Herlees de liveblog over de nationale staking: NMBS en De Lijn verwachten morgen geen hinder meer

Vandaag zijn dubbel zoveel elektrische deelsteps gebruikt in Brussel als vorige week woensdag. Dat meldt de start-up Lime, die een stijging van meer dan 100 procent heeft genoteerd. "Het was enorm tijdens de spits. Om 8 uur vanmorgen waren er vier keer zoveel gebruikers als gewoonlijk", zegt Benjamin Barnathan van Lime.

Het Brusselse deelfietsensysteem Villo! kon nog geen cijfers voor vandaag geven.

Zowel de NMBS als De Lijn verwacht morgen geen hinder meer als gevolg van de nationale staking vandaag. Dat vertellen hun respectievelijke woordvoerders Dimitri Temmerman en Tom Van de Vreken aan VRT NWS. Vannacht worden indien nodig nog toestellen of voertuigen versleept.

De bestuurder die vanochtend nabij de Ghelamco Arena in Gent inreed op een stakerspost, heeft na verhoor mogen beschikken. Dat meldt het parket. De man verklaarde dat hij in paniek raakte en in een reflex doorreed.

Het incident gebeurde rond 8.45 uur aan de Corneel Heymanslaan, zegt het parket. "Het stakingspiket stond over de gehele lengte van de rijbaan opgesteld. Bij mondjesmaat werden bestuurders doorgelaten, in die zin dat de nadars af en toe opzij werden gezet om het verkeer door te laten.

Zo werd ook een Mercedes door een staker doorgelaten. Een politieman was getuige hoe dat voertuig daarop traag door het piket reed. Op een bepaald moment is blijkbaar verwarring en tumult ontstaan tussen de stakers over het al dan niet doorlaten van die autobestuurder. Daarop keerden de stakers zich tegen de bestuurder."

De bestuurder zou door het open raam van zijn wagen fysiek belaagd zijn, zegt persmagistraat An Schoonjans. "Daarop nam één van de stakers het deurportier vast en hield hij zich met de andere hand vast aan het open raam. De bestuurder verklaarde door het tumult in paniek te zijn geraakt en in een reflex te zijn doorgereden.

De politie heeft de wagen doen stoppen, op 39 meter van het stakerspiket. De staker die zich aan de wagen vastgeklemd had, is op de grond terechtgekomen. De staker werd overgebracht naar het ziekenhuis voor een check-up."

De stakers die rond het voertuig bleven staan en zich tegen de bestuurder keerden, werden weggeleid door de politie. De bestuurder van de wagen werd meegenomen voor verhoor en kon na zijn verhoor beschikken. De precieze omstandigheden van het incident worden nog verder onderzocht, zegt het parket.

Volgens ondernemersorganisatie Voka heeft Vlaanderen vandaag minstens een half miljard euro schade geleden door de staking. Vooral havens, grote industriebedrijven en openbaar vervoer zijn zwaar getroffen, merkt de organisatie op.

"De vakbonden hebben hun target heel goed uitgekozen", zegt Voka-topman Hans Maertens. "Ze zijn doelgericht gaan staken om onze werkgevers te treffen. Het is enorm spijtig dat onze economie daar schade onder lijdt."

Voka pleit ook voor een minimale dienstverlening bij de luchtverkeersleiding. Door een staking bij luchtverkeersleider Skeyes konden vandaag namelijk geen vliegtuigen opstijgen of landen in België. 

Voka klaagt ook over het feit dat burgemeesters Mathias De Clercq (Open VLD) van Gent en Christoph D'Haese (N-VA) van Aalst niet hebben ingegrepen om wegblokkades te voorkomen. In Tongeren liet burgemeester Patrick Dewael (Open VLD) de politie wel optreden tegen stakers die de openbare weg blokkeerden.

Hoewel de initiële aanleiding van de staking het afspringen was van de loononderhandelingen in de privésector, is er ook in de openbare sector gestaakt. De christelijke vakbond ACV Openbare Diensten blikt tevreden terug op de actiedag.

Ook de Nederlandse media hebben aandacht voor de staking in ons land.  "Nationale chaos bleef uit", schrijft NRC-correspondent Anouk van Kampen.

Lees meer ...

"Als we naar de teller kijken: 12 kilometer file, zelden gezien." Radio 1-presentator Ruth Roets leest verbaasd de verkeersinformatie voor.

Door de nationale staking is er al de hele dag veel minder verkeer op onze wegen. Vanochtend stond er in heel België nauwelijks 60 kilometer file.

De impact van de staking is vandaag heel groot geweest op het bus- en tramverkeer van De Lijn. Slechts 1 op de 5 chauffeurs is vandaag uitgereden, zegt woordvoerder Tom Van de Vreken in “De wereld vandaag” op Radio 1. In tegenstelling tot de NMBS is De Lijn niet verplicht een minimale dienstverlening te voorzien bij stakingen.

Voor vanavond verwacht Van de Vreken ook zwaar verstoord bus- en tramverkeer.  "In een aantal steden - Antwerpen, Brugge, Gent en Oostende - is er een avondaanbod, maar ook dat zal verstoord zijn", waarschuwt de woordvoerder. "En wie vanavond naar het concert van Ennio Moricone wil gaan in het Sportpaleis, raden we toch aan een alternatief te zoeken voor de tram."

Dankzij de minimale dienstverlening rijdt ondanks de nationale staking vandaag de helft van de treinen. Vanochtend verliep dat heel goed, merkten de - opvallend weinige - treinreizigers.

“Als je vandaag naar je werk wil, kan je rekenen op de trein”, zegt NMBS-woordvoerder Dimitri Temmerman in het Radio 1-programma “De wereld vandaag”. “Al blijft ons advies om altijd de routeplanner te raadplegen en jouw traject na te kijken.”

Vanavond zullen er ook weer treinen rijden op de belangrijkste assen.

Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) laat zich vandaag bijzonder kritisch uit over de stakers. In “Villa politica” legt hij nog eens uit waarom de bonden volgens hem geen reden hebben om te staken en zich bezondigen aan populisme.

Lees meer: Geert Bourgeois (N-VA) over nationale staking: "Vakbonden bezondigen zich aan leugens en populisme"

In het Vlaams Parlement heeft Marino Keulen (Open VLD) gepleit voor een uitbreiding van de minimale dienstverlening bij openbare diensten, zoals die nu al bestaat bij het spoor. Door die wettelijk verplichte minimale dienstverlening rijdt vandaag de helft van de treinen, ondanks de staking. 

Minister-president Geert Bourgeois (N-VA) antwoordde Keulen dat hij ook voorstander voor minimale dienstverlening. Maar daarvoor zijn akkoorden nodig op sectorniveau zegt hij. "Wellicht is dit materie voor op de onderhandelingstafel voor over een viertal maanden", bij de formatie, na de verkiezingen van 26 mei dus.

Ergens in het midden van Lokeren, in Oost-Vlaanderen ligt de wijk Staakte en daar staat de gelijknamige basisschool Staakte. Het schooltje deed zijn naam geen eer aan, want de leerkrachten van Staakte staakten niet op deze stakingsdag.

“Alle leerkrachten zullen vandaag aanwezig zijn”, zei directeur Piet Van Kerkhove eerder vandaag aan Radio 2 Oost-Vlaanderen. “Het poetspersoneel en de mensen van de morgenopvang zijn ook aanwezig.”

In Gent heeft de universiteit vandaag zes van de zeven studentenrestaurants gesloten. Het personeel dat niet deelneemt aan de nationale staking wordt ingezet in het centraal gelegen restaurant De Brug, dat wel open is. Ook de cafetaria's in de universiteitsgebouwen zijn gesloten. Het lesverloop ondervindt op de Gentse universiteit geen noemenswaardige hinder van de staking.

Leden van de drie vakbonden richtten vanochtend aan het rectoraat een stakerspost op, maar dat zorgde niet voor overlast. Ook aan de Arteveldehogeschool wordt geen melding gemaakt van hinder. Daar zijn alle geplande onderwijsactiviteiten woensdag doorgegaan, ondanks de afwezigheid van zowat 2 procent van het personeel.

Ook bij de Gentse stadsscholen was de impact van de staking beperkt. In het secundair onderwijs sloten geen scholen de deuren, maar vier van de vijftig basisscholen zijn wel gesloten. Die leerlingen worden opgevangen in andere scholen in de buurt. 51 procent van de stedelijke kinderdagverblijven zijn gesloten, maar de stad zorgt voor noodopvang. Zeven op de tien naschoolse opvanginitiatieven ondervinden ook een verstoorde werking ten gevolge van de syndicale acties.

Een stakingsactie in het bedrijvenpark Coupure in Oudenaarde is bruusk beëindigd. Enkele bedrijven waren naar de kortgedingrechter gestapt om toch een vrije doorgang te verkrijgen naar de bedrijven op het terrein.

Die doorgang was zo goed als onbestaande door een piket van een dertigtal stakers. De kortgedingrechter besliste om een deurwaarder aan te stellen. Die kwam rond 10 uur ter plaats een dreigde een dwangsom op te leggen van 1.000 euro per persoon, per uur dat de toegang werd belemmerd.

De stakers hebben er dan voor gekozen om nog een tweetal uur actie te blijven voeren, maar wel verkeer door te laten. “Al moesten ze een hindernissenparcours afleggen”, zegt Katrien Neyt van het ABVV. Zij betreurt de actie door de bedrijven. “Staken is een recht en dat recht is nu geschonden.”

De nationale staking is ook voelbaar in de gevangenissen. Over het hele land leggen cipiers het werk neer. Het gevangeniswezen "ondervindt overal een grote impact", vat Kathleen Van De Vijver, woordvoerder van directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen samen. Zowat twee derde van de cipiers staakt.

In de gevangenissen is er deze ochtend over het hele land gehoor gegeven aan de oproep tot staken. Dat tonen de cijfers van het directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen aan. In Vlaanderen waren vanochtend iets minder cipiers aanwezig dan in Wallonië.

De bezettingsgraad in de Vlaamse gevangenissen en die van Sint-Gillis (Brussel) bedroeg 29,47 procent. Voor Wallonië en de gevangenis van Vorst (Brussel) was dat 34,34 procent. Deze cijfers zijn echter niet volledig, die van enkele gevangenissen ontbreken, waaronder die van Namen en Dinant.

Algemeen genomen lijkt het erop dat slechts een derde van de cipiers vanochtend aan het werk was. Voor de gevangenen staat dit synoniem voor, onder andere, een dag zonder bezoek, zonder werk en zonder ontspanning. Afgelopen nacht had de staking nog iets minder weerslag met een bezettingsgraad van 70,57 procent in Wallonië.

Een honderdtal politieagenten is ingezet in de gevangenissen die het meest getroffen zijn. In Wallonië waren dat de gevangenissen van Lantin, Paifve, Saint-Hubert en Bergen.

In de hoofdstad is er sterk gehoor gegeven aan de stakingsoproep, met slechts 5 procent van de cipiers aanwezig op de mannenafdeling in Vorst en 15,38 procent in Sint-Gillis.

In Antwerpen en in het Waasland is de productie vandaag bij 8 op de 10 bedrijven sterk teruggelopen. Dat meldt Voka op basis van een eigen bevraging.  "Toch leert de bevraging ons ook dat bij 7 op de 10 bedrijven niemand staakt", aldus de ondernemersorganisatie.

"De hinder die de stakingen meebrengt bij de bedrijven wordt onder meer toegeschreven aan problemen met toelevering (34 %), medewerkers die te laat of niet op het werk geraken (29 %) en medewerkers die moeten thuisblijven omwille van de opvang van kinderen (11 %)", duidt Luc Luwel, gedelegeerd bestuurder bij Voka – Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland. 

