Klimaatblog - Akkoord om ontbossing te stoppen tegen 2030, Queen roept op om kortetermijnpolitiek te overstijgen

Meer dan 100 leiders van landen die samen goed zijn voor 85 procent van alle bossen wereldwijd hebben een akkoord bereikt dat tegen 2030 een eind moet maken aan ontbossing en de negatieve gevolgen daarvan. Bij de ondertekenaars zijn landen als Canada, Rusland, Brazilië, Colombia, Indonesië en de Democratische Republiek Congo.

Samen gaan de landen 10,34 miljard euro publieke middelen en 7,2 miljard euro aan privémiddelen investeren.

Regenwouden en bosgebieden worden beschouwd als de longen van de aarde: ze absorberen zowat een derde van de jaarlijkse CO2-uitstoot. Een akkoord om een eind te maken aan de ontbossing is beangrijk: momenteel verdwijnt elke minuut een bosgebied ter grootte van 27 voetbalvelden.

In een vooraf opgenomen videoboodschap roept de Britse koningin Elizabeth de wereldleiders op de klimaatconferentie in Glasgow op om de kortetermijnpolitiek te overstijgen. Volgens de Queen hopen veel mensen dat de "tijd van woorden" plaatsmaakt voor "de tijd van actie".

"De komende dagen heeft de wereld de kans om een veiligere en stabielere toekomst te creëren voor onze mensen en de planeet waarvan wij afhankelijk zijn", aldus de koningin. "Niemand van ons zal eeuwig leven", zegt ze nog, maar deze strijd tegen de opwarming van de aarde is niet "voor onszelf, maar voor onze kinderen, de kinderen van onze kinderen en degenen die in hun voetsporen zullen treden".

Het was de bedoeling dat de 95-jarige Queen de conferentie in Glasgow zou bijwonen, maar op doktersadvies blijft ze in haar residentie in Windsor. Kroonprins Charles en prins William zijn wel aanwezig in Glasgow. 

In tegenstelling tot wat eerder was aangekondigd, zal het schip Rainbow Warrior III van milieuorganisatie Greenpeace de toestemming krijgen om via de rivier de Clyde te varen naar de plaats waar de internationale klimaatconferentie in Glasgow plaatsvindt. Dat meldt de Schotse politie.

Het zeilschip had om veiligheidsredenen aanvankelijk geen toestemming gekregen, maar omdat de milieuactivisten zich hierdoor niet lieten afschrikken, werd besloten het vaartuig door te laten. "We werken nu samen met Greenpeace en alle relevante partners om de veilige doorvaart van het schip, de passagiers en het publiek te garanderen", aldus de Schotse politie.

Aan boord van de Rainbow Warrior III zitten jonge klimaatactivisten van de actiegroep Friday for Future uit vier landen die in het bijzonder door de klimaatverandering worden getroffen: Namibië, Oeganda, Mexico en Bangladesh. Ze willen een persconferentie houden aan het congresgebouw en eisen dat de regeringsleiders en staatshoofden meer doen tegen de klimaatverandering.

China heeft niet gesproken op de openingsdag van de klimaatconferentie. De Chinese president Xi Jinping, die in Peking is gebleven wegens de coronapandemie, heeft wel een schriftelijke verklaring overhandigd aan gastheer Boris Johnson. Daarin staat dat China met zijn uitstoot wil pieken voor 2030, en dat het streeft naar klimaatneutraliteit in 2060. Naar China's mededeling werd uitgekeken, maar er staat dus niks nieuws in. China heeft ook nog geen plan op tafel gelegd over hoe het richting die klimaatneutraliteit wil evolueren.  

China is 's werelds grootste uitstoter van broeikasgassen, en rekent nog altijd voor een groot deel op het vervuilende steenkool voor zijn energieproductie. Op de (belangrijke) korte termijn moet er van China voorlopig dus niet zo veel verwacht worden.  

De Indiase premier Narendra Modi heeft op de klimaatconferentie gezegd dat zijn land tegen 2070 klimaatneutraal wil worden. Dat is 10 jaar later dan China, en nog eens 20 jaar later dan de meeste grote economieën die zich al engageerden. De VS, Japan, Zuid-Korea, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie bijvoorbeeld streven naar klimaatneutraliteit in 2050. 

Het is de eerste keer dat India zich concreet uitspreekt over klimaatneutraliteit, maar de datum is niet echt waar klimaatactivisten op hadden gehoopt. India heeft er altijd op gewezen dat zijn historische uitstoot veel kleiner is dan de meeste Westerse industrielanden. Vorige week had het nog geweigerd een datum te plakken op klimaatneutraliteit, dus op dat vlak is het een stap vooruit. 

