Herlees de liveblog over de politieke crisis: Michel: "Ik ga naar Marrakech, parlement moet zich over pact uitspreken"

Liesbeth Van Impe, hoofdredacteur van Het Nieuwsblad en Noël Slangen, opiniemaker, zijn het eens: een val - of toch minstens een aftreden - van de regering lijkt onafwendbaar. Dat hebben de twee in "De afspraak" gezegd.

"Ik denk dat we in de fase van de formaliteiten zitten. We weten dat de regering morsdood is", vertelt Van Impe. Slangen noemt het "het aftreden van de regering". "Je hebt vallen zonder de grond te raken", vult Van Impe aan. "Van de Zweedse coalitie naar de zweefcoalitie."

Ook over de N-VA-campagne hebben Van Impe en Slangen zich uitgesproken. "Men ziet er grote strategieën achter, maar ik denk echt dat het een blunder is", analyseert Slangen. 

Gwendolyn Rutten (Open VLD) roept de N-VA op om zich "mee op de parlementaire lijn" te zetten. "Ga het debat aan met extreemrechts in plaats van je in de plaats te zetten van extreemrechts. We zien een campagne waar Filip De Winter van zegt dat hij ze gemaakt kan hebben. Daar kun je toch niet trots zijn."

In "Terzake" heeft CD&V-voorzitter Wouter Beke benadrukt dat "de regering niet hoeft te vallen wat hem betreft". "Ik zou de val van de regering onverstandig vinden."

Voor Beke is regeringspartner N-VA wel zwaar over de schreef gegaan met de campagne over het migratiepact. "Die foto's zijn één zaak, het gaat ook over de tekst. Dat is fake news."

Vicepremier Kris Peeters (CD&V) sluit niet uit dat er een wisselmeerderheid gevormd zal worden. "Door het feit dat de premier morgen naar het parlement trekt, is een wisselmeerderheid niet uitgesloten. Maar ik hoop dat N-VA nog een standpunt inneemt deze avond of nacht."

De top van N-VA zit op dit moment samen voor crisisoverleg.

Ook SP.A wil de premier steunen in het parlement. "Wij steunen het migratiepact van begin af aan en als hij nu steun zoekt buiten de meerderheid, dan gaan wij dat ook doen", zegt Kamerfractieleider Meryame Kitir.

Kristof Calvo reageert tevreden na het statement van premier Michel. "De oplossing voor de impasse ligt inderdaad in het parlement, niet bij de koning. Goed dat de premier dat stilaan lijkt te beseffen. België moet met een duidelijke boodschap naar Marrakech trekken. Dat is al de hele tijd onze vraag."

Hij vervolgt op Twitter: "Deze regering mag vallen. Onze traditie van samenwerken en de mensenrechten als leidraad mag dat niet."

Premier Charles Michel (MR) zal dadelijk een verklaring afleggen over de regeringscrisis rond het VN-Migratiepact. 

Vicepremier Jan Jambon (N-VA) is net buiten bij premier Michel. "Het werk gaat voort binnen de regering", laat hij weten. "De premier was niet kwaad over campagne. Het overleg gaat voort, ik wacht op een nieuwe uitnodiging van de premier."

Vlaams Belang heeft een "nieuwe" campagne tégen het migratiepact gelanceerd. De partij pakt daarvoor dezelfde foto's en slogans van de intussen verwijderde NV-A-campagne die al de hele middag kwaad bloed zet. 

Lees hieronder meer.

Intussen is vicepremier Jan Jambon (N-VA) aangekomen bij premier Michel. Voor hij binnenging, reageerde hij heel kort op de N-VA-campagne: "De campagne was fout, we hebben teruggetrokken. Mensen maken fouten."

Politicoloog Bart Maddens vermoedt dat een minderheidsregering een mogelijk scenario is. "Op langere termijn denk ik dat een minderheidsregering een mogelijk scenario is. Maar dan gaan we wel eerst naar een regeringscrisis. Een minderheidscoalitie om tot mei te overbruggen lijkt mij dan het waarschijnlijkst. Ik denk dat de kans op vervroegde verkiezingen klein is", vertelt hij in "De wereld vandaag" op Radio 1.

Herbeluister hieronder het gesprek met Bart Maddens.

De knoop is doorgehakt in de Commissie: morgen om 10 uur zal er opnieuw samengezeten worden.