Luwel is erg kritisch voor de stakers. "Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat een minderheid vandaag een meerderheid belet om haar boterham te verdienen. De kans is reëel dat veel werknemers een dag loon zullen verliezen ondanks hun bereidheid om te werken."

De situatie in de haven van Antwerpen blijft onveranderd. Dat meldt het havenbedrijf op Twitter. Schepen kunnen door de staking maar met mondjesmaat in en uit de haven.

Het bedrijf zegt vanaf 19 uur de achterstand te kunnen wegwerken.

Bij De Lijn is vanmiddag zowat 17 procent van de chauffeurs uitgereden. Dat is ongeveer even veel als vanochtend. "Reizigers moeten de rest van de dag rekening blijven houden met zwaar verstoord verkeer", zegt woordvoerder Tom Van de Vreken. De chauffeurs die rijden, worden ingezet op prioritaire lijnen.

De bouw stelt het vandaag de dag nog goed, met een hogere groei dan het nationaal gemiddelde, maar de sector heeft nood aan een stabiel en rustig sociaal klimaat om de vele uitdagingen die op haar afkomen te kunnen beheersen. Dat zegt de Confederatie Bouw in een reactie op de nationale staking. Net zoals de Bouwunie roept ze op tot dialoog.

"Werkgevers en werknemers zouden veel beter zij aan zij samenwerken zodat onze economie klaar is voor de uitdagingen van vandaag en morgen, zoals de energietransitie, de nieuwe jobs en de digitalisering", verklaart Robert de Mûelenaere, gedelegeerd bestuurder van de Confederatie Bouw.

Hij wijst erop dat na enkele jaren van economische voorspoed opnieuw onweerswolken opdoemen. Zo zou de economische groei de komende tien jaar zeer beperkt zijn en zitten er enkele gebeurtenissen aan te komen die kunnen uitgroeien tot heuse "game changers", zegt hij, daarmee onder andere verwijzend naar de Brexit en de internationale handelsoorlogen.

Alleen door samen, werkgevers én werknemers, terug aan tafel te zitten, zullen er oplossingen uit de bus komen, besluit de Mûelenaere. Ook de Bouwunie acht het verstandiger om terug aan tafel te gaan in plaats van te staken, gezien de onzekerheid die heerst met het oog op de verkiezingen in mei en de mogelijk moeilijke regeringsonderhandelingen daarna.

Volgens de Bouwunie ondervinden de bouwbedrijven, en dan vooral de bouwkmo's, woensdag evenwel weinig rechtstreekse hinder van de staking. Toch betreurt de unie van het kmo-bouwbedrijf de volgens haar "politieke staking (...), omdat die nutteloze vertraging veroorzaakt", niet in het minst "voor de opstart van het sectoraal overleg dat na het interprofessioneel overleg komt".

Groen is niet te spreken over de uithaal van Vlaams minister-president Geert Bourgeois richting de vakbonden en nationale staking. Als de vakbonden het beleid van de centrumrechtse regeringen pure horror vinden, dan komt dat volgens Bourgeois neer op "leugenachtig populisme". Vlaams parlementslid An Moerenhout (Groen) vindt die uitspraken een minister-president onwaardig. "In plaats van, als belangrijkste Vlaamse politicus, te luisteren naar z'n volk, gaat hij vol de confrontatie aan".

Volgens Moerenhout gaat de minister-president met zijn uithaal vol in de aanval tegen mensen die het elke maand moeilijker hebben. Bourgeois zou volgens het groene parlementslid beter luisteren naar de burgers "en de waarheid onder ogen zien: de armoede verscherpt, de kinderarmoede stijgt en een job hebben is geen remedie meer. Zo tekeer gaan tegen mensen die actie voeren, omdat ze geen andere uitweg meer zien, is een minister-president onwaardig".

De stakingsbereidheid op deze nationale stakingsdag is in de kmo's bijzonder klein. Dat stelt ondernemersorganisatie Unizo. Slechts in 4 procent van de kmo's zou er gestaakt worden.

Bij de middelgrote bedrijven, met meer dan 50 werknemers wordt er in een kwart van de ondernemingen het werk neergelegd. Daarmee is "de impact van de staking eigenlijk toch een pak kleiner dan we zelf gedacht hadden", reageert gedelegeerd bestuurder Danny Van Assche.

Dat wil volgens Van Assche niet zeggen dat er geen hinder is. Een derde van de bedrijven ondervindt wel degelijk last van de staking, vooral omdat in 10 à 15 procent van de gevallen werknemers te laat op het werk komen of leveringen niet kunnen plaatsvinden als gevolg van blokkades of bedrijventerreinen die zijn afgesloten, klinkt het.

"Dat kunnen we uiteraard op geen enkele manier aanvaarden. In het herenakkoord wordt duidelijk afgesproken dat werkwilligen mogen gaan werken en dat de economische activiteit die plaatsvindt niet nodeloos wordt gehinderd. We stellen toch maar weer vast dat daar door de vakbonden van wordt afgeweken", verklaart de Unizo-topman.

Volgens de ondernemersorganisatie was de staking absoluut niet noodzakelijk. Ze stelt voorts dat de informatie die door de vakbonden wordt doorgegeven, niet altijd helemaal correct is: "Men heeft het over koopkrachtdaling terwijl we zien dat er ook heel wat koopkrachtondersteunende maatregelen zijn geweest".

Van Assche is er naar eigen zeggen van overtuigd dat een akkoord met de vakbonden wel degelijk mogelijk is. Hij wijst er verder op dat de onderhandelingen over heel wat meer gaan dan over de lonen, zo is er bijvoorbeeld ook de eindeloopbaanproblematiek, de krapte op de arbeidsmarkt en de welvaartsvastheid van uitkeringen.

