Herlees de liveblog: Verwoestende brand in de Notre-Dame, the day after

Na een dag waarop de schade werd opgemeten van de brand in de Notre Dame, sluiten we deze liveblog af. 

Op de Place Saint-Michel, op wandelafstand van de Notre-Dame hebben honderden mensen vanavond een wake gehouden, ter ere van de uitgebrand kathedraal. Er werden religieuze teksten gelezen en er werd voorgelezen uit het oeuvre van Victor Hugo.

Op de Place Saint-Michel, op wandelafstand van de Notre-Dame hebben honderden mensen vanavond een wake gehouden, ter ere van de uitgebrand kathedraal. Er werden religieuze teksten gelezen en er werd voorgelezen uit het oeuvre van Victor Hugo. Ook werd er gezongen.

De Franse verzekeraar Axa laat weten dat het bedrijf mogelijk aankijkt tegen een aantal verzekeringsclaims na de brand in de Notre-Dame. De Franse groep is namelijk de verzekeraar van twee van de aannemers die in de kathedraal aan het werk waren.

Daarnaast staat Axa ook in voor de verzekering van een aantal relikwieën en kunstwerken die zich in de kathedraal bevonden. 

Tegelijk laat de verzekeraar weten dat 10 miljoen te zullen schenken voor de heropbouw van de kathedraal in Parijs. 

Onze reporter en Frankrijkkenner Steven Decraene maakt de balans op één dag na de brand in de Notre-Dame. 

Onze reporter Steven Decraene sprak één dag na de brand van de Notre-Dame in Parijs onder anderen met een kunsthistoricus. En die vreest dat de heropbouw van de gehavende kathedraal een werk van zeer lange adem wordt. Hij verwijst daarbij naar de kathedraal van Nantes die in 1972 ook door een zware brand werd getroffen.

Het Franse ministerie van Cultuur laat weten dat de haan die op de spits van de Notre-Dame stond, is teruggevonden.  Op een foto is te zien dat de koperen haan zwaar beschadigd is. 

In een tv-toespraak heeft de Franse president Macron aangekondigd dat de Notre-Dame binnen de 5 jaar heropgebouwd zal worden, en dat de kathedraal "mooier dan ooit tevoren" wordt. Lees meer ...

De Franse president Emmanuel Macron is om 20 uur stipt begonnen aan een toespraak, en richt zich tot de Fransen om zich te verenigen en de Notre-Dame opnieuw op te bouwen en dit binnen de 5 jaar. "Wij zijn een volk van bouwers", zegt hij tot zijn burgers. 

De Notre-Dame was niet verzekerd. In ons land is dat anders. Alle kathedralen zijn goed verzekerd. De verzekeraars leggen wel strenge eisen op. Koen Verhoeven van IC Verzekeringen legt uit hoe dat zit.

Verslaggever Steven Decraene van VRT NWS staat bij de Notre-Dame en geeft in "Het Journaal" van 19 uur een update over de gevolgen van de brand van gisteravond, en over de vele giften die al zijn toegezegd door puissant rijke Franse families.

De Franse president Emmanuel Macron spreekt om 20 uur zijn landgenoten toe, zo heeft het Elysée zonder verdere verduidelijkingen aangekondigd. Macron zou aanvankelijk gisteren de Fransen inlichten over zijn antwoord op het protest van de "gele hesjes" en de resultaten van het "Groot Nationaal Debat", maar annuleerde die toespraak vanwege de brand in de kathedraal Notre-Dame.

Het houtbedrijf Artbois, gespecialiseerd in specifieke constructies van gelamineerd hout, kreeg dinsdagnamiddag een dringend telefoontje. De onderneming uit het Waalse Etalle werd vanuit Parijs gebeld om zonder oponthoud tien steunbalken te leveren voor de muren van de kathedraal van Notre-Dame. Artbois was in het verleden al betrokken bij renovatieprojecten van historische monumenten, maar "werken in een dergelijke noodsituatie, dat is ongehoord!", zegt de eigenaar van Artbois, Patrick Vanhorenbeeck, die het Waalse bedrijf 28 jaar geleden oprichtte. De bestelling vraagt tien steunbalken van 20 meter bij 1,20 meter. Om te voorkomen dat de situatie verergert zullen de balken gebruikt worden om de overgebleven structuur te ondersteunen.