De N-VA heeft intussen ook formeel gereageerd op de omstreden campagne: "De campagne heeft door de gekozen beelden haar doel voorbijgeschoten en wordt daardoor verkeerd begrepen." De campagne is intussen van de website en de facebookpagina gehaald.

 Volgens de partijwoordvoerder wilde N-VA een "laagdrempelige" boodschap de wereld insturen. "Maar de campagne heeft door de gekozen beelden haar doel voorbijgeschoten en wordt daardoor verkeerd begrepen. Het bevordert het debat niet en is nu een politiek feit geworden. Daarom stoppen we de campagne." N-VA wil het debat wel "verder inhoudelijk voeren", benadrukt hij.

Ook binnen de partij klinken er kritische geluiden. Zo schrijft Peter Dedecker (N-VA) op Twitter: "Zeer goed dat de campagne over het migratiepact stopgezet is. De stijl van die campagne was even fout als het pact zelf."

Partijgenoot Valerie Van Peel voegt daar "+1" aan toe.

Journalist en politiek commentator Wouter Verschelden ziet in het uitstel van de regering en de gesprekken tussen Alexander De Croo (Open VLD), Kris Peeters (CD&V) en Charles Michel (MR) als een mogelijke kern van een minimumregering binnenkort.

In de Kamercommissie krijgt de N-VA forse kritiek op de onlinecampagne over het migratiepact. Maar vanuit de hoek van Vlaams Belang krijgt de partij ook felicitaties. "Felicitaties met jullie campagne, ze had van mij kunnen zijn", zegt Filip Dewinter van Vlaams Belang.

N-VA heeft de omstreden campagne intussen van zijn website gehaald. 

Peter De Roover (N-VA) had in de Commissie ook al bedenkingen bij de campagne van zijn partij. "De nuances en schakeringen heb ik niet teruggevonden in de afbeeldingen die op mijn scherm zijn gesprongen", zegt Kamerfractieleider Peter De Roover van de N-VA in de Kamercommissie Buitenlandse Zaken. "Het is niet de toon die ik heb gebracht en die hier nodig was. Het is logisch dat sociale media dingen simplificeren en in slogans gieten, maar ook daar moet men de nodige maat in het achterhoofd houden."

Over een half uur is er op één, op onze website vrtnws.be en op onze sociale media een extra Journaal.

De campagne van N-VA over het migratiepact doen de gemoederen vanmiddag verhitten in de Commissie. "Van dag één heb ik gezegd dat ik binnen de schoot van de meerderheid naar een compromis wilde zoeken. Ik blijf dat doen ondanks wat er gezegd is de laatste dagen, ondanks wat er op sociale media gepubliceerd is", zegt Servais Verherstraeten (CD&V). 

"Maar ofwel onderhandel je, ofwel voer je campagne. Een beetje respect voor de democratische spelregels en voor de collega's uit de meerderheid." Verherstraeten wil premier Michel de kans geven om een oplossing uit te werken en is dan ook voorstander van een uitstel. "Maar dan moeten alle partijen willen."

"Is N-VA bereid om afstand te nemen van haar sociale media-campagne?", vraagt hij zich dan ook luidop af.

Het kernkabinet is op het laatste moment uitgesteld. Premier Charles Michel zet zijn politieke consultaties voort. Het is afwachten hoe de komende uren of dagen zullen verlopen.

Ook Kristof Calvo haalt zwaar uit naar de campagne van N-VA. "We moeten de haatmachine stoppen. No pasaran, het is voldoende."

Hij is het niet eens met Dewael om uit elkaar te gaan en dus ook de stemming uit te stellen. "We hebben een eerdere afspraak gemaakt om vandaag te stemmen. Dat is de enige manier om de werkzaamheden tijdig af te ronden. Om collega Dewael te helpen kunnen we gerust nu een amendement neerleggen dat het principe van een aanvullende verklaring verduidelijkt en steunt. Dat lijkt ons de beste en snelste manier van werken. We kunnen niet leven met een nieuw uitstel van een regering die er geen meer is. Er zijn vier partijen waarvan er eentje is die er geen goesting meer in heeft. We kunnen niet leven met een stemming op de lange baan." 

