dat een EU-Bossenwet ingevoerd moet worden, er geen EU-Mercosurdeal komt en dat de vlees- en zuivelproductie en -consumptie drastisch moeten verminderen. Zo stoppen we ons aandeel in het kappen van onmisbare stukken bos voor palmolie en soja voor veevoer.”

Gisterenavond spraken ruim 100 wereldleiders af om tegen 2030 een eind te maken aan de wereldwijde ontbossing. Daarbij zijn grote spelers als Canada, Rusland, Brazilië, Colombia, Indonesië en de Democratische Republiek Congo. De ondertekenaars zijn samen goed voor ongeveer 85 procent van de bossen en regenwouden wereldwijd. Samen gaan ze 10,34 miljard euro publieke middelen en 7,2 miljard euro aan privémiddelen investeren. 

Experts reageerden eerder voorzichtig optimistisch op het akkoord. Lees hieronder het overzichtsartikel: 

De Chinese delegatie heeft gezegd dat president Xi Jinping gisteren niet de mogelijkheid heeft gehad om een videoboodschap te brengen. Volgens de Chinezen moest hij in de plaats een schriftelijke verklaring afleggen. Xi is zelf niet in Glasgow, maar wou het dan via een videocall doen. Wat dus niet gebeurd is. Daardoor is China gisteren niet aan de beurt geweest in het lijstje van sprekers, en daar zijn de Chinezen niet gelukkig mee. Xi kondigde geen nieuwe beloftes aan, maar riep wel op tot wereldwijde samenwerking. 

China heeft zijn dagelijkse productie van steenkool met meer dan een miljoen ton opgetrokken om een antwoord te bieden op de elektriciteitsschaarste. De aankondiging kwam er net na het begin van de conferentie. 

China heeft te kampen met de hoge grondstoffenprijzen nu het economisch herstel na de coronacrisis wereldwijd volop aan de gang is, in het bijzonder met de hoge prijzen van steenkool. Het land hangt voor 60 procent af van steenkool om zijn elektriciteitscentrales te voeden. Om de druk op de economie te verlagen, hebben de autoriteiten de afgelopen weken de toestemming gegeven om steenkoolmijnen te heropenen. Steenkool is een van de meest vervuilende energiebronnen, met daarbij ook een hoge uitstoot van het broeikasgas CO₂. 

Op de klimaatconferentie in Glasgow hebben meer dan 100 wereldleiders een eerste grote belofte gedaan: tegen eind 2030 mag er op aarde geen bos meer verdwijnen. De landen die de deal sloten, zijn goed voor 85 procent van de bossen ter wereld. Experts zijn voorzichtig optimistisch maar wijzen er wel op dat in 2014 ook al eens beloftes gedaan werden over ontbossing, maar dat die nooit in de praktijk zijn gebracht.

Lees meer in dit artikel: 

Op de tweede dag van de klimaatconferentie komen de staats- en regeringsleiders aan het woord die gisteren nog niet konden speechen. Rond 10 uur mag Umaro Embalo, president van Guinee-Bissau, de tweede dag van toespraken op gang trappen. 

De Belgische premier Alexander De Croo is ingedeeld in de namiddagshift en zou rond 16 uur de gigantische Cairn Gorm-zaal toespreken. 

Premier Alexander De Croo houdt vandaag in naam van ons land een toespraak in Glasgow. Hij vindt het ook een gelegenheid om te praten met andere landen om te kunnen samenwerken om die klimaatambitie te halen. "Vooral tussen de Europese landen voel je echt een aanpak. De 27 lidstaten staan er als één blok. Ze komen met één plan waar men niet per se met een apothekersweegschaal aan het kijken is wie wat doet, maar meer kijkt naar gemeenschappelijke projecten gebaseerd op de expertise die landen hebben. Zo heeft België expertise in windmolenparken op zee."  

De Croo blikt ook vooruit naar zijn toespraak. Hij wil vooral overgaan tot actie. "De tijd van ronkende speeches hebben we gehad. Nu moet er actie komen. De hele opzet in Glasgow is concreet maken wat er in Parijs (2015) is afgesproken. Ambities tegen 2050 is heel mooi, maar nú moet het concreet worden. Ik zal de beslissingen van ons land als voorbeeld geven, zoals het versneld uitfaseren van fossiele verbrandingsvoertuigen in onze bedrijfswagenparken", stelt De Croo.  

Vraag is wel of er kan overgegaan worden tot concrete actie, want heel wat vervuilende landen, zoals Rusland, Turkije en China, zijn zelfs niet aanwezig in Glasgow. Kan je nuttige akkoorden sluiten zonder hen? "Dat zal moeten blijken", reageert De Croo. "Het is duidelijk dat er zeer, zeer veel werk op de plank ligt."

De Vlaamse regering is tijdens deze klimaattop nog volop aan het afstemmen wat ze wil en kan doen. Vrij last minute. De Croo pareert de kritiek. Onze premier heeft er naar eigen zeggen vertrouwen in. "Als ik kijk naar de beslissingen die Vlaanderen heeft genomen de voorbije maanden, heb ik weinig twijfel dat er nu geen goed pakket komt." 