De restauratie van de Notre-Dame is zeker mogelijk, daar zijn experten het over eens. De vraag is alleen op welke manier dat zal gebeuren. "De dakconstructies, de dakbedekkingen, dat is allemaal herstelbaar. Zelfs de vieringtoren kan worden heropgebouwd", zegt architect Rutger Steenmeijer die gespecialiseerd is in de restauratie van historische bouwwerken. Lees er meer over in bovenstaand artikel.

Ook over de brand in de Notre-Dame doen weer een aantal nepverhalen en samenzweringstheorieën de ronde. Onze redactie spoorde ze op en ontkracht ze. Ontdek ze in bovenstaand artikel.

Volgens de Franse minister van Binnenlandse Zaken Christophe Castaner is de structuur van de Notre-Dame nog steeds in gevaar. De kathedraal wordt permanent gecontroleerd, "want ze kan nog steeds bewegen", vertelde de minister aan de aanwezige pers na een bezoek aan de kathedraal.

Hoewel alle bruggen rond de Notre-Dame zijn afgesloten door de politie, proberen toeristen en Parijzenaars zo dicht mogelijk bij de kathedraal te komen om met eigen ogen de schade van de brand te aanschouwen. De omgeving van de kathedraal is nog steeds vergeven van het volk.

Verschillende donoren hebben samen al meer dan 700 miljoen euro beloofd voor de heropbouw van de Notre-Dame. Het gaat om private bedrijven zoals L'Oréal, Total, Bouygues en Apple alsook lokale overheden, zoals het stadsbestuur van Parijs zelf. Voor een uitgebreider overzicht, lees dit artikel.

Jean-Marc Fournier, aalmoezenier bij de Parijse brandweer, wordt geprezen om zijn heldendaad. De man liep samen met de brandweer de brandende Notre-Dame in om verschillende relikwieën en kunstschatten te redden, waaronder de Doornenkroon van Jezus. De man is niet aan zijn proefstuk toe. Ook bij de aanslag op concertzaal Bataclan in 2015 hielp hij slachtoffers en bad hij voor de doden en gewonden.

La Monnaie de Paris, verantwoordelijk voor het slaan van de Franse euromunten, gaat een speciale medaille met de Notre-Dame op uitzonderlijk opnieuw uitgeven. De medaille werd verkocht in 2013 naar aanleiding van de 850e verjaardag van de kathedraal. De opbrengst van de nieuwe reeks zal naar de heropbouw van de Notre-Dame gaan.

Architecten en kunsthistorici hekelen het gebrek aan onderhoud van historische gebouwen. De verwoestende brand van de Notre-Dame in Parijs is "de brand te veel" voor hen.

"Er heeft al een reeks gelijkaardige branden plaatsgevonden. De voorschriften voor werken aan historische gebouwen waren onvoldoende. Ik heb een wet gevraagd, maar men heeft niets gedaan", verklaart Didier Rykner, hoofdredacteur van het magazine La Tribune de l'Art op Franceinfo. Hij wijst erop dat de verantwoordelijken aangeduid moeten worden. "Met de juiste maatregelen had dit vermeden kunnen worden."

De woordvoerder van de Notre-Dame verklaarde eerder dat er stevig is geïnvesteerd in de veiligheid. Zo zijn er "een beetje overal" rookdetectoren geïnstalleerd en is er een brandveiligheidsdienst opgericht "met 24 uur op 24 personeel om een brand te voorkomen".

"We gaan de Notre-Dame niet heropbouwen, we gaan ze herstellen. Maar we hebben ze verloren", reageert kunsthistoricus Alexandre Gady. Hij vindt het onbegrijpelijk dat is kunnen gebeuren "met een gebouw als dit, in een stad als Parijs en in een land dat de zesde grootste macht ter wereld is".

"Plotseling merkt men het erfgoed op, dat geweldig is en nu gaat men er veel geld in investeren... Maar het had al veel eerder opgemerkt moeten worden", hekelt Rykner nog.

"Alle veiligheidsprocedures werden gerespecteerd" tijdens de renovatie van de Notre-Dame. Dat zegt althans Julien Le Bras, de directeur van Le Bras Frères, de belangrijkste firma die met de renovatie van de kathedraal werd belast. Op het moment dat de brand uitbrak, was ook geen enkele werknemer van zijn bedrijf op de kathedraal aan het werk, voegt hij eraan toe in een interview met de Parijse zender BFMTV. Alle werknemers van het bedrijf zullen ook "zonder enige reserve" meewerken aan het lopende onderzoek. "We willen meer dan wie ook dat de oorzaak van de brand aan het licht komt."

Volgens Unesco-directeur Audrey Azoulay moeten experts onmiddellijk aan de slag in de Notre-Dame om de overgebleven structuur van de kathedraal te beschermen. "De eerste 24 à 48 uur zijn cruciaal" om de stenen en houten structuur te beschermen, zegt ze, waarschuwend dat sommige delen van de kathedraal nu "extreem kwetsbaar" zijn.

De Notre-Dame en de omliggende kaaien en eilandjes zijn Unesco-werelderfgoed. De Unesco biedt al haar expertise aan om de kathedraal herop te bouwen.

Alle kathedralen in Frankrijk zullen woensdagavond op hetzelfde moment de klokken luiden, en wel om 18.50 uur, het tijdstip waarop de brand in de Notre-Dame uitbrak. Dat heeft de Franse Bisschoppenconferentie laten weten.

Frankrijk telt 103 katholieke kathedralen.

Op zaterdagavond zal de Franse zender France 2 een groot benefietconcert live uitzenden. Er zal geld ingezameld worden voor de heropbouw van de kathedraal. Entertainers en journalisten van de Franse televisie en verschillende artiesten zullen de handen in elkaar slaan, aldus France 2.

De zware brand in de iconische Notre-Dame in Parijs heeft veel mensen geraakt. Dat blijkt ook uit de grote respons op onze oproep om uw foto's en verhalen met ons te delen. In dit artikel vindt u een selectie:

De Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel kan op verschillende vlakken de vergelijking met de Notre-Dame in Parijs doorstaan. Maar hoe brandveilig is de kathedraal in onze hoofdstad? Wij gingen op stap met een expert. Bekijk het verslag hieronder:

"Ik koester de wens dat de Notre-Dame, dankzij de reconstructiewerken en de mobilisatie van iedereen, opnieuw het mooie juweel in het hart van de stad zou kunnen worden, als teken van het geloof van degenen die het hebben opgebouwd", schrijft de paus aan Michel Aupetit, de aartsbisschop van Parijs. Het Vaticaan heeft ook technische hulp aangeboden bij de wederopbouw. Ook wil het expertise leveren, die het haalt uit de restauratie van religieuze werken in de  Vaticaanse musea.

De geredde kunstwerken uit de Notre-Dame zullen overgebracht worden naar het Louvre, het bekende Franse museum. Dat heeft de Franse minister van Cultuur Franck Riester laten weten. De kunstwerken werden tijdens de brand in allerijl naar het Parijse stadhuis gebracht, maar zullen nu dus een tijdelijk onderkomen krijgen in het Louvre. Verschillende schilderijen zullen er ook gerestaureerd worden. Ze zijn niet zozeer beschadigd door de brand zelf, maar wel door de rook.

Ook de Franse oliemaatschappij Total schenkt 100 miljoen euro voor de heropbouw van de Notre-Dame. Eerder lieten al andere rijke Franse families en bedrijven weten geld te schenken.

Tijdens het onderzoek naar de stabiliteit van de Notre-Dame zijn enkele "zwakke plekken" ontdekt in het gewelf van de kathedraal. Een deel van het gewelf stortte in tijdens de brand. Dat laat de Franse staatssecretaris Nuñez weten. Ook over enkele andere delen is er enige ongerustheid, maar over het algemeen is de structuur van het gebouw intact gebleven.

De Franse regering heeft ook een ministerraad gehouden waar een reconstructieplan is voorbereid. Er zijn echter nog geen beslissingen genomen.

"Gelovig of niet, iedereen is getroffen door wat hier gebeurd is." Dat schrijft kardinaal Jozef De Kesel in een brief aan de aartsbisschop van Parijs, Michel Aupetit, na de zware brand in de Notre-Dame. "Pas nu beseffen we, meer dan ooit, wat de Notre-Dame betekent, niet alleen voor u en voor de kerkgemeenschap, niet alleen voor de stad Parijs, maar ook voor heel Frankrijk en zelfs voor heel de wereld."

"Dat het gebeurd is aan het begin van de Goede Week is bijzonder droevig", aldus De Kesel. "Noch u noch wij zullen Pasen vieren als anders. Ik ben met u en met zovelen wereldwijd in hoop en gebed verbonden. Dankbaar ook om de stemmen die nu al opgaan voor de wederopbouw."

Koningin Elizabeth II van Engeland heeft in een bericht aan president Macron haar medeleven uitgedrukt. "Prins Philip en ik zijn diepbedroefd om de beelden te zien van de brand die de Notre-Dame heeft overspoeld. Ik wil mijn bewondering uitdrukken voor de hulpdiensten die hun leven hebben geriskeerd om dit belangrijke nationale monument  te redden. Mijn gedachten en gebeden zijn bij alle gelovigen van de kathedraal en in heel Frankrijk in deze moeilijke tijd", schreef de koningin.

Ook de troonopvolger Prins Charles schreef een brief aan Macron: "We delen allemaal de ondraaglijke pijn van deze tragedie", waren zijn woorden.

Uit solidariteit met de Notre-Dame hebben de klokken van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen een halfuur lang geluid, van 12 tot 12.30 uur. De beiaardier speelde ook aangepaste muziek.

Ook in Brussel werden de klokken geluid.

De openbare aanklager belast met het onderzoek naar de brand in Parijs heeft 50 mensen op het onderzoek gezet. Het onderzoek spitst zich toe op de "theorie van een ongeval". Volgens de openbare aanklager is er geen enkele aanwijzing dat de brand aangestoken is. Hij voegde er aan toe dat het wel een "lang" en "complex" onderzoek wordt.

Het Vaticaan heeft laten weten dat de paus bidt voor alle getroffenen van de brand. "In het bijzonder voor de brandweerlui, die geconfronteerd werden met de dramatische situatie", zei de woordvoerder. "Het Vaticaan is in shock en diepbedroefd over de schade aan de kathedraal, die een symbool is van het christendom in Frankrijk en in de wereld."

Het wereldberoemde grote orgel van de Notre-Dame is niet in vlammen opgegaan. Dat heeft de viceburgemeester van Parijs, Emmanuel Gregoire, bekendgemaakt. Het is wel mogelijk dat de structuur van het orgel schade heeft opgelopen. Het orgel werd namelijk bedolven door puin, stof en water.

Het orgel bestaat uit bijna 8.000 pijpen en heeft 5 klavieren. De bouw ervan startte in de 15e eeuw en liep door tot in de 18e eeuw. Het orgel doorstond de Franse Revolutie, "zonder twijfel door de patriottische liederen die erop gespeeld werden", staat op de website van de kathedraal te lezen.

Naast het grote orgel staan nog twee andere orgels in de Notre-Dame.

De ochtend na de brand was het boek van Victor Hugo van 1831 het best verkochte product op de online winkel Amazon in Frankrijk. Het boek, dat in het Nederlands vertaald werd als "De Klokkenluider van de Notre-Dame", speelt zich af in de vijftiende eeuw. Het werd ook verfilmd door Disney in 1996.

De brandweer van Parijs heeft beelden vrijgegeven van de binnenzijde van de Notre-Dame. Terwijl brandweermannen de rokende as nog nablussen, zoomen de beelden in op het koor waar de resten liggen van de ingestorte torenspits. Het altaar is naar verluidt niet beschadigd, en ook het kruis dat daarboven hangt, is intact. Verder lijkt alles erop te wijzen dat de structuur van de binnenzijde van de kathedraal bewaard is gebleven. Volgens sommigen reden genoeg om van een mirakel te spreken.