"Het beste dat we kunnen doen om tegemoet te komen aan de bezorgdheden van de mensen die vandaag toch het werk hebben neergelegd, is om rond de tafel te komen en samen goed te proberen omschrijven wat het probleem nu eigenlijk is en hoe we dat op de best mogelijke manier kunnen oplossen", besluit de topman.

Pieter Timmermans van werkgeversorganisatie VBO zegt in "Het Journaal" dat de werkgevers al zaken hebben toegezegd om de koopkracht te verhogen. Hij wil niet dat de lonen "de pan uit swingen". Maar ook hij ziet openingen om het overleg weer vlot te trekken.

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) maakt zich hard dat er een akkoord mogelijk is tussen de werkgevers en de vakbonden nadat het loonoverleg is afgesprongen. Volgens Peeters moet dat akkoord binnen de krijtlijnen van de wet te vinden zijn. 

ACV-topman Marc Leemans vertelt nog eens aan verslaggever Ihsane Chioua Lekhli waarom de drie vakbonden vandaag een nationale staking houden. 

Verslaggever Hilde Mertens ging kijken bij een Antwerpse school waar veel leerkrachten staken. 

Door de nationale staking liggen de Belgische luchthavens helemaal stil. Enkele passagiers waren niet op de hoogte.

Verslaggever Tijs Mauroo vat in “Het Journaal” de situatie in het openbaar vervoer samen.

Na het grove incident in Gent, waarop een automobilist moedwillig inreed op een stakerspiket, is er in Houthalen-Helchteren, in Limburg, ook zo'n incident gebeurd. Zij het minder erg. 

Toen een bedrijfsleider een klein weggetje inreed om een stakerspost te omzeilen, kwam het tot een conflict met een vakbondsmilitant. Die kwam op de motorkap van de auto terecht, waarna een discussie ontstond. 

De politie die al ter plaatse was, kwam bemiddelen tussen de twee. De vakbondsmilitant is zelf ter controle naar het ziekenhuis gegaan. Dat laat burgemeester Alain Yzermans (SP.A) weten. De aangerden man is gewond aan zijn knie en dient een klacht in.

De cijfers van het Planbureau, de Nationale Bank en de KULeuven zeggen iets anders dan het maatschappelijk sentiment, concludeert werkgeversorganisatie VBO in een reactie op de nationale staking van vandaag. Volgens de organisatie is er nood aan enige objectivering in het debat.

Het Verbond van Belgische Ondernemingen hoopt dat er na de staking opnieuw aan de onderhandelingstafel gezeten kan worden om een interprofessioneel akkoord (IPA) af te sluiten. "Er is heel wat economische en politieke instabiliteit op dit moment. Het zou een goede zaak zijn als de sociale partners een betrouwbare partner konden zijn in het sociaaleconomische weefsel van dit land", aldus Pieter Timmermans, gedelegeerd bestuurder van het VBO.

Hij pleit voorts voor sociale vrede als gevolg van een IPA dat gebaseerd is op een evenwicht tussen competitieve ondernemingen en koopkracht, eerder dan te kiezen voor sociale en maatschappelijke onrust. "Het malgoverno onder sociale partners heeft nu lang genoeg geduurd. Hopelijk kan de verantwoordelijkheidszin terugkeren zodat alsnog een IPA afgesloten kan worden", luidt het.

Op de Vlaamse nieuwsredacties gaat alles zijn normale gangetje. De kranten raakten vanochtend ook bij de lezers, al was er op sommige plaatsen wat vertraging met de levering. Dat werd vernomen bij Mediahuis (de groep van onder meer De Standaard, Het Nieuwsblad, Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg) en Medialaan-De Persgroep Publishing (onder ander Het Laatste Nieuws, De Tijd en De Morgen).

"Op de redacties van onze groep zijn alle mensen aan het werk zoals gewoonlijk", aldus Frank Jaspers, de woordvoerder van Mediahuis. "Wat de bedeling van de kranten betreft, verloopt alles bijna normaal. In een tiental Vlaamse gemeenten zijn de kranten wat later bedeeld, maar ze zijn wel bij de lezers geraakt. We vernemen dat de distributie van kranten bij onze collega's in Wallonië een stuk moeilijker verloopt."

Een gelijkaardig geluid bij Medialaan-De Persgroep Publishing. "Alle redacties zijn normaal aan het werk", zegt woordvoerster Sara Vercauteren. Ook hier verliep de distributie nagenoeg normaal. "In enkele gemeenten, zoals Izegem en Zelzate, verliep het stroever, maar daar werd de krant nageleverd", aldus nog Vercauteren.

Bij de VRT in Brussel staat een stakerspost van een dertigtal mensen. "Een aantal mensen is ook thuisgebleven, maar het is moeilijk om daar een precies zicht op te krijgen", zegt Wies De Scheemaeker van de socialistische vakbond ACOD. 

De vakbondsman is tevreden over de stakingsbereidheid bij de openbare omroep, "temeer omdat het niet evident is om mensen in overheidsdienst tot staken te bewegen, want de perceptie leeft - ten onrechte - dat dit alleen de mensen in de privésector zou aangaan."

Carlos Van Hoeymissen van ACV heeft vastgesteld dat er opvallend minder mensen de parking van de openbare omroep zijn opgereden. "Ik schat een derde of vierde van de auto's die op andere dagen de parking komen opgereden." Volgens de ACV'er gaat er op antenne niet direct iets te zien of te horen zijn.

"Het was ook niet onze opzet om de antenne te raken met onze actie", zegt Van Hoeymissen. "Het is vooral de bedoeling solidair te zijn met onze collega's in andere bedrijven en daarnaast hebben we onze eigen bekommernissen. Die liggen op het vlak van de verloning, de werkdruk en de eindeloopbaanregeling."