India wil intussen wel inspanningen leveren om tegen 2030 voor de helft hernieuwbare energie op te wekken. Vorig jaar zat het land al aan 38 procent groene energie. India is na China en de Verenigde Staten nummer 3 op de lijst van 's werelds grootste uitstoters. 

Modi zei dat zijn land zijn klimaatplannen zal volgen "volgens de letter én de  geest". Hij vertelde nog dat mensen wereldwijd een andere levensstijl moeten aannemen, een die houdbaar is op lange termijn, in plaats van "ondoordacht en destructief consumptiegedrag". 

Dat India nummer 3 is op de lijst van uitstoters van broeikasgassen, komt vooral door zijn bevolkingsaantal van 1,38 miljard inwoners. Een Indiër stoot gemiddeld ongeveer 2 ton broeikasgassen uit per jaar, veel minder dan de meeste landen. België zit aan ongeveer 10 ton per hoofd van de bevolking, China zit rond de 8 en Amerikanen zouden zelfs aan 18 tot 19 ton per persoon per jaar zitten. Klimaatneutraliteit (ook wel net-zero emissions genoemd) betekent dat landen nog zo weinig mogelijk broeikasgassen uitstoten, en dat wat ze uitstoten, gecompenseerd wordt.  

John Briceño, de premier van Belize, zei in een emotionele toespraak dat deze klimaatconferentie "een kantelpunt voor de klimaatverandering" is. "Onze koraalriffen zijn aan het afsterven, en in veel gevallen wellicht voor altijd", wees hij op het belang van de natuur voor de toeristische industrie van Belize, een kuststaat in Midden-Amerika. Hij waarschuwde de grote landen: "Laat beloftes van klimaatneutraliteit tegen 2050 geen excuus zijn om weinig te doen tegen 2030, want anders zijn die langetermijnbeloftes niks waard." 

De Amerikaanse president wees vooral op het historische karakter van de klimaatconferentie: "De ogen van de geschiedenis zijn op ons gericht. Het is eigenlijk simpel: zullen we handelen of niet?" zei hij. "We moeten nu handelen, anders zal iedereen de rampzalige gevolgen van de klimaatverandering ondervinden." 

Biden wees meermaals op het belang van actie op de kortere termijn, iets wat wetenschappers ook al herhaaldelijk benadrukt hebben. "Dit worden tien beslissende jaren. Laat dit de start zijn van tien jaar van handelen, van tien jaar van ambitie en innovatie." 

Biden zei dat Amerika zich dus opmaakt voor een sprint tegen 2030 (om op het pad te blijven voor anderhalve graad op de korte termijn), en voor een marathon tegen 2050 om tegen dan klimaatneutraal te worden. "Mijn administratie draait overuren om ervoor te zorgen dat onze klimaatbeloftes niet enkel bij woorden blijven, maar dat het ook daden worden." 

Dat zou moeten lukken: volgens Biden zit de VS op schema om tegen 2030 de uitstoot met 50 tot 52 procent te verminderen tegenover 2005. Biden moest onlangs nog zijn klimaatplannen afzwakken door tegenstand in het Congres. Toch zou de VS, als het klimaatplan wordt goedgekeurd, 555 miljard besteden aan allerhande klimaatmaatregelen. De VS is 's werelds op 1 na grootste uitstoter van broeikasgassen, na China. 

Biden legde, net als veel andere sprekers, de nadruk op de nood aan een goede samenwerking wereldwijd. Hij zei ook nog dat er effectief meer geld moet komen om ontwikkelingslanden te helpen om zich te beschermen tegen klimaatverandering en om zelf ook 'groener' te worden. "Daar komen we nog te kort", gaf hij toe, een verwijzing naar het feit dat de wereld nog niet de beloofde 100 miljard dollar per jaar haalde. Maar de VS wil het budget alvast fors opschroeven, aldus Biden nog.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro is zelf niet naar Glasgow gekomen, maar in een videoboodschap heeft hij gezegd dat "Brazilië deel is van de oplossing om de globale uitdaging van klimaatverandering aan te gaan".  Bolsonaro zei dat hij zijn milieuminister Joaquim Pereira Leite de opdracht heeft gegeven om de klimaatambities van Brazilië te verhogen. Concreet zou Brazilië tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen verminderen met 50 procent, in plaats van 37 procent eerder. 

Maar critici zeggen dat de nieuwe ambitie nog altijd zwakker zou zijn dan de 43 procent die vóor Bolsonaro was afgesproken. In werkelijkheid zou Brazilië dus eigenlijk niet zijn ambitie opschroeven. 