Frankrijkkenner en auteur Johan Op de Beeck is zwaar aangeslagen door de verwoestende brand in de Notre-Dame in Parijs. "Ik denk dat er voor generaties een verminkte stad zal liggen", zegt hij. "We zullen een ruïne zien." Klik hierboven op het artikel.

De Russische president Vladimir Poetin heeft gereageerd op de brand in de Parijse kathedraal. Hij uit zijn medeleven aan de Franse president Emmanuel Macron en het hele Franse volk. "De ramp die deze nacht plaatsvond in Parijs, doet ook pijn in het hart van de Russen", zei hij. Poetin stelde ook voor om de beste Russische experts te sturen, die veel ervaring hebben in de restauratie van werelderfgoed, onder meer middeleeuwse architectuur.

Spanje gaat de veiligheid van de elektrische installaties in de monumenten in het land controleren. "Een evident gevolg" van de brand in de Notre-Dame, aldus de Spaanse minister van Cultuur José Guirao. De brand is een "alarmsignaal en we gaan een inspectie uitvoeren van alle installaties in de grote monumenten". "Oude elektrische installaties vormen altijd een gevaar, die moeten gecontroleerd worden", aldus de Spaanse minister. Hij voegde er wel aan toe dat "de installaties van onze grote monumenten over het algemeen veilig zijn".

Een aangeslagen Franse president Emmanuel Macron beloofde gisteravond dat zijn land de kathedraal in het hart van Parijs opnieuw zal heropbouwen. Meteen zijn een aantal initiatieven gestart om die wedergeboorte te financieren. Een overzicht.

Wat als er brand uitbreekt in een kathedraal in ons land? Radio 2 stak zijn licht op bij brandweerzone West in Vlaams-Brabant en bij de Antwerpse brandweer. 

In het Europees Parlement in Straatsburg staat een collectebus voor de Notre-Dame in Parijs. Voorzitter van het Europees Parlement Antonio Tajani heeft er zelf net geld in gestopt en roept alle leden op om dat ook te doen.

De grote klok van de kathedraal van Straatsburg is vanochtend een kwartier lang geluid als teken van solidariteit na de brand in Parijs. De kathedraal van Straatsburg is "de tweede van Frankrijk" in termen van bezoekersaantallen. 

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België hebben aangekondigd dat ze vandaag uit solidariteit met Frankrijk de vlaggen halfstok hangen. 

De lijst Renaissance van de Franse president Emmanuel Macron schort de campagne voor de Europese verkiezingen van eind mei "tot nader order" op tijdens "dit moment van diepe tristesse". 

Van de Sint-Pauluskerk in Antwerpen tot het Nationaal Museum van Brazilië: vuur is al vaker de grote vijand geweest van ons (wereld)erfgoed. Een overzicht vindt u in dit artikel: 

Bij de verwoestende brand in de Notre-Damekathedraal zijn drie personen lichtgewond geraakt: twee politiemensen en een brandweerman. Dat heeft de Parijse brandweer bekendgemaakt. Eerder was melding gemaakt van één gewonde.

De structuur van de kathedraal is na negen uur van "verbeten strijd" behouden kunnen worden, en de belangrijkste kunstwerken zijn gered kunnen worden, aldus het brandweerkorps.

De stad Parijs maakt zelf 50 miljoen euro vrij voor de heropbouw van de Notre-Dame. Dat meldt burgemeester Anne Hidalgo. 

Anne Hidalgo, de burgemeester van Parijs, stelt voor om in de Franse hoofdstad een internationale donorconferentie te organiseren in het kader van de reconstructie van de Notre-Dame. Er zouden ook experten uitgenodigd worden, met het oog op het optrekken van de fondsen.  

Het grootste deel van de kunstschatten en relikwieën is uit de brandende Notre-Dame gered kunnen worden. Dat heeft de Franse minister van Cultuur Franck Riester vanochtend gezegd aan nieuwszender LCI. Eerder was al bekend dat de voor katholieke gelovigen belangrijke doornenkroon geëvacueerd is. Die bevindt zich nu in het stadhuis van Parijs.

Riester wees erop dat er een echt risico bestond dat de noordelijke klokkentoren de brand niet zou overleven. "En dat zou geleid hebben tot de volledige instorting van de Notre-Dame", zei Riester. De uitzonderlijke moed van de brandweer heeft dat verhinderd, aldus Riester.