Het voorstel om al in 2027 alleen nog groene wagens in te schrijven, ligt morgen op de regeringstafel. De grootste regeringspartij N-VA lijkt eerder op 2030 te mikken. Dat schrijven De Standaard, Het Laatste Nieuws en De Morgen en het nieuws is ons bevestigd. Lees er hier alles over:

Volgend jaar worden er 250 laadpalen voor elektrische voertuigen geïnstalleerd in het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest. Dat heeft het kabinet van de Brusselse minister van Klimaattransitie, Leefmilieu en Energie Alain Maron (Ecolo), vandaag bekendgemaakt. "Hierdoor zal het aantal laadpalen op de weg verdubbelen, zodat elke Brusselaar een laadoplossing heeft op 250 meter van huis", klinkt het.

De Brusselse regering is van plan om tegen 2035 11.000 laadstations uit te rollen met de ambitie om het wagenpark van de hoofdstad te transformeren, om zo de CO2-uitstoot van het transport te verminderen. In het kader van het Charge.brussels-project werd al een basisnetwerk van 250 laadpalen voor elektrische voertuigen geïnstalleerd. Dit aantal zal in 2022 dus worden verdubbeld.

"Stukje bij beetje bereidt Brussel zich voor om automobilisten die geen eigen garage hebben de mogelijkheid te geven om een elektrisch voertuig aan te schaffen. Naast de duurzame mobiliteitsalternatieven die steeds vaker in Brussel aanwezig zijn, evolueert Brussel naar een emissievrije vloot, die iedereen een gezondere leefomgeving zal bieden", zegt de Brusselse minister van Mobiliteit, Openbare Werken en Verkeersveiligheid Elke Van den Brandt (Groen).

Jos Delbeke, voormalig directeur-generaal voor het Klimaat bij de Europese Commissie, reageert in "De ochtend" (Radio 1) op het akkoord over de stopzetting van de ontbossing tegen 2030. Is die doelstelling realistisch? "Belangrijk is de opvolging van de doelstellingen. We hebben al veel van die aankondigingen gehad. De technologie staat nu wel beter, we kunnen vanuit de ruimte zien wat er gebeurt in die bossen. Het probleem van de naleving van dergelijke akkoorden zijn illegale activiteiten, die moeten we onder controle krijgen wereldwijd." 

Een van de landen die akkoord is gegaan, is Brazilië. "Met Brazilië weten we dat er een beleid is met een president (Bolsonaro, red.) die niet veel geloofwaardigheid verwekt. Als we kijken naar Congo houden we ook ons hart vast. Daar is het goede bestuur soms het probleem. De nadruk ligt op opvolging door bijvoorbeeld observatie vanuit de ruimte", legt Delbeke uit. 

Is 2030 eigenlijk snel genoeg? "Hoe sneller, hoe beter. 2030 doet niemand van enthousiasme oplaaien. Ik zou de nadruk leggen op stap voor stap een goede controle en beheer, vooral voor de mensen die er wonen en die een evenwicht moeten vinden tussen overleven en de bossen in standhouden. Daar moeten we veel meer aandacht aan besteden."

India wil klimaatneutraal zijn tegen... 2070. Delbeke: "Als het gaat over de ruimere klimaatdoelstellingen dan is 2070 ver weg. Elementen die me hoop geven is de nadruk op nieuwe technologieën. India is nu al wereldleider op vlak van zonne-energie, ook China trouwens. Waar ik een beetje op mijn honger blijf, is op vlak van oude installaties. Wat gaat er met steenkool gebeuren? Steenkool is het grote probleem en is lokaal sterk verankerd: het schept enorm veel werkgelegenheid. " Delbeke wijst erop dat de oude economie springlevend is. "Het steenkoolgebruik in China en ook Europa is opnieuw omhoog gegaan. Dat moet ons zorgen baren. We moeten dringend werk maken van de afbouw."

Wat kunnen we zelf doen? Heel wat mensen zijn financieel bang om om te schakelen. "Wie verandert van wagen, zou ik aanraden om nu voor de beste technologie op de markt te gaan: ga elektrisch. En ik zou hopen dat de overheid daar tijdelijk en gefocust een steuntje kan voorzien. We moeten niet allemaal met grote elektrische wagens rijden. De kleine zijn al heel koopbaar. Zo'n steuntje in de rug kan een groot verschil maken."

Meer dan 100 leiders van landen die samen goed zijn voor 85 procent van alle bossen wereldwijd hebben een akkoord bereikt dat tegen 2030 een eind moet maken aan ontbossing en de negatieve gevolgen daarvan. Bij de ondertekenaars zijn landen als Canada, Rusland, Brazilië, Colombia, Indonesië en de Democratische Republiek Congo.

Samen gaan de landen 10,34 miljard euro publieke middelen en 7,2 miljard euro aan privémiddelen investeren.

Regenwouden en bosgebieden worden beschouwd als de longen van de aarde: ze absorberen zowat een derde van de jaarlijkse CO2-uitstoot. Een akkoord om een eind te maken aan de ontbossing is belangrijk: momenteel verdwijnt elke minuut een bosgebied ter grootte van 27 voetbalvelden.

Welkom in onze blog over de kilmaatconferentie in Glasgow. We bundelen voor u de belangrijkste stand van zaken. Gisteren iets gemist? Herlees en herbekijk het in onze blog van maandag: