Herlees liveblog over aanslagen op moskeeën in Nieuw-Zeeland: 49 doden, drie mensen opgepakt

• Er is nog niet zo veel geweten over de nationaliteit of afkomst van de slachtoffers van de aanslag. Er zouden zeker enkele Bengaalse en Afghaanse burgers onder de doden zijn.

• Er worden momenteel nog drie mensen vastgehouden, van wie er zeker 1 man, een Australiër van 28, is aangehouden. Hij moet morgen voor de rechter verschijnen. Maar het is onduidelijk wie die andere verdachten zijn en wat precies hun mogelijke betrokkenheid was. 

• Ook is het niet 100 procent duidelijk of er nog meer verdachten worden gezocht. Voorlopig lijkt het erop dat de Nieuw-Zeelandse politie ervan uitgaat dat nu de juiste mensen zijn gevat.

• Hoe heeft/hebben de dader(s) hun aanslag voorbereid? Volgens de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Adern hangen zij "extremistisch gedachtengoed" aan. Maar ze zijn toch onder de radar gebleven van de veiligheidsdiensten: hoe was dat mogelijk? En kregen ze daarbij hulp?

Ook in de Buraq-moskee in Mechelen zijn de gedachten van de gelovigen bij de slachtoffers van de aanslagen in Nieuw-Zeeland.

In het stadhuis van Brussel ligt een rouwregister waarin iedereen zijn steunbetuigingen aan de slachtoffers van de terreuraanslag in Christchurch kan neerpennen.

Het Executief van de Moslims van België (EMB) en de Coördinatieraad van de islamitische instellingen van België (CIB) veroordelen de aanslagen in Nieuw-Zeeland fel. Volgens de organisaties neemt de moslimhaat al jaren toe, en is het tijd dat deze veroordeeld wordt in de Europese wetten, net zoals dat al het geval is voor antisemitisme en voor racisme.

"De dader die heeft gehandeld met een afschuwelijke koelbloedigheid lijkt ideologische banden te hebben met gelijkgestemden in Europa en elders. Daarom moet de Belgische staat ernstige en dringende maatregelen nemen om de islamitische plaatsen van eredienst te beschermen en erger te voorkomen", klinkt het vervolgens.

Ze vinden ook dat de aanslagen moeten aanzetten tot "nooit eerder geziene collectieve acties. Het gaat hier immers om het overleven van onze democratie. Wij laten ons niet gijzelen door het terrorisme, maar tegen deze verschrikkelijke daden moeten wij rechtmatige ethische acties voeren."

Aan de moslims in België vragen het EMB en de CIB om uiterst voorzichtig te zijn, vooral in de buurt van moskeeën en culturele moslimverenigingen.

Philippe Markiewicz, de voorzitter van het Centraal Israëlitisch Consistorie van België (CICB), en Albert Guigui, de opperrabijn van Brussel, betuigen in een schriftelijke mededeling aan EMB-voorzitter Mehmet Üstün hun steun aan de moslimgemeenschap in België. Ze veroordelen ook de aanslagen, die ze omschrijven als "barbaars".

Ook vanuit de moslimwereld wordt scherp gereageerd op de aanslagen in Nieuw-Zeeland. Een overzicht:

"Terreur heeft geen religie en geen vaderland", zegt het Saoedische ministerie van Buitenlandse Zaken in Riyad.

Het Egyptische ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat deze "verachtelijke daad van terrorisme" in tegenspraak is met "alle menselijke principes".

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) laten weten dat ze tegen elke vorm van terreur zijn en aan de kant van Nieuw-Zeeland staan.

Iran veroordeelt terrorisme in elke vorm en om welke reden dan ook, luidt het. "Daarom eisen wij van de regering van Nieuw-Zeeland ook een volledig onderzoek naar deze wrede en onmenselijke terroristische daad", aldus Bahram Ghassemi, woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Sjeik Ahmed al-Tayeb, grootimam van de soennitische Islaminstelling Al-Azhar in Caïro, ziet de aanvallen als "gevolg van de proliferatie van islamofoob discours in veel landen". Hij roept op tot "grotere inspanningen om de waarden van tolerantie in de samenleving te handhaven".

In Nieuw-Zeeland is het momenteel nacht. Maar de voorpagina van de ochtendkrant The New Zealand Herald is intussen klaar, met een citaat van premier Adern als grote kop:

De Britse minister van Binnenlandse Zaken Sajid Javid vindt dat socialmediabedrijven als YouTube, Google, Facebook en Twitter niet genoeg doen om extremisme en geweld te weren op hun platformen. "Neem eens wat verantwoordelijkheid, genoeg is genoeg."

OCAD, het orgaan dat de veiligheidssituatie in ons land analyseert, houdt het dreigingsniveau in ons land op hetzelfde niveau (dat is momenteel niveau 2). Maar het laat ook weten dat het merkt dat "rechtsextremistisch gedachtegoed in opmars is, ook in ons land".

"Momenteel gaat er echter weinig terroristische/extremistische dreiging uit van zulke groupuscules in ons land, al kan een gewelddadige actie van een lone actor [een dader die uit eigen beweging handelt, red.] niet worden uitgesloten. Alleszins beschikt het OCAD heden niet over concrete aanwijzingen voor (de voorbereiding van) een rechts-extremistische aanslag in ons land."

Wel vreest het OCAD dat incidenten zoals in Nieuw-Zeeland kunnen bijdragen tot meer polarisatie. Copycats vreest de instelling niet onmiddellijk, "al kan het niet worden uitgesloten". 

De dader van minstens een van de aanslagen in Christchurch heeft zijn terreurdaden zowat 17 minuten lang live gestreamd  op Facebook. Het bedrijf heeft de beelden verwijderd.

Mia Garlick, de woordvoerster van Facebook Nieuw-Zeeland, laat weten dat de sociaalnetwerksite "ook elke lof- of steunbetuiging voor de misdaad en de schutter of schutters" verwijdert, "zodra we daar iets van merken". Ze zegt dat het bedrijf nauw samenwerkt met de Nieuw-Zeelandse politiediensten.

Ook Google, de eigenaar van YouTube, en Twitter hebben laten weten dat ze video's van de aanslag zullen verwijderen.

We hebben voor u nog meer reacties van wereldleiders gebundeld.

• De Duitse bondskanselier Angela Merkel drukt haar verdriet uit: "Diep geschokt volg ik het nieuws van #Christchurch", laat haar woordvoerder Steffen Seibert in haar naam weten op Twitter. "Ik rouw met de Nieuw-Zeelanders om hun medeburgers die vreedzaam biddend in hun moskeeën zijn aangevallen en zijn vermoord uit racistische haat."

• De Britse premier Theresa May noemt de schietpartijen een "misselijkmakende daad van geweld". "Namens het Verenigd Koninkrijk, druk ik mijn diepe medeleven uit met de mensen van Nieuw-Zeeland na de gruwelijke terroristische aanslag in Christchurch", tweet May. "Mijn gedachten zijn bij iedereen die getroffen is door deze misselijkmakende daad van geweld."

• De Europese president Donald Tusk laat weten dat Nieuw-Zeeland kan rekenen op de "solidariteit" van Europa. "Schokkend nieuws uit Nieuw-Zeeland vannacht. De brutale aanval in Christchurch zal nooit de tolerantie en fatsoen waar Nieuw-Zeeland bekend voor staat, aantasten. Onze gedachten in Europa zijn bij de slachtoffers en hun families"

• De voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker noemt de aanslag een "zinloze daad van brutaliteit ten aanzien van onschuldige mensen", die "niet meer tegengesteld zou kunnen zijn aan de waarden en cultuur van vrede en eenheid die de Europese Unie deelt met Nieuw-Zeeland."

De Italiaanse premier Giuseppe Conte noemt "alle vormen van intolerantie, haat en geweld onaanvaardbaar. 

Zopas heeft ook Amerikaanse president Donald Trump gereageerd op de aanslagen in Nieuw-Zeeland. Hij uit zijn medeleven: "49 onschuldige mensen zijn zo zinloos gedood, en zovelen meer gewond. Als we iets kunnen doen, zal de VS Nieuw-Zeeland helpen."

Ook de Queen heeft laten weten dat ze bedroefd is over de "walgelijke gebeurtenissen" in Christchurch vandaag. Ze brengt ook hulde aan de hulpdiensten en vrijwilligers die de slachtoffers bijstaan.

Ook de Nederlandse koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn geschokt door de berichten over de aanslagen in twee moskeeën in Christchurch. "Haat en onverdraagzaamheid hebben een gruwelijke tol geëist. Met allen die door dit redeloze geweld zijn getroffen, leven wij intens mee", aldus het koningspaar in een verklaring op de website van het Koninklijk Huis.

De consul van Bangladesh in Nieuw-Zeeland laat weten dat er zeker drie Bengalen gedood zijn bij de aanslag in Christchurch. Vier burgers uit Bangladesh raakten gewond en er is er een vermist.

Zoals eerder bekendraakte, ontsnapte de Bengaalse nationale cricketploeg nipt aan de aanslag . Net toen ze bij een van de moskeeën aankwamen, begon de schietpartij. De spelers wisten zich in veiligheid te brengen.

Getuige Mohan Ibrahim overleefde de aanval op een van de moskeeën, zo vertelde hij aan BBC. Hij moest uit een raam springen om te ontsnappen. 

Volgens hem begon de dader al te schieten voor hij binnenkwam en bleef hij dat 10 of 15 minuten lang doen. "Het was zo luid."

De premier van Schotland, Nicola Sturgeon, bezoekt vandaag een moskee, om de gelovigen een hart onder de riem te steken.

Ook de radicaal-rechtse Franse politica Marine Le Pen heeft de aanslagen in Christchurch veroordeeld. "Terreuraanslagen zijn de lafste daden denkbaar. Ze moeten meedogenloos worden neergeslagen, waar ze zich ook voordoen en ongeacht hun smerige motivatie."

Ze zegt dat alle slachtoffers en hun families volop moeten worden gesteund en verdedigd.

De politie in Nieuw-Zeeland doorzoekt momenteel een huis in de stad Dunedin, in het zuiden van het land. De huiszoeking zou te maken hebben met de aanslagen in Christchurch. De buurtbewoners zijn uit voorzorg geëvacueerd.

De Franse minister van Binnenlandse Zaken Christophe Castaner heeft de veiligheidsdiensten opgeroepen tot grote waakzaamheid en heeft ook gevraagd dat de politieaanwezigheid rond religieuze sites en gebouwen wordt opgetrokken.

Eerder had ook de Londense burgemeester Sadiq Khan laten weten dat de politie actief zou patrouilleren in de buurt van moskeeën.

De Spaanse premier Pedro Sanchez laat in een tweet weten geshockeerd te zijn door de "vreselijke aanvallen" in Christchurch. Hij veroordeelt het geweld. 

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas stelt: "Als mensen alleen maar om hun religie worden vermoord, is dat een aanval op ons allemaal."

De Turkse president Tayyip Erdogan roept westerse landen op om maatregelen te nemen om de haat tegen moslims te stoppen. Zo niet dan zijn nieuwe vergelijkbare aanvallen "onvermijdelijk".

Frans president Emmanuel Macron laat weten dat Frankrijk tegen elke vorm van extremisme is en dat het land, samen met internationale partners, wil blijven strijden tegen terrorisme.

᠎Hannah en Jada zijn twee tieners die schoollopen op zo'n 300 meter van één van de aangevallen moskeeën. De hele school werd afgesloten, en de leerlingen zochten meteen naar informatie met hun gsm. Ze botsten op schokkende beelden. De leraars vulden vrij snel zelf de nood aan informatie aan.

• Bij een terreuraanslag op 2 moskeeën in Christchurch zijn tot dusver al 49 doden geteld. 41 van hen werden doodgeschoten in een van de twee moskeeën. 48 gewonden worden nog verzorgd in het ziekenhuis.

• Een 28-jarige Australiër is gearresteerd en aangehouden. 

• Ook twee anderen zijn opgepakt, maar hun betrokkenheid wordt nog onderzocht. 