Verschillende kopstukken van Groen en CD&V reageren furieus op de onlinecampagne die de N-VA tegen het VN-Migratiepact heeft gelanceerd. "Hoe de N-VA nu communiceert... Desinformatie en bangmakerij gaan helaas verder", zegt fractieleider Kristof Calvo van Groen. "Dit is kwaadwillig en degoutant", zegt zijn partijgenoot en Kamerlid Wouter De Vriendt. "De N-VA neemt de mensen voor idioten."

Ook binnen de meerderheid klinkt kritiek. "Hoe lang werkt de communicatiemedewerker van Vlaams Belang al voor de N-VA?", vraagt voorzitter Sammy Mahdi van Jong CD&V zich af.  "Een partij die belastinggeld spendeert aan zo'n advertentiecampagne is niet bezig met uw portemonnee, niet met het klimaat, niet met uw pensioen, niet met onze economie", zegt zijn partijgenoot en Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne. "Zo'n partij is bezig zicht te profileren op basis van hele leugens en halve waarheden. #NieuwVlaamsBelang"

Normaal gezien ging de kern van de federale regering om 15 uur bijeenkomen. Dat is nu met zeker een half uur verlaat, naar verluidt omdat enkele ministers niet op tijd aanwezig kunnen zijn.

Volgens expert Marc Bossuyt vergroot het migractiepact niet het risico op zogenaamde "activistische rechters", iets waar met name de N-VA voor vreest. "Hebben zij het pact nodig om dat te doen? Langs geen kanten. Het is niet omdat het pact zal bestaan, dat we plotseling in een situatie zullen verkeren dat rechters allerlei zaken gaan doen die zij anders niet zouden doen."

Wel wijst Bossuyt er op dat het pact - hoewel niet juridisch bindend - wel degelijk ernstig moet genomen worden. "Men heeft de verplichting om die te goeder trouw te proberen na te leven. Maar natuurlijk niet meer dan men zelf verantwoord vindt, de soevereiniteit blijft berusten bij de staten."

De meeste experten stelden vanmorgen in de Kamercommissie dat het VN-migratiepact geen juridisch bindend instrument is. Groen-kopman Kristof Calvo heeft echter naar eigen zeggen het gevoel "dat ook deze feitelijkheid de N-VA niet zal overtuigen".  Hij verwijst daarmee naar een campagne op sociale media die de N-VA klaarblijkelijk in de loop van de ochtend is opgestart tegen het migratiepact. "Je stelt gewoon vast dat ze op geen enkele manier hebben willen luisteren naar wat hier verteld is", aldus Calvo.

Open VLD-fractieleider Patrick Dewael lijkt de deur open te zetten voor een wisselmeerderheid. Hij wil namelijk het voorstel van resolutie over het VN-migratiepact - ingediend door de oppositie - amenderen. In de resolutie vraagt de oppositie dat de regering het migratiepact zonder voorbehoud zou steunen. Dewael stelt voor om een interpretatieve verklaring toe te voegen aan het pact en dat via dat amendement duidelijk te maken.

Regeringspartij N-VA vindt dat zo'n interpretatieve verklaring niet de oplossing is voor hun bezwaren. Het debat daarover moet in de namiddag aan bod komen in de commissie. Maar Dewael meent dat voor zijn idee een ruime meerderheid gevonden kan worden "die niet noodzakelijk de huidige meerderheid moet zijn".

"Wegblijven uit Marrakech is niet de beste reactie", zegt Marc Bossuyt, oud-voorzitter van het Grondwettelijk Hof en gewezen professor internationaal recht. De expert ziet heil in een interpretatieve verklaring die bij het migratiepact kan worden toegevoegd. "In een verklaring kan er eens te meer op worden gewezen dat met het aannemen van het Compact geen nieuwe juridische verplichtingen worden aangegaan." Volgens Bossuyt heeft zo'n verklaring "meer effect dan het wegblijven."

"Het migratiepact is geen internationaal verdrag, het is een typisch voorbeeld van soft law", zegt professor internationaal recht Jan Wouters - voorgedragen door CD&V voor de hoorzitting in de Kamercommissie. "In nieuwere domeinen van het internationaal recht vormt soft law een belangrijke techniek om op een vooralsnog juridisch niet bindende wijze een consensus over bepaalde beginselen tussen staten op te bouwen."