Ook VN-secretaris-generaal Antonio Guterres was duidelijk: nu moet het gebeuren. "Onze verslaving aan fossiele brandstoffen heeft ons richting afgrond geduwd. Ofwel stoppen wij de klimaatverandering, ofwel stopt zij ons. Het is tijd om te zeggen: het is genoeg geweest. We hebben onszelf genoeg de das omgedaan met koolstof. Het moet voorbij zijn met de natuur te behandelen als een toilet. En met het steeds dieper boren en graven. Want we zijn ons eigen graf aan het graven." 

Guterres is er niet gerust op: "Er is een gebrek aan geloofwaardigheid en er is veel verwarring," zei hij over de nationale klimaatplannen en klimaaneutrale doelstellingen van de verschillende landen. Guterres zegt dat er experts zullen worden ingezet om duidelijke en goed meetbare doelen te stellen, om zo de klimaatplannen beter te kunnen analyseren. 

"Ik heb tijdens mijn leven de dingen zien achteruitgaan. Ik hoop dat jullie, de volgende generatie, de omgekeerde beweging zien", vertelde de Britse natuurdocumentairemaker Sir David Attenborough (95) met krachtige stem over de opwarming van het klimaat, en het verlies aan biodiversiteit en natuur in een boodschap van hoop. Zowel Attenborough als Guterres spraken tijdens de openingsceremonie van de klimaatconferentie, vooraleer straks de staats- en regeringsleiders hun toespraken houden.

"Ja, het zal moeilijk worden. Maar we kunnen het. We moeten snel af van fossiele brandstoffen. We hebben de technologieën en hebben het geld - de investeerders kunnen we echt wel vinden. Rest nog de politieke wil, en daarvoor zijn we hier in Glasgow." Dat heeft de Britse premier Boris Johnson gezegd tijdens een toespraak aan het begin van de grote VN-klimaatconferentie. Hij deed dus niet enkel een duidelijke oproep aan de politieke leiders, maar ook aan de privésector, waar heel veel geld beschikbaar is om de omschakeling te maken, aldus Johnson. "De overheden kunnen dit niet alleen. We moeten samenwerken om de ontwikkelingslanden te helpen."

Hij benadrukte nog eens het belang van de conferentie, vooral ook voor de toekomstige generaties. "Hier moet het gebeuren. Laten we voldoende doen", zei Johnson. Hij maakte de vergelijking met Britse filmheld James Bond: die komt ook vaak voor hete vuren te staan, maar toch lukt het hem om er alsnog goed uit te komen - als hij tenminste snel en adequaat handelt. 

Na de openingsceremonie volgens straks de verschillende toespraken van tientallen staats- en regeringsleiders. 

De Belgische premier Alexander De Croo noemt de klimaatconferentie "één van de belangrijkste bijeenkomsten van dit decennium". 

"We moeten hier de handen in elkaar slaan om een klimaatcatastrofe af te wenden," schrijft hij in een tweet. Alvorens te besluiten: "België is klaar om zijn verantwoordelijkheid op te nemen." 

De Croo werd vanmorgen verwelkomd door de Britse premier Boris Johnson en VN-baas Antonio Guterres voor een korte begroeting en een fotomoment, net als zowat 130 andere staats- en regeringsleiders. In totaal nemen zowat 200 landen deel aan de 26e "Conference of the parties" (COP26), maar niet alle staats- en regeringsleiders zijn naar Glasgow gekomen. 

Op de klimaatconferentie in Schotland verwelkomen gastheer Boris Johnson (als Brits premier) en Antonio Guterres (als VN-baas) de tientallen staats- en regeringsleiders die er aankomen. Ze zullen vandaag en morgen allemaal elk op hun beurt speechen op de "World Leaders' Summit" en uitleggen hoe zij de klimaatuitdaging zien. Als een van de eersten komt straks de Amerikaanse Joe Biden aan de beurt, van wie een heel sterke toespraak wordt verwacht. De Chinese president Xi Jinping zal een verklaring vrijgeven voor China. De Belgische premier Alexander de Croo zal pas morgen zijn toespraak houden. 

Maar eerst dus de aankomst van de vele prominenten en een fotomoment. Rond 13 uur volgt er dan een nieuwe inleidende ceremonie voor het begin van de speeches. (foto onder: de aankomst van Charles Michel (EU)). 

De Chinese president Xi Jinping woont de klimaattop in Glasgow niet fysiek bij, maar zal net als andere staatshoofden en regeringsleider een verklaring afleggen bij de start van de top. Op de website van de COP26 zal een geschreven verklaring verschijnen, nadat andere wereldleiders als de Amerikaanse president Joe Biden en de Franse president Emmanuel Macron het woord genomen hebben. Dat blijkt uit de officiële lijst van sprekers die door de organisatie vrijgegeven is. Xi Jinping is de enige leider die de klimaatconferentie op die manier zal toespreken.