Bij Volvo Car Gent zijn vandaag 30 van de 6.000 personeelsleden aan het werk gegaan. Het gaat om toezichthoudend personeel. Er worden vandaag geen auto's gebouwd in de fabriek. Voor werkwillige arbeiders had de directie vervangend werk voorzien, maar de fabriek is moeilijk bereikbaar door stakersposten. Bedienden mogen thuiswerken.

Volvo Car had het zekere voor het onzekere genomen en voorzag geen productie op de site in het Gentse havengebied. Die site is door meer dan tien stakingsposten zo goed als onbereikbaar. Het gros van de 300 kleine en grote bedrijven in het havengebied zijn getroffen door de staking, die volgens North Sea Port enkele miljoenen euro's schade veroorzaakt

Ook bij staalbedrijf ArcelorMittal, wat verderop, is een stakingspost opgetrokken. Daar voorziet de directie personeel om de veiligheid van de hoogovens te garanderen.

Bekijk hieronder een verslag van vakbondsprotest in de haven van Gent:

Ondanks de staking zijn in Antwerpen de stadsloketten open. De dienstverlening is wel beperkt, waardoor de wachttijden kunnen oplopen.

Waar de staking wel een impact op heeft, is de huisvuilophaling in de koekenstad. Die is op sommige plaatsen sterk vertraagd.  Ook zijn alle stedelijke containerparken gesloten.

Er daagden vanochtend opvallend weinig treinreizigers op, aan de perrons, ook al rijdt de helft van de treinen tijdens de nationale staking.

Het is al derde maal dat de spoorwegen bij een stakingsactie een minimaal aanbod verzekeren. Eerder was al duidelijk dat zowat de helft van de treinen zal rijden, en dat is ook uitgekomen, zegt woordvoerder Dimitri Temmerman.

"Alles is zeer goed verlopen", luidt het. De NMBS zet vooral in op de ochtend- en avondspits. "Tijdens de ochtendspits is dan ook meer dan de helft van de treinen uitgereden." Tijdens de daluren is de hinder op het spoornet wat groter en zullen de meeste stoptreinen niet rijden.

Opvallend: er was weinig volk te zien woensdag op de perrons en in de stations. "Zowel op de weg als in de trein was het heel rustig, ook al hadden we maandag al aangekondigd dat de helft van de treinen zou rijden. Mensen moeten ook nog wat wennen aan die minimale dienstverlening. Veel mensen deden ook aan thuiswerk, of namen deel aan de staking", luidt het bij de spoorwegmaatschappij.

De impact van de nationale staking in de katholieke scholen in het land is heel klein. In de meeste scholen gaan de lessen gewoon door; en anders wordt altijd voorzien in opvang van de leerlingen. Cijfers over het aantal stakende leerkrachten zijn er nog niet.

Ook in het gemeenschapsonderwijs GO! is de impact gering.  Ook daar gaan de lessen meestal door en wordt opvang voorzien. Vier scholen van het gemeenschapsnet blijven wel dicht.

De grootste impact is er op het Antwerpse stadsonderwijs : vier op de tien basisscholen zijn er dicht.

Door de staking is in Gent in Ongeveer de helft van de stedelijke crèches dicht. De kinderen worden elders in de wijk opgevangen. Ook in Gent zijn 4 van de 50 stedelijke basisscholen dicht.  De scholieren worden opgevangen in scholen in de buurt. De secundaire scholen zijn wel allemaal open.

Verder is ook een reeks loketten van de dienst burgerzaken niet geopend en blijven drie van de twaalf dienstencentra gesloten. Bij een zestal sportcomplexen blijven de deuren ook gesloten. Het gaat om het zwembad Rooigem en de sporthallen Bourgoyen, Hekers, Neptunus en Tolhuis. Sportterein Jan Yoens is ook niet bemand.

De stedelijke musea in Gent zijn gesloten , maar het MSK is wel open. De Sint-Pietersabdij blijft ook gesloten. Wandel- en shuttlebussen rijden wel uit. De cel parkeerheffingen van het mobiliteitsbedrijf is dan weer niet bereikbaar.

De diensten van afvalintercommunale Ivago plannen vandaag geen ophalingen en de recyclageparken blijven ook gesloten.

Bij AB InBev hebben vakbondsmilitanten zowel de brouwerijsite als het wereldwijde hoofdkantoor in Leuven volledig geblokkeerd. Dat was ook het geval voor het in- en uitgaande vrachtwagenverkeer. Aan het hoofdkantoor werd een spandoek opgehangen met de tekst "BONUS CEO = SCHANDE". Ook in de brouwerij van Hoegaarden wordt er vandaag niet gewerkt.

"Terwijl bedrijven en werkgeversorganisaties voor werknemers allerlei correctiemechanismen bedenken om de lonen niet meer te laten stijgen dan 0,8 procent is voor managers, zoals bij AB InBev, op dat vlak the sky the limit. Zij krijgen aandelenopties, bonussen, fiscaal gunstige regimes... Wat voor gewone werknemers niet kan is voor hen blijkbaar altijd mogelijk. De overheid werkt er door het nemen van RSZ-vriendelijke maatregelen voor deze groep ook nog aan mee" zegt vakbondssecretaris Kris Van Autgaerden (ACV).

Dat de economie momenteel goed draait, is volgens Van Autgaerden geenszins alleen de verdienste van deze managers. "Deze bonuspolitiek heeft ook heel wat perverse gevolgen zoals toenemende werkdruk en flexibiliteit die van werknemers gevraagd wordt. Veiligheid en gezondheid van de werknemers is voor hen geen prioriteit. Het is ook geen duurzaam model. Managers bij AB InBev blijven gemiddeld twee jaar in dienst waarna het nadien steeds puin ruimen is en allerlei lijken uit de kast vallen", aldus de vakbondsman.