"Er is geen mensenrecht op migratie en het migratiepact creëert er ook geen." Dat zegt professor Ellen Desmet, die migratierecht doceert. Zij werd voorgedragen door oppositiepartijen SP.A en Groen.

Professor internationaal recht Pierre d'Argent (UCL) - voorgedragen door regeringspartij MR - maakt duidelijk dat het migratiepact sowieso een referentiedocument van de Verenigde naties zal worden wat betreft migratie, of België het nu zal goedkeuren, afkeuren of zich zal onthouden. "En zelfs de staten die zich formeel verzetten, blijven lidstaten van de VN".

Maar wel is het zo dat het Pact geen juridische verplichtingen met zich meebrengt, aldus d'Argent. "De nationale autoriteiten zullen vrij zijn om het spel van het Pact te spelen."

Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, roept de politieke partijen op om de regeringscrisis snel op te lossen en de val van de regering alsnog te vermijden. "Voka vraagt de regering om in haar belangenafweging het noodzakelijke sociaaleconomische werk dat nog op de plank ligt, te laten primeren",  aldus het Vlaams netwerk van ondernemingen. 

Wetstraatwatcher Ivan De Vadder legt in "Nieuwe feiten" op Radio 1 uit dat dit conflict over het migratiepact "geen klassieke politieke discussie is". "N-VA is niet bereid hierop toe te geven. Punt. Er is, in tegenstelling tot bij een klassieke politieke discussie, geen compromismogelijkheid. En de N-VA communiceert in de media. Ze leggen in de media op tafel wat ze willen in plaats van binnenskamers."

Volgens De Vadder hebben premier Michel en de andere politieke partijen dit te laat gezien. De Vadder ziet MR en N-VA als twee auto's die op ramkoers zitten. "De bestuurder van elke auto denkt dat de andere wel van mening zal veranderen. Michel beseft nu dat N-VA niet van mening zal veranderen. Ofwel verandert hij van mening, maar da’s gezichtsverlies (dat versterkt opnieuw het beeld dat hij de handpop is van N-VA) ofwel wordt er gecrasht en dan valt de regering."

"Het wordt met de minuut moeilijker om die crash te vermijden. Ik weet niet of het vandaag zal gebeuren, maar het is ook mijn overtuiging dat het zal gebeuren. N-VA verwacht dat Michel uitwijkt." 

Professor rechten Lagerwall, voorgedragen door oppositiepartijen PS en CDH, stelt dat het migratiepact volgens haar geen juridische verplichtingen met zich meebrengt voor de staten. Zal het pact in de toekomst geen verplichtingen met zich meebrengen? "Dat is twijfelachtig", denkt professor Lagerwall. 

Om 15 uur komt het kernkabinet bijeen. "Boter aan de galg" denkt VRT-Wetstraatjournalist Johny Vansevenant. "Kans is zeer groot dat premier Michel naar de koning gaat om het ontslag van zijn regering aan te bieden."

Volgens expert Fernand Keuleneer - aangesteld door de N-VA - zal een interpretatieve nota niet "zoveel gewicht in de schaal leggen" wat betreft de interpretatie van het migratiepact. Zo'n nota is volgens sommigen een oplossing om rekening te houden met de bezwaren van de N-VA. Er valt wel iets voor zo'n nota te zeggen, stelt advocaat Keuleneer. "Indien ze voldoende breedgedragen, precies, solide, gedetailleerd en gemotiveerd is."

De eerste expert die aan het woord komt, is advocaat Fernand Keuleneer. Hij benandrukt dat het VN-migratiepact volgens hem "een juridisch instrument is, en geen op zichzelf staand diplomatiek of politiek instrument". "Dat is als dusdanig zeer belangrijk". Het Pact is geen verdrag, zo legt Keuleneer uit. "Dus uiteraard  bindt het de staten niet direct en onmiddellijk. Maar toch zijn er zeer zwaarwichtige rechtsgevolgen want vanaf de goedkeuring wordt het opgenomen in het corpus van het internationaal recht."

Diplomaat Jean-Luc Bodson stelt dat hij tijdens "aangename gesprekken met de N-VA" geen "alarmbel heeft gehoord dat het niet zou gaan voor de N-VA". 

