Herlees de liveblog: Verdachte van dodelijke schietpartij in Utrecht is opgepakt

Ook de tweede man die eerder vandaag werd gearresteerd, wordt verdacht van betrokkenheid bij de gebeurtenissen van vandaag. Dat meldt de Nederlandse politie.

Na de schietpartij in Utrecht gonst het van de geruchten over een mogelijke terroristische aanslag. Social media spelen daar een rol in, want in de wedstrijd om de snelste te zijn, worden daar vaak ongecontroleerde berichten verspreid. "Je moet eigenlijk niet vertrouwen op de sociale media", zegt Tarik Fraihi in "De afspraak". Fraihi heeft 10 jaar lang gewerkt voor het OCAD, het overheidsorgaaan dat dreigingen analyseert, en is nu politiek directeur bij Groen.

"Je moet vertrouwen op de reguliere media. Je moet vertrouwen op hun mensen op het terrein en op de diensten op het terrein. Het gaat om professionele hulpdiensten en professionele veiligheidsdiensten. De maatregelen die zij treffen en de oproepen die zij lanceren, zijn heel professioneel."  

Ook de Turkse inlichtingendienst doet onderzoek naar de vraag of de dodelijke schietpartij in Utrecht is uitgevoerd uit persoonlijke of uit terroristische motieven. Dat heeft de Turkse president, Recep Tayyip Erdogan, gezegd. In Turkse mediaberichten werd gemeld dat familieleden van de gearresteerde man vermoeden dat persoonlijke motieven een rol speelden.

De verkiezingen voor Provinciale Staten en waterschappen woensdag kunnen gewoon doorgaan, ondanks de aanslag in Utrecht. Dat heeft premier Mark Rutte gezegd. Meerdere partijen hebben hun campagne stilgelegd naar aanleiding van de schietpartij. Daarover wilde Rutte niets zeggen. "Ik sta hier niet als VVD'er, over de campagne beslist de partij".

De minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus benadrukt nog eens dat er nog veel onduidelijkheid is over het motief van de dader. Hij bevestigt wel dat de dader bekend is bij justitie.

Premier Rutte vult aan: "Het had alle kenmerken van een aanslag, of er een terroristisch motief achterzit, weten we nog niet."

Premier Rutte heeft nogmaals zijn afschuw uitgedrukt. "De aanslag heeft ons letterlijk in het hart van ons land geraakt. De verdachte is inmiddels aangehouden. Er zijn nog veel vragen en geruchten en het is nog onduidelijk wat de motieven zijn. Nu overheerst vooral een gevoel van afschuw en ongeloof. Heel Nederland leeft intens mee, daarom zullen de vlaggen morgen halfstok hangen op de overheidsgebouwen." De premier laat weten dat de verkiezingen wél zullen kunnen doorgaan.

De politie laat weten dat de hoofdverdachte gearresteerd werd in Oudenoord, aan de rand van Utrecht. Daar zou eerder vandaag ook de rode Renault Clio gevonden zijn. 

Het dreigingsniveau is door de aanhouding van de hoofdverdachte opnieuw naar niveau 4 gebracht in Utrecht. Dat meldt Pieter-Jaap Aalbersberg, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. De hele dag stond het dreigingsniveau op 5, het hoogste niveau in Nederland.

De verdachte van de schietpartij is opgepakt, komt op het einde van de persconferentie nog binnen. Daarmee komt een einde aan de urenlange klopjacht op de 37-jarige Gökmen Tanis. Meer details ontbreken voorlopig. Ook over zijn motief is nog geen duidelijkheid, dat zei het Openbaar Ministerie nog op de persconferentie: "We houden rekening met een terroristisch motief, maar andere motieven zijn niet uit te sluiten."

De politie heeft uit de doeken gedaan hoe de dag precies verlopen is. 

• Iets voor 11 vanmorgen kreeg de politie verschillende meldingen over schoten in een tram. "Al vrij snel was het duidelijk dat er sprake was van een mogelijke verdachte die na de schietpartij een rode Renault Clio gekaapt zou hebben en weggevlucht zou zijn."

• Rond half 1 vanmiddag werd de Clio teruggevonden. "Door de zoekingen in de auto zijn we op de verdachte uitgekomen. We zijn volop op zoek naar hem. We hebben verschillende huiszoekingen gedaan en bij een van die huiszoekingen werd een andere verdachte opgepakt."

Op een persconferentie heeft de burgemeester samen met de politie en het Openbaar Ministerie meer uitleg gegeven over de schietpartij vandaag. 

"Vandaag is een zwarte dag voor onze stad", begon burgemeester Jan van Zanen. "Ik spreek mijn innige medeleven uit met de nabestaanden van de slachtoffers en met de gewonden." De burgemeester herhaalde nog eens dat er drie dodelijke slachtoffers zijn, en vijf gewonden, waarvan drie ernstig gewond zijn. "Nog niet alles is duidelijk. De vermoedelijke dader is nog niet gevonden. We doen er alles aan om hem te vatten. Ook over het motief is er nog geen uitsluitsel."