Van Autgaerden erkent dat AB InBev de afgelopen jaren heel wat investeerde in ons land hetgeen de tewerkstelling ten goede kwam. "Het is echter problematisch dat de brouwer enkel investeert in het productieapparaat, in gebouwen en machines, maar niet in mensen. Er moet ook meer geld uitgetrokken worden voor onder meer het intern opleiden van mensen en doorgroeimogelijkheden. Het verbaast mij niets dat er zoveel vacatures bij AB InBev niet ingevuld geraken. Men geeft jongeren zonder ervaring geen kans en stelt te hoge eisen aan laaggeschoolden", aldus Van Autgaerden.

Reisorganisatie TUI heeft vanochtend massaal bussen ingezet om klanten die vandaag een vlucht hadden geboekt toch te kunnen laten vertrekken. De hele operatie om de klanten naar luchthavens in Frankrijk en Nederland te voeren kost TUI ruim 1 miljoen euro.

Door de nationale stakingsdag blijven ook vele supermarkten dicht. Bij Carrefour gaat het bijvoorbeeld om 44 vestigingen, bij Delhaize om 68. Vooral in het zuiden van het land heeft de actie impact. Het merendeel van de winkels is wel geopend.

"Van de 800-winkels die we hebben, zijn er meer dan 750 open", zegt de woordvoerder van Carrefour, Baptiste van Outryve. "Vierenveertig zijn er gesloten en we hopen dat er nog opengaan in de loop van de dag." De gesloten winkels zijn gespreid over heel het land, klinkt het, maar in het zuiden zijn het er iets meer. In het Luikse zijn vele hypermarkten toe.

Bij Delhaize is er een gelijkaardige situatie. "Op dit ogenblik zijn al onze zelfstandige winkels open. Dat zijn er meer dan 650", zegt woordvoerder Roel Dekelver. Het gaat om de AD-supermarkten, de Proxy-Delhaize-buurtsupermarkten en de kleine Shop & Go-winkels.

Bij de eigen winkels van Delhaize is de situatie anders. Van de 130 eigen winkels in heel het land zijn er 68 gesloten, waarvan een vijftal in Vlaanderen. "De impact in Brussel en Wallonië is groter. Het merendeel van de supermarkten ondervindt er hinder."

Bij Delhaize is er sprake van sporadische acties in de distributiecentra, maar die hebben geen impact op de bevoorrading van de winkels. Ook bij Carrefour zijn de winkels correct beleverd.

Lees meer: Te land, ter zee en in de lucht: zo zal u de nationale staking voelen

Lege gangen in ‘t Kofschip in Edegem. In deze basisschool van het GO! Zijn maar 4 van de 31 leerkrachten komen opdagen. De ouders waren op voorhand verwittigd en daardoor zijn maar 25 van de  meer dan 400 leerlingen naar school gekomen. Voor hen is noodopvang voorzien 

Door de grote impact van de nationale stakingsdag op de haven van Antwerpen, liggen 33 schepen te wachten om de haven in of uit te varen. Dat laat het Havenbedrijf Antwerpen weten. Alleen op rechteroever zijn de sluizen operationeel.

Het havenbedrijf spreekt vanochtend over "beduidend minder activiteit in de haven". Om te grote opstoppingen te vermijden, werd gistermiddag al beslist om de opvaart van zeeschepen af te remmen en enkele terminals preventief te sluiten.

Alleen op rechteroever zijn er sluizen operationeel: de Boudewijnsluis voor binnenvaart en de Berendrechtsluis voor zeevaart tot 180 meter. Daardoor is beperkte activiteit mogelijk. "Alle partijen doen hun uiterste best om deze schepen zo snel mogelijk te behandelen", laat het Antwerpse havenbedrijf nog weten.

De loodsen staken niet, maar kunnen door de grote hinder in de haven ook niet werken. "Als de sluizen niet werken en er in de haven overal gestaakt wordt, dan vertrekken er geen schepen en komen er ook geen aan", zegt Yves Verspreet van de Beroepsvereniging van Loodsen. "De loodsen kunnen hun taak dus niet uitvoeren."

Premier Charles Michel roept de vakbonden en werkgevers op vanaf morgen de onderhandelingen te hervatten. "Er is geen alternatief", aldus de eerste minister, die benadrukt dat sociale rust in het belang van iedereen is.

De voorzitter van de socialistische vakbond, Robert Vertenueil, beschuldigt minister van Werk Kris Peeters ervan dat hij het sociaal overleg in gevaar brengt.

"Peeters moet zijn job doen als minister van Werk en verzoenen. Hij moet werken aan het sociaal overleg in plaats van het om zeep te helpen", aldus Vertenueil op de RTBF-radio.

Zowel ABVV als ACV herhalen dat ze willen dat de loonwet wordt herzien, omdat die het loooverleg te veel in een harnas dwingt.

Na SP.A stelt ook Groen voor de nieuwe loonnormwet terug te schroeven en de oude wet te herstellen. "De nieuwe loonwet fnuikt de ruimte voor een echt loonoverleg en laat nauwelijks marge aan de onderhandelingen", zeggen Kamerleden Kristof Calvo en Evita Willaert. Ze pleiten tegelijkertijd voor het optrekken van het minimumloon.

Volgens de nieuwe wet, die onder de regering-Michel het levenslicht zag, mogen de lonen dit en volgend jaar met 0,8 procent stijgen bovenop de index. De hervorming van de regels kwam er vooral om de loonhandicap met onze buurlanden onder controle te houden. Maar volgens de groenen is het een "wet van collectieve verarming" geworden. "Laat ons al beginnen met de nieuwe wet in te trekken en de oude wet te herstellen", aldus Calvo.

 Daarnaast pleiten de groenen voor een hoger minimumloon. "De koopkracht van wie een minimumloon heeft, is de laatste acht jaar achteruit gegaan", voert Willaert aan. "Het is dringend tijd voor een hoger minimumloon, zodat mensen die werken, niet langer in armoede terecht kunnen komen". Ook wil Groen dat er een meer globale kijk komt op competitiviteit, met aandacht voor zaken als onderzoek en ontwikkeling en levenslang leren.