China is het land dat wereldwijd het meeste broeikasgassen uitstoot, waardoor het een cruciale partner is in de klimaatgesprekken. Maar de Chinese president woont de klimaattop niet bij. Hij werd ook niet op de klimaattop verwacht, hij heeft zijn land niet meer verlaten sinds het begin van de coronapandemie. China heeft enkele dagen geleden aan de Verenigde Naties wel beloofd dat het tegen 2060 naar "net zero" wil gaan. Het land wil ook de capaciteit van wind- en zonne-energie opdrijven.

De wereldleiders moeten ambitieuzer zijn in hun strijd tegen de klimaatopwarming. Dat stelt IMF-topvrouw Kristalina Georgieva aan het einde van de top vaa de G20 in Rome. "De klimaatverandering vereist ambitieuzere wereldwijde actie", schrijft ze in een blog.

"Indien er geen wijzigingen komen, zal het wereldwijde beleid de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 veel hoger laten oplopen dan nodig is om het doel om de klimaatopwarming tot 1,5 graad te beperken levensvatbaar te houden. Om die ommekeer te realiseren, moeten de wereldleiders op de COP26 twee kritieke kloven dichten: die qua ambitie en die qua beleid."

De IMF-topvrouw vraagt de grote economieën om hun uitstoot sneller terug te dringen "om redenen van rechtvaardigheid en historische verantwoordelijkheid". Voorts roept Georgieva de rijke landen ook op om hun belofte te houden om vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar te geven aan de arme landen om de gevolgen van de klimaatverandering tegen te gaan.

Georgieva pleit ten slotte ook voor een koolstoftaks. "Een wereldwijde koolstofprijs van meer dan 75 dollar per ton CO2 is tegen 2030 nodig om de opwarming onder de twee graden te houden", aldus Georgieva.

Het Europees Comité van de Regio's (CoR), het adviesorgaan van de plaatselijke en regionale overheden van de EU-lidstaten, wil dat ook het lokale niveau betrokken wordt in de strijd tegen de klimaatopwarming. Voorzitter Apostolos Tzitzikostas lanceerde die oproep gisteren op Wereldstedendag en op de dag dat de klimaattop in Glasgow van start ging.

"We kunnen ons niet langer veroorloven om de fundamentele rol van iedere regio, stad en dorp in de strijd tegen klimaatopwarming te negeren. Anders zullen we de jongeren en onze planeet blijven ontgoochelen", zei Apostolos Tzitzikostas in zijn oproep aan de Verenigde Naties, de Europese Unie en alle nationale regeringen.

In Glasgow komen zowat 200 staatshoofden en regeringsleiders samen om oplossingen uit te werken om de klimaatverandering binnen de perken te houden. Ook het lokale niveau wil zijn steentje bijdragen en roept alle actoren op om ook hen bij de besprekingen te betrekken.

"De engagementen van de subnationale overheden moeten bij in rekening worden gebracht bij de nationaal vastgelegde bijdragen. Bovendien moeten ze ook een formele plaats rond de tafel krijgen tijdens de onderhandelingen over het klimaatverdrag", voegde Tzitzikostas er nog aan toe.

De jaren tussen 2015 en 2021 worden waarschijnlijk de warmste jaren ooit geregistreerd. Dat schrijft de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) van de Verenigde Naties in een voorlopig rapport over de toestand van het klimaat in 2021. Volgens het rapport komen we terecht op "onbekend terrein" inzake het wereldwijde klimaat. Extreme weerfenomenen - zoals krachtige hittegolven en verwoestende overstromingen - zijn het nieuwe normaal.

Lees meer in het artikel:

De leiders van de G20, de 19 grootste economische landen ter wereld en de EU, willen de opwarming van de aarde beperken tot 1,5 graad. Dat hebben ze beslist op hun top in Rome. Over hoe ze dat willen bereiken, vonden ze echter geen akkoord, en ook over tegen wanneer ze klimaatneutraal willen zijn en wanneer ze zullen afstappen van steenkool was onenigheid. "Ergens rond 2050", klinkt het afgezwakte compromis.

Lees meer in het artikel:

Gisteren werden de openingstoespraken gehouden op de klimaattop in Glasgow, vandaag beginnen dan de echte gesprekken. Bijna 200 landen zullen de komende twee weken maatregelen voorstellen om de opwarming van het klimaat te beperken tot 1,5 graad tegen het einde van deze eeuw. Volg de belangrijkste en belangwekkendste gebeurtenissen in deze blog. Voor een overzicht van de openingsdag kan je terecht in onze blog van gisteren.