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie (N-VA) herhaalt dat hij niet gelooft in een interpretatieve nota bij het migratiepact. Nederland gaat bijvoorbeeld wel naar Marrakesh met zo'n nota. "Dat is hun keuze", aldus Francken. Valt de regering nog te redden? "Dat zullen we straks bespreken", aldus staatssecretaris Francken die straks naar de kern gaat. De deadline is er volgens hem "de facto volgende maandag". "Het aanwezig zijn in Marrakesh is het goedkeuren van dat pact." Francken denkt ook niet dat het imago van ons land schade zal oplopen als we het migratiepact niet zouden goedkeuren.

Zware spanningen binnen de regering over het migratiepact of niet, ook andere zaken staan nog op de politieke agenda. Zo heeft premier Michel vanmorgen een delegatie van de "Gilets jaunes" ontvangen, meldt de RTBF. Vrijdag was er een manifestatie van de Gele hesjes in Brussel, waar werd gevraagd naar een ontmoeting met de premier.

N-VA-Fractieleider Peter De Roover is lovend over het werk van Jean-Luc Bodson, die als speciale gezant voor Asiel en Migratie de onderhandelingen voor ons land voerde over het migratiepact. "In de loop van het proces zijn er zeer actief verbeteringen aangebracht in de teksten zoals die oorspronkelijk neerlagen. Wij hebben ons in dat proces ook ingeschakeld. U heeft  als diplomaat een uitstekend parcours gereden, binnen de context van de diplomatieke besprekingen. Ik zou u willen kunnen aanstellen tot mondiale en definitieve interpretator van de teksten, dan zouden we toch redelijk gerust gesteld zijn. Maar ik vrees dat er anderen zullen moeten oordelen over de betekenis van de teksten en dat is het probleem."

De Confederatie Bouw hoopt dat het kernkabinet een oplossing vindt om uit de impasse rond het VN-migratiepact te geraken. “Een val van de federale regering zou nu bijzonder ongelegen komen”, reageert Robert de Mûelenaere, Gedelegeerd bestuurder van de Confederatie Bouw. “Er liggen nog erg belangrijke dossiers op tafel, zoals de arbeidsdeal met een reeks maatregelen om de knelpuntberoepen aan te pakken, en het investeringspact met voor de bouw interessante investeringen in infrastructuur, scholen en overheidsgebouwen.”

Volgens Jean-Luc Bodson, die als speciale gezant voor Asiel en Migratie de onderhandelingen voor ons land voerde, is het duidelijk dat de tekst van het migratiepact niet juridisch bindend is en de samenwerking tussen landen wil bevorderen. "Het staat zwart op wit dat de tekst juridisch niet bindend is en de soevereiniteit van de landen respecteert."  Waarom dan naar Marrakesh gaan om het Pact goed te keuren? "Het gaat om politiek engagement, een belofte. Dat is ernstig. De tekst wil ook niet migratie promoten of afremmen. Hij heeft de ambitie om neutraal te zijn", aldus diplomaat Bodson. 

Jean-Luc Bodson, die als speciale gezant voor Asiel en Migratie de onderhandelingen over het migratiepact voor ons land voerde, is als eerste aan het woord gekomen tijdens de hoorzitting met de experts. "De 27 (Europese lidstaten), inclusief België, zijn erin geslaagd om verwijzingen in de tekst te brengen voor alles wat voor ons belangrijk was. We hebben bekomen wat we wilden. Alle instructies die ik van Brussel gekregen had, staan in de tekst", liet hij daar optekenen.

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) leidt vandaag de slotconferentie in van EPRA, het Europese opvangplatform. Ondanks de hoogspanning binnen de regering blijven de regeringsleden dus duidelijk hun gewone agenda volgen.

De regering staat dan wel onder hoogspanning, maar op de agenda staat vandaag ook een ontmoeting tussen premier Charles Michel en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. De besprekingen zullen gaan over de bilaterale betrekkingen en de internationale actualiteit.

De verklaringen van N-VA-Kamerfractieleider Peter De Roover zijn "er ver over". Dat zegt Open VLD-fractieleider Patrick Dewael. De Roover noemde het migratiepact een "rode lijn". "Naar Marrakesh gaan kan niet met een regering waar N-VA deel van uitmaakt", aldus De Roover. "Dat is een zeer merkwaardige manier om een consensus te zoeken", reageert Dewael. "Men zegt eigenlijk dat de drie andere partijen akkoord moeten gaan of dat het anders die drie partijen zijn die de regering ten val brengen".