Bij CommScope, een leverancier van telecommunicatieapparatauur in Kessel-lo, is rond 9.30 uur een bedrijfsblokkade opgeheven nadat een deurwaarder een gerechtelijk vonnis in die zin individueel was komen betekenen.

"De directie had het vonnis al dinsdag bekomen van de rechtbank", zegt vakbondssecretaris Leen Vanderhulst (ACV). Het bedrijf werd sinds de vroege ochtend geblokkeerd door een 100-tal vakbondsmilitanten.

Begin januari woedde er een zwaar sociaal conflict bij CommScope naar aanleiding van het ontslag van de hoofdafgevaardigde van het ACV. Ondanks het feit dat er negen dagen gestaakt werd bleef het ontslag gehandhaafd. Wel werden afspraken gemaakt over toekomstig overleg met betrekking tot werkzekerheid en de te volgen procedures bij ontslag.

Eén van de stakers die vanochtend het incident in Gent zagen gebeuren, vertelt wat hij zag.

Matto Langeraert, woordvoerder van de politie van Gent, geeft extra uitleg bij het incident met een auto waarbij vanochtend twee gewonden zijn gevallen aan een stakerspost. 

"Er is een wagen moedwillig ingereden op een stakerspiket", zegt Langeraert aan radioverslaggever Trui Demaré, die ter plaatse is. "Daarbij zijn twee lichtgewonden gevallen. Voor één van hen is er een ambulance gekomen om hem voor een check-up naar het ziekenhuis te brengen."

Maar daarmee was het incident nog niet afgelopen. "De auto is doorgereden. De bestuurder heeft extra gas gegeven en heeft het bevel van onze collega’s genegeerd om te stoppen", vertelt de politiewoordvoerder.

"Hij heeft dan nog eens gas gegeven en is naar onze collega’s gereden. Waarop één van de agenten zijn wapen heeft getrokken. Dan is de auto wel tot stilstand gekomen. Wij hebben de bestuurder gearresteerd en die wordt op dit moment verhoord."

VRT NWS-journalist Steven Dierckx vat de impact van de nationale stakingsdag samen. Hij kijkt ook verder: "Ik vermoed dat het loonoverleg zal verschuiven naar sectoren en bedrijven. Zonder het kader van een nationaal akkoord. Het zullen vrije onderhandelingen worden, op het scherp van de snee."

In Gent is een auto moedwillig ingereden op een stakerspost nabij de Ghelamco Arena. Dat bevestigt de politie van Gent aan VRT NWS. Twee vakbondsmannen zijn bij het incident gewond geraakt. De bestuurder van de auto is opgepakt en wordt verhoord.

Het incident speelde zich af rond 9 uur aan de Proeftuinstraat, waar een stakerspost het verkeer hindert. De bestuurder van een auto stelde zich agressief op en reed in op twee stakers. Die werden een eindje meegesleurd, maar zijn niet zwaargewond. Voor een van hen kwam een ziekenwagen ter plaatse.

VRT-journalist Brigitte Vermeersch staat aan de gemeentelijke Parkschool van Mortsel waar alle leerkrachten aanwezig zijn. Volgens de directeur hadden de vakbonden niet echt een oproep gedaan om te staken. Ouders en kinderen raakten met de fiets of te voet ook vlotjes tot bij de school.

Ook in de openbare sector wordt vandaag gestaakt, terwijl het discussiepunt – de loonnorm – zich vooral situeert in de privésector. “Het interprofessioneel overleg is een heel belangrijk moment dat ook zijn weerslag heeft op de openbare sector”, zegt Luc Hamelinck van ACV Openbare Diensten.

“Als er geen interprofessioneel akkoord tot stand komt, zullen wij het ook in de openbare sector heel moeilijk hebben om tot sociale akkoorden en sociale vooruitgang te komen.”

Toont het feit dat openbare diensten zich ook aansluiten toch niet aan dat het om een politieke staking zou gaan? "Geenszins", aldus ACV'er Hamelinck. 

In Kortrijk:

In Destelbergen:

Station Gent-Sint-Pieters:

In Gent:

In Erembodegem:

Stelplaats De Lijn in Berchem:

In Antwerpen sluiten zich enkele "klimaatbetogers "aan:

Volgens de socialistische vakbond ABVV wordt de stakingsoproep in heel wat grote bedrijven in de provincie Antwerpen massaal opgevolgd. Bij Atlas Copco en Coca-Cola in Wilrijk en bij Agfa in Mortsel zou er niet worden gewerkt. "Er staan wel stakersposten, maar die zijn eigenlijk puur symbolisch." Zoals de bonden van tevoren hadden verwacht, wordt de stakingsoproep in veel Antwerpse bedrijven door zowat alle werknemers opgevolgd. "De stakingsbereidheid is bij veel bedrijven enorm groot", zegt Marina Van den Bulck van ABVV Antwerpen. "We zien die bereidheid bij sommige bedrijven voor het eerst, zoals bij ESAS en Galva Power." Grote bedrijven als Coca-Cola en Atlas Copco, beide in Wilrijk, zijn volledig dicht. Bij Coca-Cola hebben vrachtwagenchauffeurs hun trucks voor de ingang geparkeerd, om te beletten dat er uitgereden zou worden.

Volgens VBO-topman Pieter Timmermans is de impact van de staking groot, maar is het beeld genuanceerd. "De impact concentreert zich voornamelijk in de openbare sector. Dat is een makkelijke sector om plat te leggen, je hebt dan hele mooie beeldjes van treinen die niet rijden. Bij privébedrijven is het genuanceerd: bij industriële bedrijven zal de impact inderdaad belangrijk zijn. Maar in de dienstensectoren is het iets minder, omdat je daar afstandswerk hebt of daar is er geen bereidheid om te staken."