• Een vierde persoon die gearresteerd was, zou niks met de aanslag te maken hebben gehad.

• De verdachten waren niet bekend bij en werden dus niet gevolgd door de politie.

• In beide moskeeën zijn verschillende wapens van de dader(s) gevonden. Er zijn ook twee explosieven gevonden in een voertuig in de omgeving. Zeker een ervan is al onschadelijk gemaakt.

De Londense burgemeester Sadiq Khan wil de moslimgemeenschap in zijn stad geruststellen. Hij heeft laten weten dat hij de politieaanwezigheid in de buurt van de moskeeën heeft opgetrokken, zodat moslims vandaag met een veilig gevoel kunnen gaan bidden.

Jürgen Stock, de secretaris-generaal van de internationale politieorganisatie Interpol, heeft de aanslag in Nieuw-Zeeland veroordeeld. Hij biedt de Nieuw-Zeelandse autoriteiten ook ondersteuning aan van zijn organisatie.

Een van de verdachten, een man van eind de 20, is aangeklaagd voor moord en moet morgen (in Nieuw-Zeeland is het nu avond, red) voor de rechter verschijnen. Dat zegt Mike Bush, het hoofd van de Nieuw-Zeelandse politie.

Bij de aanslagen op moskeeën in Christchurch zijn nu al 49 doden geteld. Dat heeft Mike Bush, het hoofd van de politie in Nieuw-Zeeland, bekendgemaakt op een nieuwe persconferentie

Een moskeeganger getuigt hoe hij onder een bank dook toen het schieten iets voor twee in de namiddag begon. "Hij kwam naar binnen en begon in het rond te schieten", zegt hij. "Ik heb hem niet echt gezien want ik zat weggedoken onder een bank." 

Landgenoot Dries Schoeters is al twee maanden aan het rondreizen in Nieuw-Zeeland. Tijdens de aanslagen was hij toevallig in het centrum van Christchurch. Een klein uur na de aanslagen, ging hij nietswetend naar de toeristische dienst van de stad.

“Toen we binnenkwamen, hing er al meteen een rare sfeer”, vertelt Schoeters aan VRT NWS. “Ze vertelden ons meteen dat er een lockdown was omdat er een aanslag was.” Daarop is Schoeters nog een uur binnen gebleven, waar het tv-nieuws werd opgezet. Op dit moment is Schoeters in veiligheid, op zo’n 10 kilometer van het stadscentrum.

“De sfeer is hier heel gespannen na de schietpartijen in twee moskeeën. Alle politiemensen zijn opgetrommeld om alles hier te bewaken. Zo zijn de scholen in lockdown, waardoor de kinderen de scholen niet mogen verlaten zolang het niet veilig is. Uit voorzorg is ook het vliegverkeer boven Christchurch stilgelegd”, vertelt Vlaming Guy Faes, die in de Nieuw-Zeelandse stad woont.

“De inwoners van Christchurch zijn in shock. Het is eigenlijk een heel rustige stad waar zo’n dingen nooit gebeuren. Als het dan toch gebeurt, zoals nu, is dat een enorme schok. Iedereen is plots onzeker en niemand heeft een idee van wat er precies gebeurd is. Het samenleven met de moslims is hier vooralsnog altijd vreedzaam verlopen.”

Volgens premier Ardern zijn vier mensen opgepakt, van wie drie in verband met de aanslagen. Op dit moment heeft de regering geen aanwijzingen dat er nog andere verdachten zouden zijn. Een van de opgepakte is geboren in Australië en heeft een extremistisch gedachtegoed. De vier verdachten werden niet gevolgd door de veiligheidsdiensten.

Bij de aanslagen op twee moskeeën in Christchurch zijn 40 doden gevallen. Dat heeft de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern gezegd op een persconferentie. Meer dan 20 mensen zijn ernstig gewond geraakt. "Dit kan alleen maar worden beschreven als een terreuraanslag", stelt Ardern.

Een van de opgepakte verdachten is een man uit Australië. Dat heeft de Australische premier Scott Morrison bevestigd.