Voor de Franse minister moet de focus nu liggen op de heropbouw. "We hebben nog altijd de vakkennis om zo'n gebouw te bouwen."

Ook de familie Arnault, van de groep LVMH (Vuitton, Dior, ..), heeft aangekondigd een schenking van 200 miljoen euro te zullen doen voor de heropbouw "van deze uitzonderlijke kathedraal, symbool van Frankrijk, van zijn patrimonium en zijn eenheid", klinkt het. 

Een van de meest gedeelde cartoons naar aanleiding van de brand komt van kunstenares Cristina Correra Freile. Zij toont Quasimodo, het hoofdpersonage uit de roman van Victor Hugo, die de Notre-Dame in zijn armen houdt. 

Op een andere cartoon troost dat andere monument in Parijs, de Eiffeltoren, de kathedraal.  "Het komt goed", klinkt het. 

De website waarop mensen een schenking kunnen doen  is momenteel onbereikbaar, mogelijk omdat zoveel mensen ze willen bezoeken. 

De brand in de kathedraal is intussen onder controle, de dreiging van het vuur is geweken, maar er wordt nog altijd nageblust. Straks om 8 uur is er een vergadering met experten. "Een brand van een dergelijke omvang heeft ook een impact op de structuren. Architecten zullen straks proberen te bepalen of het gebouw stabiel is en of de brandweermannen naar binnen mogen om hun werk verder te zetten", zegt Laurent Nuñez aan AFP. 

"Als brandweerman verwacht je niet dat je ooit zal moeten tussenkomen om de Notre-Dame te redden", zegt Gabriel Plus, woordvoerder van de Franse brandweer, aan het Franse persagentschap AFP.

"In het begin zat het weer niet mee, we hadden last van de wind. Onze eerste prioriteit was de klokkentorens redden. Dat die naar beneden zouden komen, was onze grootste angst. Normaal focust de brandweer zich op mensen, maar hier moesten we echt de historische voorwerpen die nog gered konden worden, redden, we moesten keuzes maken." 

400 brandweermannen hebben urenlang gewerkt om de brand onder controle te krijgen. Eén van hen raakte zwaargewond. 

De heropbouw van de Notre-Dame in Parijs zal "decennia" in beslag nemen. Dat heeft Eric Fischer, directeur van de Fondation de l'Oeuvre Notre-Dame, gezegd in een interview met het Franse persagentschap AFP. De stichting waakt over het patrimonium van de kathedraal van Straatsburg.

Gezien de enorme omvang van de noodzakelijke werken, die betrekking hebben op diverse aspecten zoals het hout- en metaalwerk, de stenen structuur, de dakbedekking en de technische installaties, zullen bijna alle bouwdisciplines ingeschakeld moeten worden, zegt hij.

Fischer prijst zich gelukkig dat Frankrijk over een goed netwerk van bedrijven, gaande van bekwame ambachtslieden tot grotere gespecialiseerde firma's, beschikt, "die erg bedreven zijn in het onderhoud en het herstel van het patrimonium". Of en hoe goed de architecten en restauratiefirma's erin zullen slagen om het monumentale gebouw nauwkeurig te reconstrueren, zal afhangen van de hoeveelheid documentatie en kopieën, schat hij.

De Franse miljardair François-Henri Pinault, de man achter luxemerken als Yves Saint Laurent en Gucci, wil via zijn investeringsmaatschappij alvast 100 miljoen euro schenken voor de heropbouw van de Notre-Dame.  Er komt sowieso een rekening waarop iedereen die dat wil geld kan storten voor de renovatie. 

De kathedraal bevat onder meer de belangrijke katholieke relikwie, de "doornen kroon van Jezus" (foto hieronder), die slechts heel af en toe wordt tentoongesteld. Die is volgens Anne Hidalgo, de burgemeester van Parijs, alvast gered. Volgens de katholieke overlevering gaat het om de authentieke kroon die Christus droeg net voor zijn kruisiging. Ook een wit gewaad van de Heilige Lodewijk en enkele andere belangrijke historische voorwerpen konden gered worden.