De vakbonden hebben stakersposten geplaatst op de grote industrieterreinen in Genk-Noord, Houthalen-Zuid en Tongeren-Oost. Zo is het industrieterrein Genk-Noord  (foto onder) volledig geblokkeerd. Volgens vakbond ABVV gaat het om een honderdtal stakersposten over heel Limburg. Door de aangekondigde nationale staking hebben veel bedrijven preventief de deuren gesloten. De vakbonden hebben aan de toegangswegen plastic folie gespannen, waardoor auto's en vrachtwagens niet door kunnen. Werknemers die in Genk-Noord toch aan de slag willen, moeten te voet verder.

"Aan de grote bedrijven zijn er stakersposten. Mensen van verschillende bedrijven staan er samen aan de toegangsweg. Die folies zijn wel iets nieuws. We proberen de mensen te overtuigen, maar we gaan niet vechten om hen tegen te houden", zegt Rob Urbain, verantwoordelijke van de Algemene Centrale van het ABVV. 

Volgens Antwerps havenschepen Annick De Ridder (N-VA) ligt 70 à 80 procent van de Antwerpse Haven plat. "Dat er impact is en enorme schade, dat spreekt voor zich. Een dag stilliggen leidt tot miljoenen schade. En dan spreken we nog niet over de internationale imagoschade. Ik vind dit allemaal bijzonder kwalijk."

In de Antwerpse Haven worden op dit moment geen schepen geladen of gelost, de meeste dokwerkers hebben het werk neergelegd. De vakbonden werken er met “vliegende piketten”.

“Dat zijn piketten die niet ter plekke blijven staan, maar zich verplaatsen naar waar er eventueel werkwilligen zouden zijn. Maar dat valt best mee want de meeste dokwerkers zijn niet aan het werk. Er is zeer weinig tot geen activiteit op de kades”, zegt Frank Moreels van de Belgische Transportarbeidersbond.

Worden eventuele werkwilligen tegenhouden? “We gaan die proberen te overtuigen met de juiste argumenten en te motiveren om het werk niet aan te vatten. Wij zijn er absoluut niet op uit om incidenten te hebben”, aldus vakbondsman Moreels.

Zal de nationale staking nog gevolgen hebben voor Brussels Airport de komende dagen? "In principe zou er de volgende dagen geen hinder zijn. Er wordt morgen een heropstart verwacht. Alle toestellen die hier morgen moeten vertrekken, zouden er moeten zijn. Natuurlijk controleren passagiers best de laatste stand van zaken bij hun luchtvaartmaatschappij voor hun vlucht donderdag", legt Anke Fransen van Brussels Airport uit in het Radio 1-programma "De ochtend". 

Dimitri Temmerman van de NMBS: "We hebben een alternatieve dienstregeling kunnen uitwerken. Die loopt ook goed vanochtend. We gaan ervan uit dat ook de helft van de treinen zal rijden. Tijdens de ochtendspits zullen de meeste IC-treinen tussen de grote steden rijden en een beperkte aantal stop- en S-treinen. Blijf wel onze routeplanners raadplegen."

SFEERBEELD: In de haven van Gent blokkeren actievoerders de terminals met piketten. Er is hinder, maar niet alle scheepvaartverkeer ligt lam.

Bij de Brusselse openbaarvervoermaatschappij MIVB is de hinder groot. 4 van de 49 buslijnen zijn uitgereden, 1 op de 3 tramlijnen rijdt en enkel metrolijn 1 is gedeeltelijk actief, zo meldt woordvoerder An Van hamme. Meer informatie vindt u op de website van de MIVB. 

"De impact bij vervoersmaatschappij is bijzonder groot", vertelt woordvoerder Tom Van der Veken van De Lijn. "Door de nationale staking vandaag zijn er bijzonder weinig bussen en trams uitgereden, en dat over het hele net. Reizigers die willen weten of hun bus/tram rijdt, kunnen terecht op de site verstoring.delijn.be " Zo rijdt op het traject van de kusttram slechts één tram per richting. Daarnaast zijn er nauwelijks bussen uitgereden in West-Vlaanderen. Dat betekent dat de stadsnetten van Brugge, Roeselare, Oostende en Kortrijk plat liggen. In Oost-Vlaanderen is er op het  stadsnetwerk van Gent een gegarandeerd aanbod op de belangrijke lijnen: tramlijn 1 rijdt om de 20 minuten,  lijnen 3 en 5 om het halfuur en lijn 4 om de 40 minuten. Op het Antwerpse tramnetwerk rijden zo goed als geen trams: op 14 lijnen zijn er 9 uitgereden. In Vlaams-Brabant is de dienstverlening eveneens zwaar verstoord: er zijn weinig bussen uitgereden, wat grote problemen geeft in de provincie én op de lijnen naar onze hoofdstad Brussel. Op een sporadische busrit na is er zo goed als geen busverkeer in Limburg, dat zowel op de stads- als de streeklijnen. Ook bij de belbus kunnen eerder gereserveerde ritten niet uitrijden.

Door de staking zijn alle luchthavens van het land gesloten. Op Brussels Airport alleen al zijn bijna 600 vluchten geschrapt en dat heeft gevolgen voor meer dan 60.000 reizigers.  Touroperator TUI laat zijn vluchten vertrekken vanop luchthavens in Nederland en Frankrijk (Lille, Orly, Maastricht, Eindhoven en Amsterdam). De reizigers -zo'n 5.000- komen samen op het parkeerterrein van het Heizelstadion en worden vandaar met de bus weggebracht. Piet Demeyere van TUI: "We hebben uiteindelijk op verschillende bestemmingen niet elke dag een vlucht. Dus indien we deze datum hadden geannuleerd dan hadden we mensen dágen moeten laten opschuiven."

Door stakersposten blijft de haven van Zeebrugge moeilijk bereikbaar. Dat meldt de politie van Brugge op Twitter.