Bioscopen en schouwburgen blijven vanavond dicht in Utrecht. Verschillende voorstellingen zijn ook afgelast. Bioscoopketen Pathé laat bijvoorbeeld weten dat er na 17 uur geen films meer vertoond zullen worden, door het dreigingsniveau en uit medeleven met de slachtoffers. 

Volgens de Nederlandse openbare omroep NOS is de broer van de verdachte meegenomen voor verhoor.

In Utrecht blijft het hoogste dreigingsniveau - niveau 5 - zeker nog tot vanavond 22 uur behouden. Dat meldt Pieter-Jaap Aalbersberg, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. "De reden is dat de dader nog voortvluchtig is, en om alertheid publiek hoog te houden. Terroristisch motief kan nog niet worden uitgesloten."

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft - via haar woordvoerder - haar steun uitgesproken voor de slachtoffers in Utrecht. "We denken met bezorgdheid en solidariteit aan de mensen in Utrecht. Er is vooral verdriet voor de slachtoffers van de aanval op de tram. We hopen dat de dader snel gevat kan worden en dat er niemand in gevaar gebracht wordt."

Rond half zeven geeft ook premier Rutte opnieuw een persconferentie.

In "De wereld vandaag" op Radio 1 heeft terreurexpert Beatrice de Graaf meer uitleg gegeven over de schietpartij. "Het gaat om een mix van motieven, maar zeker ook een jihadistisch motief, misschien vanuit een vorm van wraak. Misschien was het ook een reactie op Christchurch. Het ging om een bekende van de politie met een lang strafblad: diefstal, hij moest zich verantwoorden voor een verkrachtingszaak. Misschien was dit het einde van een zeer teleurstellende carrière, wilde hij op die manier zijn gram halen op de maatschappij."

De politie heeft het aantal gewonden zonet bijgesteld. Eerder hadden de politie en de burgemeester gemeld dat er negen gewonden waren, maar het gaat om vijf gewonden, zegt de politie nu.

Het advies om binnen te blijven in Utrecht is opgeheven. "Nu we er vanuit gaan dat er zich maar op één plaats een schietincident heeft voorgedaan, wordt het advies om binnen te blijven opgeheven", zegt de burgemeester van Utrecht in een video op twitter. Doorheen de dag waren er geruchten dat er op meerdere plaatsen geschoten was, maar dat lijkt nu toch niet te kloppen. Ook de politie bevestigt dat er maar op één plaats geschoten is. De burgemeester vraagt de inwoners wel om waakzaam te blijven.

Over het motief voor de schietpartij bestaat nog veel onduidelijkheid. Er wordt rekening gehouden met een terroristisch motief, "maar het zou ook kunnen dat het in de relationele sfeer is", zegt een woordvoerder van de politie aan NOS. "We wachten op het onderzoek voor we daar verder uitspraken over doen."

De Nederlandse koning en koningin hebben gereageerd op de schietpartij: "Gewelddaden als deze zijn volstrekt onacceptabel. Laten wij eensgezind op de bres staan voor een samenleving waarin mensen zich veilig kunnen voelen en waarin vrijheid en verdraagzaamheid de boventoon voeren." Ze eindigen met: "In gedachten zijn we bij de inwoners van Utrecht."

De politie raadt inwoners ook aan om niet naar de omgeving van het Kanaleneiland te gaan.

De schietpartij in Utrecht is wereldnieuws. Van BBC over Le Monde  en Al Jazeera tot CNN : alle media berichten over de schietpartij. 

Op twitter delen verschillende gebruikers foto's van een huilende nijntje, uit solidariteit met Utrecht.

Volgens de burgemeester van Utrecht, Jan van Zanen, zijn er bij de schietpartij drie doden en negen gewonden gevallen. Drie van hen zijn er ernstig aan toe. Dat heeft hij in een filmpje op twitter gezegd. "Onze gedachten gaan uit naar de nabestaanden. Er wordt hard gewerkt door alle hulpdiensten. We gaan uit van een terroristisch motief."

De Nederlandse premier Mark Rutte heeft een kort statement gedaan na de schietpartij in Utrecht: "Ons land is opgeschrikt door een aanslag. Het onderzoek naar wat er precies gebeurd is, loopt volop. Wat we weten, is dat er op inzittenden van een tram geschoten is. Mogelijk zijn er ook doden gevallen. Geweld heeft onschuldige mensen hard geraakt. Onze gedachten zijn bij hen."

"We zetten alles op alles om de dader of daders te pakken. Een daad van terreur is een aanval op onze beschaving. Mocht dit inderdaad een terreurdaad blijken, past maar één antwoord. Onze rechtstaat, onze democratie is sterker dan fanatisme en geweld. We zullen niet wijken voor onverdraagzaamheid. Onze eerste prioriteit is om de dader of daders te pakken."

Minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus roept iedereen op om kalm, maar waakzaam te blijven. Hij voegt toe dat er straks opnieuw crisisberaad is.

Herbekijk hier de persconferentie

De politie van Utrecht heeft op Twitter een opsporingsbericht verspreid van een verdachte van de schietpartij. Het gaat om de 37-jarige Gökmen Tanis, die geboren is in Turkije. "Benader hem niet zelf, maar bel direct naar de opsporingstiplijn", benadrukt de politie.

Het Rode Kruis heeft intussen ook een website geopend waar mensen kunnen melden dat ze veilig zijn.

In Utrecht ligt intussen het openbaar vervoer stil. "Alle bussen rijden hun rit nog uit om mensen naar hun bestemming te brengen en gaan vervolgens naar de stalling terug. Of en wanneer het openbaar vervoer weer opgestart kan worden is op dit moment niet bekend."

Volgens verschillende Nederlandse media zou de politie op zoek zijn naar een rode Renault Clio. 

Utrecht adviseert alle inwoners om binnen te blijven. "Nieuwe incidenten worden niet uitgesloten. De politie is op dit moment nog op zoek naar de dader", klinkt het op twitter.

Premier Charles Michel (MR) heeft gereageerd op de schietpartij in Utrecht. "Onze gedachten zijn bij onze Nederlandse vrienden. Onze diensten zijn waakzaam en volgen de situatie in Utrecht op de voet. We staan paraat om te helpen waar we kunnen", zegt hij op Twitter.

Ook minister van Justitie Koen Geens (CD&V) heeft al getweet: "Hopen op snel meer duidelijkheid over schietpartij in Utrecht. Zinloos geweld lokt enkel meer zinloos geweld uit."

Op een persconferentie heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid bevestigd dat er een "complexe operatie bezig is". "We zijn op zoek naar verdachten, dat gebeurt in risicovolle omstandigheden. Ik kan niet met zekerheid zeggen dat er één of meerdere daders zijn. Er is op dit ogenblik een grote actie bezig naar één verdachte."

Verschillende politieke partijen hebben hun verkiezingscampagne voor de provincieraadsverkiezingen opgeschort. Onder meer de rechtsliberale VVD, het christendemocratische CDA, de ChristenUnie, het linksliberale D66, GroenLinks, de sociaaldemocratische PvdA en de kleine partij DENK hebben dat aangekondigd.

Een groot televisiedebat met de verschillende politieke partijen is afgelast.

Er is mogelijk ook een dodelijk slachtoffer. Journalisten in de buurt spreken over "een persoon onder een wit laken". Maar officiële bevestiging is er nog niet.

De Universiteit van Utrecht heeft haar gebouwen gesloten. Kinderen die in de buurt op school zitten, moeten binnen blijven. Ook de moskeeën in Utrecht zijn gesloten. 

En ook rond het Centraal Station in Utrecht zijn er maatregelen genomen. 

Niet alleen in Utrecht is er verhoogde waakzaamheid. De politie in Rotterdam houdt extra toezicht op de stations en bij de moskeeën. Ook op de luchthaven van Schiphol is er extra waakzaamheid.

Ook de burgemeester van Utrecht heeft al kort gereageerd. Hij spreekt over een "afschuwelijk en ingrijpend incident". "Het belangrijkste op dit moment is het verzorgen van de gewonden en het onderzoek naar de toedracht van het incident. We sluiten niets uit, ook een terroristische aanslag niet."

Verschillende journalisten melden dat er in de buurt van het 24 oktoberplein in Utrecht een woning onder schot gehouden wordt door de antiterreureenheid. Aan het appartement is veel politie te zien. Wat er precies aan de hand is, is niet duidelijk.

Het dreigingsniveau in de provincie Utrecht is naar het hoogste niveau, niveau 5, gebracht. "Dreigingsniveau omhoog naar 5, voor provincie Utrecht, tot 18 uur. Dader nog voortvluchtig", meldt Pieter-Jaap Aalbersberg, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid." Het is voor het eerst dat in Nederland niveau 5 gehanteerd wordt.

Niveau 5 geldt alleen in Utrecht, in de rest van het land blijft het dreigingsniveau ongewijzigd.

Het crisiscentrum in ons land volgt de situatie in Utrecht "minuut per minuut" op. "Maar het is nog te vroeg om concreet acties of maatregelen te nemen", laat een woordvoerder weten.

Het crisiscentrum verzamelt momenteel zoveel mogelijk informatie en zal de situatie vervolgens met verschillende actoren bespreken, zoals het orgaan voor de dreigingsanalyse OCAD en de federale politie.

De linkerrijstroken van verschillende snelwegen richting Utrecht zijn gesloten voor de hulpdiensten. Het gaat onder meer om de A12 en de A2.

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid meldt dat er crisisoverleg komt en dat een terroristisch motief niet uitgesloten wordt. 

"Dit is zeer verontrustend", zegt de Nederlandse premier Mark Rutte in een eerste reactie. "Ik ga nu terug naar kantoor om binnen de crisiscommunicatie de volgende stappen te zetten."

Volgens een verslaggever van AD zegt de woordvoerder van de politie dat de dader nog op de vlucht zou zijn. Ook zou er onderzocht worden of er op andere plaatsen geschoten is.

In de Nederlandse stad Utrecht zijn meerdere gewonden gemeld na een schietpartij in een tram op het 24 Oktoberplein. Volg hier de laatste updates.